Һәптилик хәвәрләр (15-21-өктәбир)


2005-10-21
Share

Рабийә қадир ханим явропадики паалийәтлирини давамлаштурмақта

Уйғур кишилик һоқуқ вә демократийә һәрикитиниң рәһбири рабийә қадир ханим өткән һәптидә шивитсарийә вә белгийә қатарлиқ әлләрдә зиярәттә болуп, алди билән шивитсарийиниң җәнвә шәһиридә бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң кишилик һоқуқ мәсилилири бойичә юқири дәриҗилик әмәлдарлири билән көрүшүп, уйғурларниң кишилик һоқуқ мәсилилири бойичә сөһбәтләшти. Рабийә қадир ханим йәнә белгийигә йетип келип, бируйесил шәһиридә белгийә ташқи ишлар министирлиқи вә явропа иттипақиниң юқири дәриҗилик рәһбәрлири билән көрүшүп, уйғурлар мәсилиси һәққидә пикир алмаштурди һәмдә хитай һөкүмитиниң уйғурларға сиясий, иқтисадий вә мәдәнийәт қатарлиқ түрлүк тәрәпләрдин бастуруш сиясити йүргүзүп, уларниң түрлүк һоқуқлирини дәпсәндә қиливатқанлиқи һәққидә мәлумат бәрди.

Рабийә қадир ханим йәнә хәлқара кәчүрүм тәшкилати қатарлиқ хәлқаралиқ тәшкилатлар шуниңдәк шу дөләтләрдики уйғур җамаитиниң қизғин қарши елишиға еришип, улар биләнму сөһбәтләр өткүзди.

Дуня уйғур қурултийи пәйшәнбә күни рабийә қадир ханимниң явропа сәпириниң мөлчәрлигәндинму зор мувәппәқийәтләргә еришкәнликини муәййәнләштүрүп, униңға юқири баһа бәрди.

Ваңлечүән корла шәһриниң башлиқиниң өзини өлтүрүвелиш делоси һәққидә тохталди

Буниңдин бир қанчә һәптә илгири өзини өлтүрүвалди дәп хәвәр тарқитилған корла шәһириниң башлиқи мутәллип йүсүп һәққидә хитай даирилири ахири ағзини ачти. Ваңлечүән чәтәл мухбирлириниң бу һәқтики соаллириға җаваб берип, бу делониң һазирчә тәкшүриливатқанлиқини, техи ениқ һөкүм чиқирилмиғанлиқини ейтиш билән биргә йәнә мутәллипниң өзини өлтүрүвелишиниң униң аялиниң чоң содидики алдамчилиқ делоси билән четишлиқи барлиқидин икәнликини билдүргән. Бирақ, бу йәнила гуманларни қозғимақта. Чүнки, алдинқи йили уйғур аптоном райониниң муавин рәиси аман һаҗиму қолға елинип, һазиргичә техи ениқ һөкүм чиқирилмиған, уйғурлар арисидики хәвәрләргә қариғанда, униң канададики иниси үрүмчигә чақиртилғандин кейин тутқун қилинған һәмдә тутқун җәрянида өлүп кәтти дегән нам билән униң җәсити чиқирилған иди.

Уйғур көзәткүчилири бу бир қатар вәқәләрниң хитай рәһбәрлик қатлимидики чириклик билән бағлинишлиқ икәнликини илгири сүрмәктә.

Хитай ахбарат әркинлики бойичә әң қалақ дөләт

Шитаби парижға җайлашқан " чегрисиз мухбирлар тәшкилати"ниң пәйшәнбә күни елан қилған 2005-йилидики дөләтләрниң ахбарат әркинлики селиштурма тизимликидә, хитай арқидин саниғанда 9-орунни игилигән. Бу тизимликтә йәнә русийә вә оттура асия мәмликәтлириму арқидин орун алған. Алдинқи орунларда болса, явропа мәмликәтлири турған.

