' Dostlar, uyghurlar xitayning kaltikide ölüwatidu '

2009-06-30

Yurtung toqquzaqtin ayrilip meydengge qeghez médal taqap nege barmaqchi iding uyghur? éshindi emgek küchi bu néme dégen gep? emgek sharaiti, yeni emgek muhitini kim igilep aldi? uyghurning yurtida emgek sharaiti, emgek muhiti kimlerge mensup boldi? köchmen xitaylargha désengchu? xitay köchmenlirini uyghuristangha yötkep kélip, uyghurlarni ichkiri xitaygha yötkep kétip, xitay néme meqsetke yetmekchi idi?


Xitay uyghurlarni assimiliyatsiye qilish meqsitige, uyghurlarni yoqitish meqsitige yetmekchi idi!

Bügün meydisige qeghez médal taqap, mustemlike turmushning aldamchilirigha ishinip, mustemlike turmushning popuziliridin qorqup, qeshqerning toqquzaq nahiyisidin xitayning guangdung ölkisi shawgüen nahiyisige yitip kelgen, shyanggangliq xitaylarning qonchaq zawutida bala qul bolup ishligen uyghurlar 2009‏ - Yili 6‏ - Ayning 25‏ - Küni guangdungluq xitayning kaltiki astida qaldi... Xitaylar qoligha cheydo yeni qingraq élip uyghurlarning boynigha chapti, béshigha chapti.

Bezi tor betliri 81 neper uyghur, 39 dane xitay yarilandi, 2 neper uyghur öldi dep xewer qilishti. Yene bezi tor betliri 12 neper uyghur jengde shéhit boldi, 6 dane xitay öldi dep xewer qilishti. Shunisi ayanki, ju yünkang bu ishqa arilashti. Her qandaq xewer qamal qilindi.

Weqege qatnashquchi xitaylar meydanni mundaq teswirlidi: 5 - Ayda uyghurlar zawutta échinishliq weqe peyda qildi... Uyghurlar shawguen qonchaq zawutigha kirgendin kéyin bulangchiliq qildi... 6 ‏ - Ayning 14‏ - Küni bir dane teteyge basqunchiliq qildi... Xitaylar put térep turalmidi... 6‏ - Ayning 25‏ - Küni kéchide bir nechche xitay qoligha kaltek, toqmaq élip uyghurlar yatqan yataqlargha hujum qildi... Uyghurlar pichaq we bashqa qorallar bilen qarshiliq körsetti... Xitaylar bir chaqiriq bilen 300 din éship ketti... Uyghurlar zawut ‏ - Séxlargha basturup kirip közge körüngen xitayni urup chapti... Her bir xitay ölüp tirilishige qarimay öch élishqa ötti... Uyghurlar tagh terepke qéchishqa bashlidi... Uyghurlar intayin qebih heriket qollanghanliqtin, omumiy ghezep peyda qilghanliqtin 2000 din artuq xitay bu yerge toplinip 800 neper uyghurni qorshawgha aldi... Saqchilar qarap turdi... Tayaq yégen shinjangliq haywanlar qan ichide yétip qaldi... Etisi taziliq ishchiliri 2 saet waqit serp qilip qan qétip qalghan kochilarni tazilidi... 26‏ - Küni etigende éghir yarilanghan 2 neper uyghur alemdin ötti... Xitay terepning melumati ene shundaq boldi.

Yene bezi xewerlerde uyghurlar teteylerge basqunchiliq qildi, dégen xewer yalghan bulup bu xewerni tarqatqan ju isimlik bir xitayning qolgha élinghanliqi xewer qilindi.

Yéqinda dalay lama xitay kommunistlar hökümiti tibetlerge ölüm jazasi élan qildi dep körsetti. Xitay kommunist banditliri 1950‏ - Yillarda chinggiz damollam, qurban quday qatarliq uyghurning ziyaliylirigha ölüm jazasi bergen kündin bashlapla, uyghurlargha ölüm jazasi élan qilghan idi. Qara uyghur, uyghurlarni qandaq öltüridiken ! sépi özidin bolghini hemmidin yaminidur. Qizlarni xitay aldamchilarning aldigha sélip bergenler, uyghur yigitlirini ichkiri xitaygha atalmish emgekke ewetip bergenler, uyghur tilliq atalmish shawduyjang, atalmish daduyjanglar, uyghur tilliq xitaygha ishleydighan saqchilar hemmisi, hemmisi sépi özidin bolghini hemmidin yaminidur.

Toqquzaq déhqanliri ballirim nede déyishke hoquqluq, toqquzaq déhqanliri wang léchiwenning aldigha bérip " balilirimni tépip ber" déyishke hoquqluq!

Uyghur anilar, kéchiliri uxlimay oghuz süti bilen émitken baliliring xitayning qolida kaltek bilen urup öltürüldi!


Pikir - Qarashliringizni otturigha qoyung

Pikir - Bayanliringiz tor bashqurghuchisi teripidin testiqlinishi kérek bolup, tor bette shu zaman élan qilinmaydu. Bir az waqittin kéyin, pikir - Bayanliringizning testiqlanghan yaki testiqlanmighanliqini qayta tekshürüp körüshigizni soraymiz. Pikir - Qarashliringizni töwendiki jedwel arqiliq, uyghur kona yéziqi boyiche yolliyalaysiz.





 
Radio Free Asia
2025 M Street NW, Suite 300
Washington DC 20036, USA
202-530-4900
uygweb@rfa.org