Mutexessisler 2 - Ay qush zukimi tarqilishning yuqiri basquchi ikenlikini agahlandurmaqta

2009-02-11

10 - Féwral küni xitay hökümet uchur torliri xotenning qariqash nahiyisi zawa kentide öy qushlirida qush zukimi tarqilish ehwali yüz bérip on nechche ming öy qushining öltürülgenlikini élan qildi.

AFP Photo

Xitayning melum toxu béqish férmisidin bir körünüsh.


Bu xotende 2006 - Yilidin buyan ikkinchi qétim öy qushlirida qush zukimi tarqilishi bolup hésablinidu. Yanwarda qush zukimi seweblik uyghur élide bir ayalning ölgenliki melum. Shundaqla bu yil kirgendin buyan xitay hemde dunyaning bashqa jayliridimu qush zukimining tarqilish ehwali köp qétim körülüwatqan bolup, mutexessisler 2 - Ay qush zukimi tarqilishining yuqiri basquchi ikenlikini agahlandurmaqta.

Zawadiki qush zukimining tarqilishini kontrol qilishta dairiler kéchikip tedbir aldi

Xitay dairiliri seyshenbe küni xotenning qariqash nahiyisi zawa kentidiki ashliq ponkitida öy qushlirida qush zukimi tarqilip 519 dane ghazning ölgenlikini shundaqla 10 - Féwralda yerlik sehiye tarmaqlirining karantin qilish tedbirlirini qollinip yene 13218 öy qushini öltürüp bir terep qilghanliqini, nöwette bu jaydiki öy qushlirida qush zukimining tarqilishining muweppeqiyetlik kontrol qilinghanliqini qisqa xewer qildi.

Bu heqte xoten wilayitidiki öy haywanlirida tarqilishchan jiddiy késelliklerning aldini élish merkizidin ismini ashkarilashni xalimighan bir xadimning éytishiche, zawa kentige bir xitay teripidin qurulghan ghaz férmisida 4 - Féwral küni öy qushlirining ölüsh weqesi yüz bergenliki heqqide xewerge ige bolghan hemde uyghur aptonom rayonluq munasiwetlik dairilerge xewer qilghan, emma xitayning qush zukimi tetqiqat tejribixanisidikiler töt kündin kéyin zawagha yétip kélip tekshürüsh élip barghan hemde ikki kündin kéyin, bu jaydiki ölgen ghazlarning h5n1 tipliq qush zukimi wirusi bilen yuqumlanghanliqi éniqlanghan.

Yerlik dairiler weqe yüz bérip alte kün bolghanda yeni 10 - Féwral küni mezkur késel tarqalghan ghaz férmisi hemde üch kilométir dairisidiki barliq öy qushlirini öltürüp bir terep qilghan hemde 8 kilométir dairidiki öy qushlirigha waksina emlesh, yene 13 kilométir ariliqta öy qushliri bazarlirini toxtitish qatarliq qush zukimining tarqilishini kontrol qilish usullirini qollanghan iken.

Xitay döletlik öy qushlirida qush zukimining tarqilishini kontrol qilish nizamida, qush zukimi wirusi tarqilish éhtimalliqi bolghan gumanliq orunni 24 saet ichide karantin qilish hemde ikki ‏ - Üch kün ichide jiddiy tedbir qollinish belgilengen bolup, xitay dairiliri xotende bu qétimqi qush zukimi tarqilishini kontrol qilishta bir qeder kéchikip tedbir alghan.

Biz xitay döletlik qush zukimi tarqilishini kontrol qilish merkizidin xoten qariqashta yüz bergen qush zukimini kontrol qilish tedbiri hem netijisi heqqide melumat élishqa tirishqan bolsaqmu, ular soallirimizgha yéterlik jawab bermidi.

Biz yene qush zukimi taralghan jay bolghan zawa kentidiki ammining qush zukimi tarqilishigha qandaq inkasta boluwatqanliqini igilesh üchün téléfon qilghinimizda, bu kenttiki bir uyghur déhqanning, öz kentidiki öy qushlirida qush zukimidin ibaret ötkür yuqumluq késellikning tarqilishidin xewirining yoqluqi bizni ejeplendürdi.

Qariqashta qush zukimi peqet öy qushliridila körüldi

Xewerlerdin melum bolushiche, nöwette uyghur éli hemde xitayda qush zukimidin yuqumlanghan insanlarmu del qariqashta bayqalghan bu xil h5n1 tipliq wirus bilen yuqumlanghan bolup, 2009 - Yili kirgendin buyanla xitay hemde xongkongda jemiy sekkiz kishi mushu xil qush zukimi wérusi bilen yuqumlanghanliqi éniqlinip bularning ichide beshi hayatidin ayrilghan idi, qush zukimidin bu yil ölgenler ichide ürümchidiki 31 yashliq ayalmu bar.

Biz bu qétimqi qariqashta öy qushlirida qush zukimining tarqilishi insanlargha tehdit körsetken ‏ - Körsetmigenliki heqqide ehwal igilesh üchün qariqash doxturxanisi yuqumluq késellikler bölümige téléfon qilduq. Bir neper uyghur séstira bu nahiyide hazirche birer kishining qush zukimidin yuqumlanghanliqi kürülmigenlikini bildürdi.

Qush zukimining tarqilish yuqiri basquchi yene yétip keldi

Dunya sehiye teshkilati mutexessislirining, kilinikiliq tejribe tetqiqatlirigha asasen élan qilishiche, insanlar nöwette qush zukimi wérusidin yuqumlinishning aldini alalishi, hetta saqaytishi hemde kontrol qilishi pütünley mumkinchilikke ige.

2003 - Yilidin hazirgha qeder pütün dunyada melum bolghan yuqumdarlar 406 ge yetken, bularning ichide ölgenler 254 neper bolup ular 15 dölet hem rayonlargha tarqalghan. Buning ichide xitayda yuqumlanghanlar 38 neper, ölgenler 25 ke yetti. Halbuki xitay miqyasida qush zukimining insanlar arisida tarqilishidin xéli uzun mezgilgiche saqlanghili bolmaydiken shundaqla her yili 2 - Ay qush zukimi tarqilishi bir qeder éghir bolup kéliwatqan mezgil bolup, dunya miqyasida qush zukimi yuqum ehwalidin qarighanda, qush zukimining qayta tarqilishining yuqiri basquchi yétip keldi.

Dunya sehiye teshkilati yuqumluq késellerning aldini élish mutexessislirining tekitlishiche, qish peslining axiri baharning deslepki mezgili barliq janliqlar, shuning bilen birge, bezi yuqumluq késel wirusliriningmu janlinidighan mezgili bolghachqa, bu pesil yuqumluq késelliklerning eng yuqiri tarqilish basquchi hésablinidu, insanlar bu mezgilde türlük zukamning shundaqla qush zukimining aldini élishqa alahide ehmiyet bérishi, özide körülgen binormal saqsizliqlargha jiddiy qarishi hemde waqtida doxturgha körünüshi kérek.

Xitay sehiye ministirliqining tor bétidin melum bolushiche, bu yil kirgendin buyan xitayda insanlar hayatigha tehdit körsitidighan ötkür yuqumluq késellerning tarqilishi bir qeder köp körülüwatqan bolup, qush zukimidin yuqumlanghanliqi seweblik besh kishi ölgen, put - Qol - Éghiz yallughi bilen yuqumlinip biri ölgen.


Pikir - Qarashliringizni otturigha qoyung

Pikir - Bayanliringiz tor bashqurghuchisi teripidin testiqlinishi kérek bolup, tor bette shu zaman élan qilinmaydu. Bir az waqittin kéyin, pikir - Bayanliringizning testiqlanghan yaki testiqlanmighanliqini qayta tekshürüp körüshigizni soraymiz. Pikir - Qarashliringizni töwendiki jedwel arqiliq, uyghur kona yéziqi boyiche yolliyalaysiz.





 
Radio Free Asia
2025 M Street NW, Suite 300
Washington DC 20036, USA
202-530-4900
uygweb@rfa.org