Америка дөләт мудапиә министири румсфелд хитайни зиярәт қилди

Америка дөләт мудапиә министири доналд румсфелд 10-айниң 18-күнидин башлап үч күн хитайда рәсми зиярәттә болуп, хитай мудапиә министири сав гуаңчүән , дөләт рәиси ху җинтав қатарлиқлар билән көрүшүп, икки дөләтниң һәрбий-сиясий мунасивәтлири һәққидә пикирләшти. Доналд румсфелд хитайниң ядро қораллири ишлитиш вә һәрбий хам хираҗити мәсилилиридә хитай рәһбәрлирини ашкара тәнқид қилди.

Әмма, хитай тәрәп, хитайниң һәргиз алдин-ала ядро қораллири ишләтмәйдиғанлиқи һәққидә вәдә бәрди шуниңдәк һәрбий хираҗәтниң юқири әмәслики һәққидә чүшәнчә бәрди. Әмма, америка тәрәп изчил түрдә хитайниң һәрбий хираҗитини ашуруп, асия райониға тәһдид сәливатқанлиқини көрситип кәлгән иди. Румсфелд хитайниң һәрбий саһәсидики муһим орун һесабланған иккинчи топчилар академисини зиярәт қилип, генераллар билән учрашти. Хитайниң румсфелдни мундақ мәхпий һесабланған орунни зиярәт қилдуруши көзәткүчиләрни җәлип қилған. Икки тәрәп буниңдин кейин һәрбий һәмкарлиқларни вә алақиларни кеңәйтиш һәм күчәйтишни тәкитлиди.

Хитай демократийә ақ ташлиқ китаби елан қилди.

19-Өктәбир күни хитай өзиниң тунҗи демократийә ақ ташлиқ китабини елан қилип, өзиниң дөләт қурулғандин буян демократийә җәһәттә қолға кәлтүргән нәтиҗилирини махтиди. Бу китабта хитай компартийисиниң һәқиқий демократийә йүргүзиватқанлиқи шәрһилинип, "бу җуңго компартийисиниң рәһбәрликидики хәлқ демократийиси" дәп аталған. Хитай мәзкур ақ ташлиқ китаби бу арқилиқ өзиниң бир партийилик һакиммутләқлиқтин ваз кәчмәйдиғанлиқини ипадә қилған. Хәлқара җәмийәт хитайниң өзини қанчилик демократик дөләт дәп махтишидин қәтий нәзәр ,әмәлийәттә униң диктатурулуқ сиясәт йүргүзүватқан , кишиләрниң әркинликини боғудиған һакиммутләқ дөләт икәнликини етирап қилмақта.

Горбачеф "русийидә коммунизм қайта тәкрарланмайду" деди

Лондонда өткүзүлгән сабиқ дөләт рәһбәрлири йиғиниға қатнишип, сөз қилған сабиқ совет иттипақи рәһбири михаил горбачеф , русийидә коммунизмниң қайта тәкрарланмайдиғанлиқини тәкитләш билән русийә һакимийәт қатлимида һоқуқ көрүшиниң әвҗи еливатқанлиқини, сабиқ совет иттипақи KGB сидин келип чиққан урушхумарлар гурупписиниң президент путинни сода-тиҗарәткә қарши турушқа иттириватқанлиқини көрсәтти. У аммиви ахбарат вастилиридики әркинликниң азлап кетиватқанлиқи, һакиммутләқлиқниң , парихорлуқларниң күчүйиватқанлиқини тәкитләп," парихорлуқ билән пәқәт әркин мәтбуат бар болған демократик дөләттила күрәш қилғили болиду" дегән.

Садам һүсәйинниң соти башланди

Өткән һәптидә сабиқ ирақ президенти садам һүсәйин үстидики сот башланди. Садамға дәсләпки қәдәмдә 140 нәччә нәпәр шиә мусулманлирини өлтүргәнлик җинайити артилған. Садам сотта сотчидин униң кимликини сориған шуниңдәк өзиниң йәнила ирақ президенти икәнликини тәкитлигән. Садамниң үстидин башланған сот хәлқара мәтбуатларниң диққитини алаһидә җәлип қилған. Хәвәрләргә қариғанда җүмә күни садамни ақлиған бир нәпәр адвокат намәлум кишиләр тәрипидин өлтүрүлгән. (Үмидвар)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт