' Uyghur élide xizmetchi qobul qilishta milliy kemsitish xahishliri izchil dawamlashmaqta '

2009-06-17

Amérika dölet mejlisi bashqurushidiki xitay ishliri ijraiye komitéti 17 - Iyun élan qilghan uyghur élining nöwettiki weziyitige alaqidar mulahizide, uyghur élide alim mektepni püttürgen milliy oqughuchilar xizmet tépish jehette zor tosalghulargha uchraydighanliqi hemde hökümet shtatidiki orunlargha xizmetchi qobul qilishta milliy kemsitish we irqiy ayrimichilik xahishlirining kengri rewishte mewjut ikenliki otturigha qoyulghan.


Mulahize uyghur élige yerleshtürülgen bingtuen tewelikide xizmetchi qobul qilishta milliy kemsitish xahishlirining izchil dawamliship kelgenliki, oqutquchi we bashqa xizmetchilerni qobul qilishta xitay bolmighan kandidatlarning kemsitidighanliqi we xitay bolmighan aliy mektep studéntlirining xizmet tépishta éghir tosalghulargha yoluqidighanliqidin ibaret mezmunlar boyiche qanat yaydurulghan.

Mulahizide, bu yil 7 - Mayda, uyghur élidiki ishlepchiqirish qurulush déwiziyisining öz tewesige 984 xizmetchi qobul qilidighanliqi, emma bu orunlarning 744 ning xitay xizmetchilerge qaldurulup, qalghan 137 orunning 11 ning uyghurgha, 2 sining qazaqlargha, éship qalghanlirining xitay we bashqa milletlerge ortaq qaldurulghanliqini élan qilghanliqi körsitilgen we bu xil kemsitish xaraktérlik xizmetchi qobul qilish xahishlirining, "2006 - Yili uyghur aptonom rayonida chiqirilghan xizmetchi qobul qilish élanliridimu sadir bolghan" liqi otturigha qoyulghan.

Doklatning oqutquchiliq xizmet élanliridimu milliy kemsitish mewjut namliq bölümide,  uyghur élining bir qisim wilayet , oblastlirida tarqitilghan , mekteplerge xizmetchi qobul qilish élanlirida az sanliq milletlerni kemsitish xahishlirining mewjutluqi körsitilip,:"aqsu wilayitide mezkur wilayet tewesidiki 436 oqutquchiliq xizmet ornining  347 si xitaylargha, qalghan 89 orun uyghurlargha qalduruldi" déyilgen we bu yil 8 may, shayar nahiyilik hökümet torida élan qilinghan xizmet élanigha, az sanlq millet kandidatlirining millet cheklimisidin bashqa yene, dingha ishenmeydighan bolushi we diniy paaliyetlerge qatnashmasliq shertliri qoyulghanliqi körsitilgen.

Unungdin bashqa , bayingholin mongghul aptonom oblasti teweside élan qilinghan 500 xizmet ornining 413ning xitaylargha saqlinip, qalghanlirining bashqa milletlerge qaldurulghanliqi we uyghur qatarliq bashqa milletlerge hökümet xizmetchisi bolush salahiyitige ige bolush üchün ulagha til cheklisimu qoyulidighanliqi, kandidatlarning xitay tili ötkel imtihanidin choqum ötüshi shertliki ilgiri sürülgen.

Mulahizide, xitay hökümet dairilirining az sanliq millet kandidatlirigha bu xildiki shertlerni qoyushtiki sewebning arqisigha, "xitay tili asas qilinghan qosh til maarip" siyasitini ilgiri sürüsh qesti yoshurunghanliqi körsitilip, hetta aqsu wilayiti teweside uyghurlar üchün qaldurulghan 89 orunning 56 sining bashlanghuchtin bashlap xitayche mektepte oqughan uyghurlargha bérilidighanliqini uqturghanliqi otturigha qoyulghan.

Mulahizining uyghur élidiki xizmet pursiti heqqidiki qismida, uyghur élide oqush püttürgen milliy oqughuchilarning xizmet tépishta her xil tosalghulargha duch kélidighanliqi körsitilip, gerche aptonom rayon hökümiti aliy mektepni püttürgen kandidatlarning xizmetke orunlishish nisbitini 70 pirsenttin yuqiri halette saqlap turush toghrisida wede bergen bolisimu: " emma milliy kemsitish qilmishliri heqqidiki delil , ispatlar hemde az sanliq milletlerning xizmetke orunlishishi heqqidiki belgilimilerning yolgha qoyulushi heqqidiki sanliq melumatlarning kem bolushi, yuqiriqi bayanatlarning hemmisige shübhe tughduridu," déyilgen.

Mulahizide neqil élip körsitishiche, shinxua agéntliqi uyghur éli hökümet dairilirining aliy mektep oqughuchiliri uchun 7000 xizmet orni hazir qilghanliqi heqqide xewer bergenliki, emma bularning ichide az sanliq millet oqughuchilirining qanchilik nisbetni igileydighanliqi heqqide tepsiliy melumat bermigenliki, bingtuen dairilirining öz tewelikidiki xizmet orunlirigha gensu ölkisidin aliy mektepni püttürgen 4400 oqughuchini élip orunlashturghanliqi we uyghur aptonom rayonida hazir bolghan 6558 xizmet ornining köpinchisi barliq milletlerge oxshash dep körsitilgen bolsimu, xizmetning yene bir qismining, az sanliq millet xadimlirigha qaldurulghanliqini élan qilghanliqi otturigha qoyulghan we mulahize axirida xulase süpitide: “shinjang uyghu aptonom rayonida xizmetchi qobul qilishta hökümet qollaydighan milliy kemsitish xahishlirining dawam étishi we bashqa siyasetler bu rayondiki az sanliq millet puqralirining kishilik hoquqini depsende qilmaqta dep körsitilgen.

Amérika dölet mejlisi bashqurushidiki xitay ishliri ijraiye komitéti, amérika dölet mejlisi we amérikining munasiwetlik dölet apparatlirigha xitay siyasiti we xitayning kishilik hoquq weziyiti heqqide meslihet we teklip bérip turidighan hökümet orgini bolup, 2001 - Yili amérika dölet mejlisi teripidin qurulghan.

Pikir - Qarashliringizni otturigha qoyung

Pikir - Bayanliringiz tor bashqurghuchisi teripidin testiqlinishi kérek bolup, tor bette shu zaman élan qilinmaydu. Bir az waqittin kéyin, pikir - Bayanliringizning testiqlanghan yaki testiqlanmighanliqini qayta tekshürüp körüshigizni soraymiz. Pikir - Qarashliringizni töwendiki jedwel arqiliq, uyghur kona yéziqi boyiche yolliyalaysiz.





 
Radio Free Asia
2025 M Street NW, Suite 300
Washington DC 20036, USA
202-530-4900
uygweb@rfa.org