Để có tiến bộ về nhân quyền ở Việt Nam? (phần 1)


2007-02-01
Share

Luật sư Trần Thanh Hiệp và Nguyễn An, RFA

Trong khi Hoa Kỳ cho rằng ở Việt Nam đã có những tiến bộ đáng kể về tự do tôn giáo nên quyết định rút tên Việt Nam xã hội chủ nghĩa ra khỏi sổ đen CPC và cho nước này hưởng quy chế quan hệ thương mại bình thường vĩnh viễn với Hoa Kỳ thì hàng ngày tại Việt Nam vẫn xảy ra những vụ sách nhiễu, đe dọa, đàn áp đối lập dân chủ, đối lập tôn gíao.

AFP PHOTO

Trong một cuộc Hội luận mới đây dư luận ở trong cũng như ở ngoài nước đều nhận xét rằng tình hình nhân quyền ở Việt Nam trong năm 2006 xấu hơn nhiều so với những năm trước. Như vậy là đã có hay không có tiến bộ?

Không có mâu thuẫn chỉ có khác biệt

Và nếu muốn có tiến bộ thực sự thì phải làm sao? BTV Nguyễn An của Đài ACTD mạn đàm với Luật sư Trần Thanh Hiệp, chủ tịch Trung Tâm Việt Nam về Nhân Quyền, trụ sở đặt tại Paris về khả thế cải thiện tình trạng đặc biệt này

Nguyễn An: Theo Bộ ngọai giao Hoa Kỳ thì ở Việt Nam đã có những tiến bộ đáng kể về tự do tôn giáo cho nên CHXHCNVN dược rút tên ra khỏi danh sách các nước đáng quan tâm CPC.

Ngược lại Ủy Ban Quóc Tế về Tự Do Tôn Giáo của Hoa Kỳ cũng như nhiều sự kiện và nhiều luồng dư luận cả ở trong lẫn ngoài nước đã khẳng định rằng tình trạng nhân quyền ỏ Việt Nam vẫn xấu và còn xấu hơn nhiều nữa so với những năm trước. Vậy là đã có sự mâu thuẫn trong cách đánh giá về tình hình nhân quyền ở Việt Nam. Luật sư nghĩ sao về một sự mâu thuẫn như vậy?

Luật sư Trần Thanh Hiệp: Nên nói là có sự khác biệt chứ không nên coi đó là một mâu thuẫn. Vì người ngoại giao thì phải làm công việc ngoại giao nghĩa là phải nói theo ngôn ngữ ngoại giao còn người có trách nhiệm quan sát hay tranh đấu để bảo vệ tự do tôn giáo và nhân quyền thì không thể chỉ nhìn sự việc dưới góc độ ngoại giao mà phải nhìn thẳng vào sự thật để làm hiện rõ sự thật.

Nên nói là có sự khác biệt chứ không nên coi đó là một mâu thuẫn. Vì người ngoại giao thì phải làm công việc ngoại giao nghĩa là phải nói theo ngôn ngữ ngoại giao còn người có trách nhiệm quan sát hay tranh đấu để bảo vệ tự do tôn giáo và nhân quyền thì không thể chỉ nhìn sự việc dưới góc độ ngoại giao mà phải nhìn thẳng vào sự thật để làm hiện rõ sự thật.

Không đúng sự thật

Nguyễn An: Có phải ý luật sư muốn nói rằng Bộ ngoại giao Hoa Kỳ đã không nói sự thật?

Luật sư Trần Thanh Hiệp: Đó chỉ là một suy diễn lý thuyết không phản ánh dược thực tế nên không phải và cũng không thể là kết luận của tôi. Theo tôi, thái độ mới đây của Bộ ngoại giao Hoa Kỳ về tự do tôn giáo ở Việt Nam có nhiều mặt chứ không đơn giản một mặt.

Không ai có thể chối cãi rằng từ khi đạo luật về Tự Do Tôn Giáo của Hoa Kỳ được áp dụng đối với Việt Nam thì qua các báo cáo và điều trần, bộ ngoại giao Hoa Kỳ đã chứng tỏ có được một sự hiểu biết khá sâu rộng và xác thực về tình trạng tự do tôn giáo và nhân quyền ở Việt Nam đã bị vi phạm như thế nào.

Tôi tạm gọi hoạt động này là hoạt động “tố cáo” và nó đã đưa tới quyết định ghi tên Hà Nội vào sổ đen CPC. Ta có thể coi như là Bộ ngoại giao Hoa Kỳ, sau khi làm xong nhiệm vụ tố cáo một cách không khoan nhượng, đã bước sang giai đoạn “chế tài” để áp dụng biện pháp trừng phạt là việc nêu lên đích danh Việt Nam xã hội chủ nghĩa là một nước cần đặc biệt quan tâm về nhân quyền.

Nhưng ta không nên quên rằng đồng thời Hoa Kỳ cũng đã mở ra nhiều cuộc thương lượng với Hà Nội để tìm cách cải thiện tình trạng ấy. Cho đến cuối năm ngoái, có thể là Bộ ngoại giao Hoa Kỳ nhận thấy rằng giảm nhẹ chế tài sẽ giúp cải thiện mau hơn là giữ nguyên mức chế tài khởi đầu, nên đã lấy tên CHXHCNVN ra khỏi danh sách CPC.

Nếu biện pháp giảm nhẹ này không đưa tới những kết quả dự tính thì lại tìm biện pháp tăng nặng, đó là điều ta có thể hiểu được, huống chi đó lại là chuyện ngoại giao. Vì vậy. tôi không cho là đã có mâu thuẫn giữa tố cáo và chế tài.

Trái lại tố cáo và chế tài vẫn được tiến hành song song. Vấn đề tự do tôn giáo, và nói rộng hơn, vấn đề nhân quyền ỏ Việt Nam, không phải là chuyện riêng giữa Hà Nội và Hoa Thịnh Đốn cho nên có nhiều cách, của nhiều người, để giải quyết, nếu Hà Nội vẫn cứ tiếp tục đi sâu vào đường lối phi nhân quyền.

Những khác biệt

Nói chung, tình hình Việt Nam đã đổi khác so với mấy năm về trước. Một mặt, Đảng cầm quyền không còn toàn trị được như hồi những năm 1980. Mặt khác, dân chúng Việt Nam thuộc mọi tầng xã hội đã bắt đầu chỗi dậy để đòi nhân quyền, dân quyền.

Nguyễn An: Luật sư nói rằng chỉ có khác biệt chứ không có mâu thuẫn. Vậy theo Luật sư thì đã có những khác biệt nào, ở đâu và tại sao? Có thể coi những khác biệt ấy là tiến bộ được không, hay lại là những hiện tượng đã xấu đi như một nhân vật của Hiệp Hội Nhân Quyền Quốc Tế đã nhận định trong cuộc Hội luận về nhân quyền ở Việt Nam mới được phát đi trên làn sóng của Đài ACTD ?

Luật sư Trần Thanh Hiệp: Nói chung, tình hình Việt Nam đã đổi khác so với mấy năm về trước. Một mặt, Đảng cầm quyền không còn toàn trị được như hồi những năm 1980. Mặt khác, dân chúng Việt Nam thuộc mọi tầng xã hội đã bắt đầu chỗi dậy để đòi nhân quyền, dân quyền.

Trong môi trường Việt Nam trên đường toàn cầu hóa, nhà cầm quyền không còn khả năng thẳng tay đàn áp để làm mưa làm gió như xưa. Việt Nam đang bước vào một tình hình mới tuy chưa hẳn ngã ngũ. Như thế đương nhiên phải có những cái mới, nghĩa là khác với cái cũ, khác nhiều hay khác ít mà thôi.

Nguyễn An: Vậy những cái mà ông gọi là khác ấy là gì ?

Luật sư Trần Thanh Hiệp: Tôi chỉ xin nói rất sơ lược về bốn hiện tượng khác biệt. Trước hết về quan hệ ngoại giao Hà Nội-Washington.

Cảm tưởng của tôi là Tổng thống Bush, nhân dịp Hôi nghị thượng đỉnh APEC, đã cho thấy Hoa Kỳ muốn giải quyết những vấn đề ở Việt Nam theo lô gích dân chủ hóa ở Iraq và Afganistan, nghĩa là muốn Hoa Kỳ có bước lùi để cho các nhân dân địa phương tham dự tích cực hơn vào tiến trình dân chủ hóa này.

Mặt khác, các tầng lớp nhân dân dã đứng lên trực diện ôn hòa đấu tranh với nhà cầm quyền để khiếu kiện và hành sử những nhân quyền, dân quyền cho đến nay vẫn bị đàn áp. Ngoài ra, nhà cầm quyền trên nguyên tắc vẫn ra sức muốn duy trì trật tự độc tài toàn trị nhưng về thực tế chỉ có khả năng điều động công an chìm và nổi, lúc cương lúc nhu, để chặn đứng đà dân chủ tự phát từ cơ sở.

Sau cùng, vì trật tự độc tài toàn trị xã hội chủ nghĩa đang trên bước quá độ phi xã hội chủ nghĩa để bị chuyển hóa thành trật tự dân chủ nên pháp quyền không còn đủ hiệu lực cưỡng hành mà dân quyền thì chưa thành tựu. Theo cách nhìn của luật học thì đó là tình trạng phi luật, cấp dưới, địa phương tự do lạm quyền, dân chúng tự do hành động bất chấp ngăn cấm của pháp luật của nhà cầm quyền.

Nếu kéo dài thì chúng ta sẽ chứng kiến một tình trạng sa lầy trong đó đàn áp sống chung với bất tuân lệnh dân sự nếu chưa biến thành bất tuân lệnh chính trị. Nói tóm lại nếu còn đàn áp dù dưới những hình thức mới thì không hy vọng gì có được bước nhảy vọt dân chủ.

Nguyễn An: Vậy tức là theo ý ông, thì ngay cả đàn áp cũng có những hình thức mới. Xin cảm ơn Luật sư Hiệp và xin hẹn kỳ tới sẽ tiếp tục trao đổi với ông về những hình thức đàn áp mới.

Quý thính giả vừa nghe phần đầu cuộc mạn đàm giữa BTV Nguyễn An của ban Việt ngữ với luật sư Trần Thanh Hiệp, chủ tịch Trung Tâm Nhân quyền Việt Nam có trụ sở tại Paris. Ông Hiệp nói là hiện ở Việt Nam, nhà cầm quyền tiếp tục đàn áp những cá nhân và tổ chức đòi hỏi nhân quyền.

Tuy nhiên, vì tình hình đã thay đổi, nên sự đàn áp cũng mang hình thức mới. Những hình thức mới ấy là gì, mời quý thính giả theo dõi trong một buổi phát thanh tới. Cũng xin đựơc nói rằng ý kiến của luật sư Hiệp không nhất thiết phản ánh quan điểm của đài Á Châu Tự Do.

Theo dòng câu chuyện:

- Để có tiến bộ về nhân quyền ở Việt Nam? (phần 2)

Ý kiến (0)

Xem tất cả ý kiến.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang