Yéqinda uyghur éli maarip tarmaqliri "bashlanghuch hemde ottura mektep oqughuchilirining saghlamliq terbiyisi qollanmisi"ni tüzüp mekteplerge tarqitishqa bashlighan bolup, buninggha zeher cheklesh, eydizning aldini élish we yene bir qisim pisxikiliq yéteklesh sawatliri kirgüzülgen.

Bu munasiwet bilen radiomizda uyghur yash ösmürlerge muwapiq halda pisxik hemde jismaniy saghlamliq terbiyisi élip bérishning ehmiyiti hemde hazirgha qeder bu jehette saqliniwatqan yétersizlik shundaqla buningdin peyda bolghan mesililer heqqide chetellerdiki bir qisim maaripchi hemde ziyaliylar bilen mulahize uyushturduq.

Yash ösmürlük dewr - Insan hayatining altun dewri, uyghur diyari, uyghur jemiyitining hemme qatlamlirigha büsüp kiriwatqan zeherlik chékimlik, eydiz we jinayetlerning bezi yash ewlatlarning altun dewrini nabut qilishi, hemmini échindürüwatqan mesile. Milletning kelgüsi ewlatlirini jismaniy hem rohiy jehette saghlam yétildürüsh, exlaqliq, bilimlik, kéreklik insan qilip yétishtürüsh, ata ‏ - Ana, mektep we jemiyetning ortaq hemkarliship terbiyilishige muhtaj.

Gerche mekteplerde siyasiy exlaq terbiyisi mexsius derslik qilip tüzülüp barghanche kücheytip kéliniwatqan bolsimu, epsus yash ösmürler terbiyiside muhim bir halqa bolghan jismaniy saghlamliq, pisxika saghlamliq terbiyisining kemchil hem kéyin boluwatqanliqidek mesile uzun yillardin buyan ghulghula qozghighan mesile idi, balilarning saghlamliqi heqqide séstimiliq bir derslik yaki terbiye qollanmisi wujutqa chiqmighan.

Uyghur élidiki mekteplerde balilar ta ottura mektep toluqsiz üchinchi yilliqqa chiqqangha qeder,yeni yash ösmürlüktin yashliqqa qedem qoyghan dewrdila 20 - Esirning 70 - Yillirida tüzülgen gégina derslikide bir yaki ikki paragiraf insan fiziologiyisi bilen tonushup chiqidu, balilargha élip bériliwatqan saghlamliq terbiyisi mana mushuning bilenla kupaye qilip kélingen idi. Buningdin bashqa ösüp yétilish dewridiki yash ösmürlerning türlük fantaziyiliri, özliridiki özgirishlerge bolghan téngirqash, chüshenmeslik, yene nurghun ‏ - Nurghun soallargha jawab bolghudek muwapiq insan fiziologiyisi, jinsiyet tereqiqyati, pisxik saghlamliq heqqide héchqandaq derslik yoq idi.

Yéqinda uyghur éli maarip tarmaqliri " bashlanghuch - Ottura mektep oqughuchilirining saghlamliq terbiyisi qollanmisi" ni tüzgen bolup, mezkür oqushluq bashlanghuch mektep 4 - Yilliqliridin bashlap zörür derslik qatarigha kirgüzülmekchi iken.

Uyghur aptonom rayoni maarip torida, uyghur éli maarip nazariti tenterbiye, güzel senet bölümi bashliqi eniwer osmanning sözini neqil keltürüshiche, mezkür saghlamliq bilimliri oqushluqi uyghur éli teweside, jinsiy saghlamliq hemde pisxik saghlamliq bilimliribni öz ichige alghan tunji qétim séstimiliq, bir qeder mukemmel tüzülgen oqushluq bolup, uninggha eydizning aldini élish, zeherge qarshi turush, nikahtin burunqi jinsiy munasiwettin saqlinish qatarliq ilgiri yoq bolghan yéngi mezmunlar her qaysi yilliq oqughuchilirining dersliklirige mas halda bölüp kirgüzülgen.

Mezkür saghlamliq qollanmisigha yene, hazirqi yash ösmürlerning baldur yétilishchanliqigha mas halda jinsiy exlaq terbiyisi, hamildarliqtin saqlinish terbiyilirimu muwapiq kirgüzülgen hemde buningda yene balilarning jemiyet hemde aililerdiki bezi özgirishlerge maslishish, pisxika jehette teyyarliq körüshi üchünmu " ata ‏ - Ana ajrashqanda, ata ‏ - Ana xizmetsiz qalghanda dégendek témilardiki pisxika jehettiki yéteklesh mezmunlirimu bar iken.
 
Bu yéngi tüzülgen saghlamliq terbiyisi qollanmisi bu yil 8 - Aydin bashlap her bir bashlanghuch, ottura mekteplerge yetküzülidighan bolup, bashlanghuch we ottura mekteplerde her heptisige alte, yette ders saiti orunlashturulidiken.

Uyghur jemiytide téz yamrighan zeherlik chékimlik, eydiz kebi halaketler, rohiy hemde jismaniy zeiplik tüpeyli yüz bériwatqan jinayi zalaletlerning er - Ayallardin halqip,balaghetke yetmigen yash ösmürlerge hetta sebiy balilarghiche qolini tiqishi, uyghurlarni ewlatlirimizni bu wabalardin qandaq saqlishimiz kérek we terbiyini nedin qandaq bashlishimiz kérek dégen mesililer üstide oylandurghan idi.

Shundaqla buning bilen bir qisim kishiler "ezeldin yépiq bolghan jinsiyet terbiyisini échish kérek, balilar saghlam bolmighan medeniyet uchurliridin jinsiyetke alaqidar uchurlarni igileshtin burun, ilmiy, saghlam, toghra terbiyini élip bérish kérek" dégen qarashni yaqlisa , "nomusluq jaylarning yögilishining özila bu témining yögilishini belgiligen. Jinsiyet uqumlirini balilar bilen ata - Anilarning munazirilishishi exlaqimizgha yat. Deslep exlaq qarishini tikleshke yardem bérish, diniy we milliy shundaqla insaniy exlaq terbiyisini kücheytish kérek," dep qarighanlarmu boldi.

Undaqta uyghur ili maarip dairilirining bashlanghuch hemde ottura mekteplerge resmiy derslik qilip kirgüzmekchi bolghan saghlamliq terbiyisi oqushluqi ewlatlarning jismaniy hemde pisxik saghlamliq terbiyisidiki bir bösüshmu?

Bu heqte chetellerdiki uyghur ziyaliyliridin girmaniyide yashawatqan bir uyghur ana bilen d u q ning diniy ishlar komitéti mudiri turghunjan alawudunlar özlirining köz qarashlirini bayan qildi.

Pikir - Qarashliringizni otturigha qoyung

Pikir - Bayanliringiz tor bashqurghuchisi teripidin testiqlinishi kérek bolup, tor bette shu zaman élan qilinmaydu. Bir az waqittin kéyin, pikir - Bayanliringizning testiqlanghan yaki testiqlanmighanliqini qayta tekshürüp körüshigizni soraymiz. Pikir - Qarashliringizni töwendiki jedwel arqiliq, uyghur kona yéziqi boyiche yolliyalaysiz.

Isim (ixtiyar)

Sheher (ixtiyar)

Pikir - Qarashliringiz