Heptilik xewerler ( 30 - Maydin 5 - Iyunghiche)

2009-06-05

Awstraliye guentanamodiki uyghurlarni qobul qilish iltimasini oylishidu

Obama hökümiti awstraliye hökümitidin guentanamo türmisidiki 17 neper uyghurning bir qismini qobul qilishini telep qilghan bolup, kanbérra hökümiti obamaning mezkur iltimasini oyliship köridighanliqini bildürgen.

Sabiq amérika prézidénti bosh hökümiti mezgilde amérika dairiliri guentanamodiki uyghurlarni qobul qilishni telep qilip, awstraliye hökümitige 2 qétim iltimas sunghan idi. Lékin awstraliye hökümiti her ikkila qétimda bosh hökümitining iltimasni ret qilip, tutqunlarni qobul qilalmaydighanliqini bildürgen idi.

Bu qétimqisi obama hökümitining awstraliyige sunghan 3 - Qétimliq iltimasi bolup, awstraliye hökümiti bu qétim obama hökümitining iltimasigha bir qeder ijabiy inkas qayturup, uyghurlarni qobul qilish mesilisini oylishidighanliqini, lékin her bir kishining matériyalini ayrim - Ayrim körüp chiqidighanliqini bildürgen.

Talantliq yash yazghuchi hüseyin tash wapat boldi

Tonulghan yash yazghuchi hüseyin tash 30 - May küni kéche saet 2 de ashqazan raki bilen dawalash ünüm bermey ürümchide wapat boldi.

Tash 90 - Yillardin kéyin uyghur edebiyatida nahayiti tiz közge körüngen talantliq yash yazghuchilarning biri idi.

Uning eserliri uyghur oqurmenlirining bolupmu uyghur yash oqurmenlirining söyüp oqushigha sazawer bolghan bolup, uning eserlirige baha bergüchiler "uning proza eserliri uyghur edebiyatida tégishke bolmaydu dep qarilip kéliwatqan, uyghur rohiyitining nazuk qatlamlirigha bösüp kirip, ipadilesh qiyin bolghan nazuk tuyghularni chirayliq shekiller bilen ipadilep bergen," dep teripleshken idi.

Uning "yilan yilliq qiz"," hélimning hammisi", "aqqu", "ajrishish xitabnamisi", "yirginish", " chingqi chüshtiki muhebbet" qatarliq powést, hékayiliri uning edebiy ijadiyitige wekillik qilidu.

Hüseyin tash 1966 - Yili 12 - Ayning 22 - Küni qeshqer toqquzaq nahiye bulaqsuda tughulghan. 1985 - Yili qeshqer pédagogika institutining edebiyat fakultétigha oqushqa kirgen. 1994 - Yili polat - Tömür gézitige yötkilip, taki hayatining axirghiche shu yerde tehrir, bash tehrir bolup ishligen.

Kaliforniyidiki mutexessis miriam j wodis xénim qeshqer qedimiy shehirini qoghdap qélish uchun imza toplash paaliyiti élip barmaqta

Qeshqer qedimiy shehirining chéqilishigha yéqindin köngül bolup kéliwatqan miriam j wodis xénim, mezkur sheherni weyranchiliqtin tosup qélish uchun intérnétta imza toplash paaliyiti élip barmaqta.

Wodis xénim aldinqi hepte, amérika prézidénti barak obamagha mektup yollap, uni qeshqer qedimiy shehirini chéqilishtin qoghdap qélishta qolidin kélidighan yardemlerde bolushqa ündigen idi.

U bu heqte toxtilip: "prézidént obama qeshqerning qimmiti, shinjangning bay medeniyitining muhimliqi toghrisida bashqilarning diqqitini jelp qilalaydu. U sözlise kishiler qulaq salidu. Shunga men uni bu heqte sözleshke köndürüshke heriket qilmen" dédi.

Xitay olimpik mezgilide ghuljida tutulghan 12 neper uyghurni qattiq jazalidi

Yerlik xitay hökümiti 2008 - Yilliq olimpik bixeterlikini bahane qilip, uyghur ilining her qaysi jaylirida tutqun qilish herikiti qanat yaydurghan bolup, bu jeryanda peqet ghulja tewesidinla 12 neper uyghur yashqa jaza höküm qilghan.

Radiomiz igiligen melumatlargha qarighanda, xitay hökümiti, ghulja tewesidin bultur olimpik mezgilide yeni 2008 - Yili 4 - Aydin 6 - Ayghiche bolghan ariliqta merdan siyitaxun, exmetjan emet we mewlanjan exmet qatarliq 12 neper uyghur yashni tutqun qilghan.

Xitay hökümiti, bu yashlar ustidin 2008 - Yili 11 - Ayda sot achqan we 2009 - Yili 3 - Ayning 24 - Küni höküm élan qilghan.

Ili oblastliq sot mehkimisi teripidin chiqirilghan 2008 - Yil 106 - Nomurluq hökümnamide, mezkur uyghur yashlarning " döletni parchilash jinayiti" bilen eyiblinip, aldigha muddetsiz qamaq jazasi, keynige 3 yilliq qamaq jazasi bérilgenliki körsitilgen.

Bu uyghur yashliri ghulja nahiyisi, ghulja shehiri we nilqa nahiyisi tewesidin tutulghan tijaretchi yashlar bolup, radiomiz aldinqi küni jaza höküm qilinghan balilarning isimliki, we ulargha bérilgen jaza hökümining tepsilatini anglatqan idi.

Obama islam dunyasigha qarita ehmiyetlik nutuq sözlidi

4 - Iyun kechqurun amérika prézidénti barak obama misirning dangliq xelqaraliq uniwérsitéti qahire uniwérsitétida islam dunyasigha qaritilghan nutuq sözlidi.

Prézidént obamaning bu nöwetlik nutuqining bash témisi amérika bilen islam dunyasi arisidiki uqushmasliqlargha xatime bérip özara dostluqni ilgiri sürüshke merkezleshken.

Prézidént obamaning islam dunyasigha qaratqan nutqi yette chong mesilige ixchamlighan bolup, ular: térrorchiliqqa qarshi turup, tinchliqni qoghdash, pelestinde, israiliye - Pelestindin ibaret ikki döletning qed kötürüp turushini emelge ashurush, iranning yadro énérgiye programmisining xetirining aldini élish, din tallash we diniy paaliyetler bilen shughullinish erkinlikini qanat yaydurush, diniy özgichiliklerge chek qoymasliq, démokratiyini dunyaning hemmila jaylirida emelge ashurup, xelqning erkin yashash höriyitini qoghdash, ayallarning hoquqini qoghdash, ularning diniy qiyapetlirige we bilim élish erkinlikige chek qoymasliq, iqtisadni janlandurup, bar imkaniyetlerdin paydilinish hemde döletler ara hemkarliqni janlandurush qatarliqlardin ibaret.

Obama nutqida yene guentanamo türmisining kéler yilining béshighiche taqilip bolidighanliqinimu tilgha aldi. 

Pikir - Qarashliringizni otturigha qoyung

Pikir - Bayanliringiz tor bashqurghuchisi teripidin testiqlinishi kérek bolup, tor bette shu zaman élan qilinmaydu. Bir az waqittin kéyin, pikir - Bayanliringizning testiqlanghan yaki testiqlanmighanliqini qayta tekshürüp körüshigizni soraymiz. Pikir - Qarashliringizni töwendiki jedwel arqiliq, uyghur kona yéziqi boyiche yolliyalaysiz.





 
Radio Free Asia
2025 M Street NW, Suite 300
Washington DC 20036, USA
202-530-4900
uygweb@rfa.org