Uyghur tarixchisi toxti muzart türmidin chiqti

Xitay sot dairiliri teripidin qamaq jazasigha höküm qilinip, 11 yilidin buyan türmide yétiwatqan uyghur tarixchisi, medeniyet tetqiqatchisi toxti muzart 2 - Ayning 10 - Küni türmidin qoyup bérilip yoruqluqqa chiqqan. Igilishimizche toxti muzart türmidin qoyup bérilgendin kéyin achisining hemrahliqida yurti baygha ketken.

Toxti muzartning téxi yéqinda yaponiye grajdanliqini qobul qilghan we ikki balisi bilen yaponiyide yashawatqan repiqisi rabiye xanim ziyaritimizni qobul qilip, bu xewerni mueyyenleshtürdi.

Biraq inkaslardin qarighanda, toxti muzart yenila nazarettin xali emes iken.

Toxti muzartning yaponiyilik ustazliri we kesipdashliri ürümchige kélip uning bilen körüshüsh üchün tirishchanliq körsetken. Hazirche toxti ependining yaponiyige bérip, u yerdiki ailisi bilen jem bolush mesilisi ayding emes.

Toxti muzart 80 - Yillarda béyjing milletler uniwérsitétini püttürgen we béyjingdiki dölet organlirida ishligen, kéyin yaponiyige bérip, tarix boyiche doktorluq unwani üchün oqughan. Bu jeryanda birqanche kitab we maqalilarni élan qilghan. 1998 - Yili ürümchige ilmiy tetqiqat üchün matériyal toplashqa kelgende, qolgha élinip, uzun muddetlik türmige höküm qilinghan idi.

Toxti muzartning qolgha élinishi xelqara jemiyetning köngül bölüshige érishken bolup, uning nami xelqara insan hoquqi teshkilatlirining doklatliridin köp qétim orun alghan.

Amérika dölet mejlisi we hökümitining xitay ishliri komitéti uyghurlar heqqide dügilek üstel yighini ötküzdi

13 - Féwral küni, amérika dölet mejlisi we hökümitining xitay ishliri komitéti "shinjangdiki insan hoquqi, hazirqi tereqqiyat " mawzusi astida bir dügilek üstel muhakime yighini ötküzgen bolup, buningda washingtondiki uyghur insan heqliri qurulushining xadimi éymi rigér xanim, furman uniwérsitétining proféssori katérina palmer hemde amérika uyghurliri jemiyitining sabiq reisi nuri türkel qatarliq üch kishi uyghurlarning kishilik hoquq weziyiti heqqide mexsus toxtaldi.

Yighingha dölet mejlisi we hökümitining munasiwetlik erbabliri, uyghur mesilisige qiziqquchilar we bashqilar bolup xéli köp sanda adem qatnashti. Asasliq muhakime uyghurlarning nöwettiki insan hoquqi ehwali, bolupmu olimpiktin ilgiriki we kéyinki weziyet hem bashqilargha qaritildi we xitay hökümitining uyghurlarghila emes, hetta bu mesilisige köngül bölgüchilergimu bésim qiliwatqanliqi otturigha qoyuldi.

Jéms makgowérn prézidént obamadin guantanamo uyghurlirini amérikigha qoyup bérishni telep qildi

Guantanamo uyghurliri mesilisi amérika dölet mejilisidiki insan heqliri mesilisige ehmiyet bérip kéliwatqan palata ezalirining dawamliq türde diqqet nuqtisi bolup kelmekte. Prézidént barak obama guantanamoni taqaydighanliqini élan qilghandin kéyin, téximu köp kishilerning qollishigha érishti shuningdek u yerdiki uyghurlarning azad qilinishigha munasiwetlik uchurlar we köz qarashlar téximu köp élan qilindi.

Amérika awam palata ezasi jéms makgowérn prézidént barak obamagha xet yézip guantanamodiki uyghur mehbuslarning amérika qoyuwétilishini telep qildi. Awam palata ezasi jéms ependi xétide yene, uyghurlarni amérikigha yerleshtürüshning amérikining dölet menpeetige uyghun ikenlikini, bu arqiliq, amérikining xelqaradiki obrazini yaxshilighini bolidighanliqini hem yene guantanamo mehbuslirini qobul qilishqa bashqa döletlerni ilhamlandurghini bolidighanliqini bildürgen.

Türkiyide neshir qilinghan ' mehmud qeshqiri kitabi' namliq kitabqa uyghurlarningmu maqalisi kirgüzüldi

Birleshken döletler teshkilati pen - Maarip komitéti 2008 - Yilini mehmut qeshqeri yili qilip élan qilghandin kéyin, dunyaning her qaysi döletliride bolupmu, türkiye we ottura asiya türkiy jumhuriyetliride ulugh alim mexmut qeshiqiri tughulghanliqining 1000 - Yilliqi munasiwiti bilen her xil paaliyetler ötküzüldi.

Türkiyide yéqinda mehmut qeshqerige béghishlanghan chong hejimlik ilmiy maqalilar toplimi neshir qilinghan bolup, 30 nechche alimning mexsus mehmut qeshqeri we türkiy tillar diwani heqqide yazghan ilmiy maqalisi bu toplamdin orun alghan. Buning ichige türkiyining bir qanche uniwérsitétlirida xizmet qilidighan doktor erkim ekrem we doktor mexpiret qatarliq uyghur mutexessislirining maqalilirimu kirgüzülgen.

Türkiye 2008 - Yili mehmut qeshqerige béghishlanghan eng köp paaliyet ötküzgen dölettur.

Guantanamodiki uyghurlarni qobul qilish mesilisi bir qanche döletning siyaset kün tertipige keldi

Guantanamodiki uyghurlarni qoyup bérish we ularni nege orunlashturush mesilisi bügünki künde muhim bir téma bolup qaldi.

Yéqinda germaniye hökümitining uyghur tutqunlarni qobul qilidighanliqi heqqide uchurlar peyda boldi, hetta myunxén shehiri hökümiti mezkur uyghurlarni qobul qilishqa teyyar ikenlikini izhar qildi. Xewerlerdin qarighanda, germaniye hökümiti eger amérika hökümiti resmi telep qilsila, özlirining guantanamodiki uyghurlarni qobul qilmaqchi ikenlikini bildürgen.

Litwa prézidént ishxanisining charshenbe küni élan qilghan bayanatida eskertishiche, litwa dölet mudapie kéngishi litwa tashqi ishlar ministirliqigha tutqunlar mesiliside amérika bilen söhbet ötküzüp, "bu mesile üstide qarar chiqirishning zörür shert‏ - Sharaitini hazirlash" toghrisida hoquq bergen.

Litwa tashqi ishlar ministiri jurgita dapkuté litwaning 10 kishini qobul qilalaydighanliqini bildürgen. Emma, bu 10 kishining qaysi millettin ikenliki éniq éytilmighan.

Kanada terepning 3 uyghurgha siyasiy panahliq bérish mesilisi otturigha chiqqandin kéyin, kanada köchmenler emeldari éniqsiz uchur élan qilghan.

Qirghizistanning amérika bazisini taqishi uzungha sozulidu

3 - Féwral küni qirghizistan prézidénti qurmanbék baqiyéw moskwada rusiye prézidénti dmitriy médwédéw bilen söhbetleshkendin kéyin, amérikining bishkek shehiri yénidiki manas ayrodromigha jaylashqan herbiy bazisini taqaydighanliqini élan qildi we shuninggha ulapla rusiye bilen qirghizistan prézidéntliri rusiyining qirghizistan gha 2 milyard dollar qerz we 150 milyon dollar yardem bérishi heqqide pütüshüm hasil qilghan idi.Qirghizistan parlaménti 5 - Féwral bu mesilide qarar chiqiridighanliqini bildürgen bolsimu, lékin hazirche axirqi qarar chiqiralmay,peqet parlaméntning bezi kométitliri ayrim qoshulush qararini bildürgen.

Inkaslardin qarighanda, qirghizistan parlaméntining bazini taqash qarari belki ayning axirigha, hetta 3 - Aygha qélishi mumkin iken. Yawropa ittipaqining yuqiri derijilik bir emeldari mezkur bazini taqashning afghanistandiki turaqsiz weziyetning amili bolup qalidighanliqini bildürgen.

Nöwette, amérika bolsa tajikistan, özbékistan terep bilen bu bazining orinini élish söhbiti élip barghanliqi, qazaqistan, özbékistan, tajikistanning amérikining afghanistandiiki qoshunlirigha herbiy teminat yetküzüsh üchün oz tupriqidin otushke ruxset béridiganliqini bildürgen.

Mulahizichiler arisida qirghizistanning bazini taqash mesilisini kötürüp chiqirip, amérikidin baza heqqini östürüshni telep qiliwatqanliqi hemde bu mesilide rusiyini wasite qilip, sodilishiwatqanliqini otturigha qoyushmaqta.

Pikir - Qarashliringizni otturigha qoyung

Pikir - Bayanliringiz tor bashqurghuchisi teripidin testiqlinishi kérek bolup, tor bette shu zaman élan qilinmaydu. Bir az waqittin kéyin, pikir - Bayanliringizning testiqlanghan yaki testiqlanmighanliqini qayta tekshürüp körüshigizni soraymiz. Pikir - Qarashliringizni töwendiki jedwel arqiliq, uyghur kona yéziqi boyiche yolliyalaysiz.

Isim (ixtiyar)

Sheher (ixtiyar)

Pikir - Qarashliringiz