Barak obama prézidéntliq wezipisini tapshuruwaldi

20 - Yanwar küni amérika paytexti washingtonda ötküzülgen bir yérim milyondin artuq adem qatnashqan qesemyad murasimida barak hüseyin obama qesem bérip, 44 - Nöwetlik amérika prézidéntiliq wezipisini tapshuruwaldi.

Amérikining sabiq prézidéntliridin jimi kartér, chong bush, bil klinton we jorji bush shuningdek bir qanche neper sabiq muawin prézidéntlar hemde bashqa amérikining yuqiri derijilik dölet rehberliri barak obama qesemyad qilghan neq meydandin orun élip, amérika tarixidiki mezkur zor weqege guwah boldi.

Barak obama repiqisi mishél obamaning qolidiki injilni tutup turup, ikki qizini yénigha élip, aliy sotchining aldida amérika asasiy qanuni boyiche qesemyad qildi we arqidin qisqa, emma nahayiti küchlük nutuq sözlidi. Barak obamaning qesemyad murasimi pütün amérika we dunya miqyasida téléwiziye qanalliri arqiliq körsitilgen bolup, san - Sanaqsiz ademler téléwiziye qanalliri arqiliq bu murasimgha daxil boldi.

Obamaning dadisi afriqidiki kéniye dölitidin kelgen musulman bolup, uning yurtidiki ademler obamaning prézidént bolghanliqidin hayajanlinip, daghdugha qilip tebrikligen.

Hindonoziyining jakarta shehiridimu tentene qilinghan bolup, chünki, obama baliliq waqitta bu sheherdiki bir bashlanghuch mektepte oqughan idi.
 
Uningdin bashqa yene türkiye qatarliq musulman döletliri we yawropa elliri, rusiye hem xitaydimu kishiler chongqur hayajan we tentene ichide murasimni körgen.

Barak obama 20 - Yanwar küni chüsh waqtidin étibaren resmiy türde amérika qoshma shtatlirining prézidénti süpitide étirap qilindi hemde shu küni dölet mejlisi we aq sarayda ötküzülgen bir qatar murasimlargha ishtirak qildi shuningdek herbiy we ammiwi paratni qobul qildi.

Barak obamaning qesemyad murasimi amérika tarixidiki eng daghdughiliq, hayajanliq we tarixiy ehmiyetlik bir murasim bolghanliqi bildürülmekte.

Barak obamaning prézidént bolghanliqini köpligen dölet bashliqliri tebrikligen, bu dölet bashliqliri uning bilen dunya mesililiri jümlidin iqtisadiy krizisni hel qilish üchün hemkarlishishqa teyyar ikenlikini izhar qilishti. Rusiye we xitay bolsa, obamaning özlirige nisbeten qandaq siyaset yürgüzüshige köngül bölmekte.

Obama guentanamoni taqash toghrisidiki buyruqnamige imza qoydi

Barak obama amérika prézidéntiliq wezipisini tapshuruwélip, birinchi xizmet künila guentanamo mesilisini hel qilishqa kirishken bolup, u térror gumandarlirini sotlaydighan guentanamo herbiy sotini tutqunlarni sotlashni toxtitip turushqa buyrughan bolup, sot kollégiyisi sot ishlirining 120 kün toxtitilghanliqini élan qilghan idi. U wezipige olturghan 3 ‏ - Küni yeni peyshenbe küni, aq sarayda guentanamo lagirini taqash toghrisidiki prézidéntning memuriy buyruqigha imza qoyup, tutqunlar lagirini bir yil ichide taqashni buyridi.

Prézidént barak obamaning mezkur buyruqining mezmunliri guentanamo türmisidiki sotlinidighan tutqunlarni bashqa türmilerge yötkesh, aqlanghan tutqunlarni qoyup bérish, sotlinidighan tutqunlarning délosini qayta körüp chiqip, ularning ichidiki jinayet sadir qilghan, dep qaralghanlarni qandaq jazalash qatarliqlarni öz ichige alidiken.

Xitay guentanamodiki uyghurlarni qoyup bérishni telep qildi

Guenatanamodiki tutqunlar ichide 17 neper uyghur bar bolup, ötken yili sot dairiliri ularni qoyup bérishni qarar qilghan idi.

Amérika hökümiti ularni bashqa birer döletke mangdurush yollirini izdimekte, xitay hökümiti bolsa izchil türde ularni qayturup bérishni telep qilghan. Prézidént obamaning buyruqi élan qilinghan küni, yene peyshenbe küni xitay tashqi ishlar bayanatchisi bu tutqunlarning xitaygha qayturulushi lazimliqini yene bir qétim telep qildi. Emma, birleshme agéntliqining xewer qilishiche, prézidént obamaning memuriyitidiki bir yuqiri derijilik erbab peyshenbe küni guentamanodiki bu uyghur musulmanlirining xitaygha qayturulmaydighanliqini eskertken.
 
Amérikidiki asasiy qanun hoquq merkizi mutexessisi emiy mikléyn xanim mundaq deydu: " bu burunla taqilishqa tégishlik jay bolsimu, lékin bu bizni yenila nahayiti xushallandurdi.Guantanamo hergiz échilmasliqi, mewjut bolmasliqi kérek idi. Prézidént obamaning wezipige olturup tunji qilghan ishining guantanamoni taqash wedisini emelde körsetkenliki qaltis we nahayiti muhim bir qedem boldi.

Shundaqtimu bir yil bek uzun, chünki bu yerdiki kishilerning asasen hemmisi dégidek7 yildin béri soal - Soraqsiz tutup turulghan shundaqla tashlinip qalghan idi. Biz guentanamoning bir yilni kütmey tézraq taqilishini, bolupmu prézidént obama we xelqara jemiyetning bu jehettiki wedisini tézrek emeliyleshtürüshini kütimiz."

"Türkiy tillar diwani" ni terjime qilghan ezerbeyjanliq alim ramiz asker aliy mukapatqa érishti

Türkiye türk dunyasi yazghuchilar we senetchiler weqpining 2008 - Yilida türk dunyasigha töhpe qoshqanlargha tarqitidighan "türk dunyasi mukapati" ulugh alim mexmut qeshqirining "türkiy tillar diwani" ni ezerbeyjanchige terjime qilghan ezerbeyjen dölet uniwérsitéti oqutquchisi türkolog dr. Ramiz eskerge bérildi.

Bu türkiyidiki eng yuqiri mukapatlarning biri bolup, türkiye ilim sahesi 2008 - Ylining b d t teripidin mehmut qeshqeri yili qilip békitilishidin kéyin, mehmut qeshqerini xatirilesh yüzisidin türlük shekildiki paaliyetlerni uyushturghan idi.

Ezerbeyjan alimi ramiz esker 20 yildin artuq waqit mehmut qeshqeri we türkiy tillar diwanini tetqiq qilip, üch kitab yazghan idi. Elwette, mehmut qeshqeri tetqiqatigha hesse qoshqan uyghur alimlirinimu mezkur mukapatqa tewsiye qilish pikirliri meydangha chiqmaqta.

Xitay uyghur élide qosh til maaripini üzlüksiz kücheytmekte

Xitay hökümiti uyghur élidiki qosh tili maaripi yeni xitay tili maaripini téximu kücheytmekte, tengritagh torida xewer qilinishiche, xitay hökümiti bay nahiyiside " qosh til " oqutquchiliri qoshunini zoraytish üchün, aliy mektepni püttürgen 80 studéntni " qosh til " oqutquchiliqigha qobul qilghan, 241 oqutquchini yuqiri derijilik orunlargha xitay tili öginishke ewetken.

Shundaqla, 1 milyon 450 ming yüen meblegh ajiritip " qosh til" oqutushigha kéreklik eslihelerni toluqlighan we pütün nahiye buyiche qosh til oqutquchisini 370 ke, qosh til sinipini 304 ke, qosh til oqughuchisini 8730 gha yetküzgen.

Ötken yili xitay hökümiti mezkür nahiyige 7 milyon yüen ajiritip, 14 yéza - Bazar, meydanda " qosh til" balilar baghchisi qurghan.

Rusiye we ukrainiye tebiiy gaz mesiliside kélishim hasil qildi

Yanwarning beshida rusiye bilen ukrainiye arisidiki gaz ixtilapi tüpeylidin, rusiye ukrainiye we yawropa ittipaqini gaz bilen teminleshni toxtitip qoyghan idi.

Bu yawropa ittipaqini biaram qilghan idi. Rusiye we ukrainiye bash ministirlirining 17 - Yanwar küni moskwadiki uchrishishi netijiside ikki terep düshenbe künidin étibaren yawropani tebiiy gaz bilen teminlesh heqqide resmiy kélishim hasil qilghan birleshme agéntliqining moskwadin xewer qilishiche, buning üchün rusiye bash ministiri putin bilen ukrainiye bash ministiri timoshéko gaz bahasida pütüshken bolup, yawropa ittipaqi ularning kélishim hasil qilghanliqini qollighan.

Ikki bash ministir ixtilapni hel qilish üchün on nechche saet jiddiy söhbet élip barghan. Netijide kélishim emelge ashqan hemde seyshenbe küni rusiyige urainiyige gaz mangdurghan we arqidin yawropa ittipaqidiki ellergimu rusiye gazliri qaytidin yetküzülüsh bashlanghan.

Rusiyining yawropagha satidighan gazlirining %80 i ukrainiye arqiliq mangdurulidu. Rusiye buning üchün ukrainiyige erzan gaz béridu hemde ötüsh heqqi töleydu. Yawropa ittipaqi rusiye gazlirigha tayinidu.

Pikir - Qarashliringizni otturigha qoyung

Pikir - Bayanliringiz tor bashqurghuchisi teripidin testiqlinishi kérek bolup, tor bette shu zaman élan qilinmaydu. Bir az waqittin kéyin, pikir - Bayanliringizning testiqlanghan yaki testiqlanmighanliqini qayta tekshürüp körüshigizni soraymiz. Pikir - Qarashliringizni töwendiki jedwel arqiliq, uyghur kona yéziqi boyiche yolliyalaysiz.

Isim (ixtiyar)

Sheher (ixtiyar)

Pikir - Qarashliringiz