Heptilik xewerler (6-12- awghust)


2005-08-12
Share

Uyghur élide kelkün apiti yüz berdi

Uyghur élide 6-awghusttin bashlap yaghqan yamghur sewebidin, ürümchi, sanji we turpan qatarliq jaylar kelkün tesirige uchrap, 200 mingdin köp adem kelkün apitining tesiri astida qaldi.

Xitay xewer torliri kelkünde az dégende yette ademning ölgenlikini, nurghun öylerning örülüp chüshkenlikini xewer qilghan. Uchurlargha qarighanda yene turpan, sanji we ürümchi qatarliq jaylardiki qatnash we su insha'atliri buzghunchiliqqa uchrighan. Bu toqsun-turpan oymanliqi rayonida 50 nechche yildin buyan körülmigen éghir hadise iken.

Amérika diniy erkinlik komitéti Uyghur élini ziyaret qilmaqchi

Amérika dini erkinlik komitéti xitayni ziyaret qilip, xitaydiki diniy erkinlik ehwalini tekshürüsh pa'aliyitini bashlidi. Mezkur komitétning yardemchi tetqiqatchisi mindi larmu xanimning éytishiche, dini erkinlik komitéti bu qétim Uyghur élidimu tekshürüsh élip bérish üchün qeshqer qatarliq jaylargha baridiken hemde u jaydiki meschitlerning imamliri bilen körishidiken.

Igelleshlerge qarighanda, amérika diniy erkinlik komitéti Uyghur élide üch kün ziyarette bolush jeryanida Uyghurlarning dini étiqad erkinlik ehwali heqqide chüshenche hasil qilidiken. Amérikida turushluq közetküchiler xitay da'irilirining amérika diniy erkinlik komitétining heqiqi ehwalni igilishining aldini élish üchün, qeshqer qatarliq jaylardiki kom partiye özi terbiyiligen imamlarni ular bilen uchrashturushi, aldin-ala teyyarlighan meschitler we jama'et sorunlirini ulargha körsitish arqiliq, amérikiliqlarning közini boyishidin ensireydighanliqini bildürmekte.

Gu'antanamodiki Uyghurlar amérikining yardimige érishmekte

Siyasiy analizchilarning éytishiche, gu'antanamoda tutup turiliwatqan Uyghurlarning mesilisi mezkur bazidiki bashqa dölet puqraliridin nurghun jehettin perqlinidiken.

Amérika hökümiti bu Uyghurlarni xitaygha qayturmaydighanliqini izchil tekitlep kelmekte. Amérika adwokatliri öz xirajiti bilen bu Uyghurlarning mesilisi heqqide izdinip, ularni erkinlikke chiqirishqa tirishmaqta. Bu adwokatlarning biri sibin wéllit ependi adil hékim we ababekri qasim qatarliq ikki Uyghur tutqunning washin'gtondiki Uyghur jama'etchiliki arisida yashishigha ruxset qilinishini teshebbus qilghan hemde amérikining ulargha siyasiy panahliq bérishini otturigha qoyghan.

Uyghur éli qush zukimining qorshawida qaldi

Yéngi xewerlerge qarighanda buningdin bir qanche hepte ilgiri rusiyining Uyghur éli bilen chégrilinidighan sibiriye rayonida qush zukimi bayqalghan idi. Aldinqi heptide qazaqistandimu qush zukimining sézilgenliki xewer qilindi. Xitay axbaratlirining toluq bolmighan uchurlirigha qarighanda, yene tibettimu qush zukimi bayqilip, nurghun sandiki toxu we bezi öy qushliri oltüriwétilgen. Qush zukimi nöwette dunya miqyasidiki xeterlik tarqilishchan késellerning biri dep qaralmaqta.

Xelqaraliq teshkilatlar axbarat erkinliki mesiliside xitaygha bésim qildi

8-Awghust küni xelqaraliq chégrisiz muxbirlar teshkilatining ikki neper wekili xelqara olimpik komitétining bash shitabigha bérip, 4000 din artuq ademning imzasi qoyulghan murajetnamini tapshurdi. Bu murajetnamide xelqara olimpik komitétining 2008-yilliq béyjing olimpik yighini munasiwiti bilen xitay hökümitige axbarat erkinlikini yaxshilash heqqide bésim ishlitishini telep qilishi otturigha qoyulghan. Xelqara chégrisiz muxbirlar teshkilati xitayni" dunyadiki muxbirlarni qamaydighan eng chong türme" dep atighan.

Yüsüpbek muxlisining wapatining bir yilliqi xatirilendi

8-Awghust küni qazaqistanning almuta shehiride sherqiy türkistan inqilabi milliy birlik sépining re'isi, ataqliq Uyghur siyasi pa'aliyetchisi merhum yüsüpbek muxlisining wapat bolghanliqining bir yilliqi xatirlinip nezir bérildi. Yüsüpbek muxlisi 40-yillardiki milliy azadliq inqilabqa qatnashqan hemde 80-yillardin bashlap, ottura asiyadiki Uyghur siyasiy pa'aliyetlirige rehberlik qilghuchilarning biri süpitide tonulghan. U yene tarixchi bolush süpiti bilen 50-yillardin étibaren Uyghur medeniyet tarixi mesililiri üstide tetqiqat élip bérip, bir qanche eserlerni yazghan idi.

Gérmaniyidiki Uyghurlar i'ane toplash pa'aliyiti bashlidi

Dunya Uyghur qurultiyining yétekchilikide ötken heptide gérmaniyining miyunxén shehiridiki dunya Uyghur qurultiyining xizmet binasida yighin ötküzülüp, milliy dewani rawajlandurush üchün i'ane toplashqa seperwerlik qilindi. Buningdin ilgiri Uyghurlarning anisi, ataqliq kishilik hoquq pa'aliyetchisi rabiye qadir xanim gérmaniyini ziyaret qilghanda, Uyghurlarni seperwer qilip, ularning rohigha ilham bergen idi.

Amérikining qirghizistandiki bash elchisi xoshlishish yighini achti

Qirghizistandiki öktichiler inqilabini öz közi bilen körgen amérika bash elchisi stiwén yang bishkektin ayrilish munasiwiti bilen xoshlishish yighini échip, esqer aqayéwni aghdurush herikitide amérikining qoli yoqliqini bildürdi shuningdek qirghizistanning démokratik herikitige yuqiri baha bérip," qirghizistan ottura asiya tarixidiki eng erkin we eng adaletlik bir saylam ötküzüsh arqiliq ottura asiyadiki pütün döletler üchün bir ülge yaratti" dégen. U yene qirghizistanning kélechikining zorluqini bildürgen.

Buningdin ilgiri rusiye we xitay metbu'atlirida amérikining esqer aqayéwni aghdurush herikitige perde arqisida turup qomandanliq qilghanliqi heqqidiki uchurlar köplep élan qilin'ghan idi.

Xewerlerge qarighanda, amérika qirghizistandiki herbiy bazini dawamliq saqlap qélish heqqide qirghizistan bilen pütüshken bolup, özbékistandiki herbiy bazisidiki bir qisim ayroplanliri we herbiy eshyalirini qirghizistandiki bazigha yötkeshni qarar qilghan.(Ümidwar)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet