Qazaqistandiki uyghur tiyatiri tarixi dramilarghimu ehmiyet bermekte

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2017-09-18
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
Ataqliq yazghuchi we dramatorg exmetjan hashirining «idiqut» namliq sehne esiridin körünüsh. 2016-Yili 3-Noyabir, almata.
Ataqliq yazghuchi we dramatorg exmetjan hashirining «idiqut» namliq sehne esiridin körünüsh. 2016-Yili 3-Noyabir, almata.
RFA/Oyghan

Melumki, qazaqistan paytexti almata shehiride orunlashqan quddus ghojamyarof namidiki dölet akadémiyelik uyghur muzikiliq komédiye tiyatiri qazaqistan jumhuriyiti medeniyet we ten-Heriket ministirliqi qarmiqida paaliyet élip barmaqta. Almatada buningdin tashqiri, abay namidiki akadémiyelik opéra we balét tiyatiri, muxter ewézof namidiki akadémiyelik drama tiyatiri, shundaqla lérmontof namidiki akadémiyelik rus tiyatiri, némis drama tiyatiri, koréye muzikiliq komédiye tiyatiri qatarliq milliy tiyatirlarmu ishlimekte.

Uyghur tiyatiri her yili özining mezmun dairisini kéngeytip, uni yéngi eserler bilen toldurushqa alahide ehmiyet bermekte. Tiyatir drama guruppisining bashliqi yalqunjan shemiyéfning éytishiche, uning sehniside ötken yilliri köpligen eserler qoyulup, bolupmu yazghuchi we dramatorg exmetjan hashirining «idiqut», proféssor abdullam samsaqofning «bayanchur» tarixiy eserliri tamashibinlarda chong tesirat qaldurghan idi.

Y. Shemiyéf bu yil teyyarlanghan sehne eserliri heqqide toxtilip, mundaq dédi: «may éyida biz ekrem exmetofning ‹mexmut qeshqiri' namliq eseirini tapshurduq. Uni yéngi mewsumda bizning tamashibinlirimiz köridu. Bu yil bizning ataqliq qazaq yazghuchisi we dramatorg dolat isabékofning 70 yashliqi nishanlawatidu. U dunyagha tonulghan dramatorg. Biz uning ‹mirasxorlar' namliq esirini sehnileshtürüp tapshurduq. Bediiy rehbirimiz murat exmediyéfning teshebbusi bilen biz bu sehne esirini qazaqche teyyarliduq».

Y. Shemiyéf uyghur tiyatiri artislirining eserlerni peqet uyghur tamashibinliri üchünla emes, belki bashqa wilayetlerde yashawatqan qérindash qazaq tamashibinlirighimu körsitishnimu meqset qilghan halda yuqirida atalghan «mirasxorlar» namliq eserning ikki tilda teyyarlanghanliqini ilgiri sürdi. U shundaqla tiyatir artislirining yéqinda astana shehiride ötken xelqara körgezmige «yipek yoli ahangliri» namliq chong konsért programmisi bilen qatnashqanliqini, uyghur senitini köpligen chetelliklerning körgenlikini bildürdi.

Y. Shemiyéf sözini dawam qilip, yene mundaq dédi: «aldimizda yene chong ishlar turidu. Shékspirning ‹roméyo-Zhulyéta' namliq esirini qoyimen. Küzde yaki qishta uni tamashibinlargha sogha qilmaqchimiz. «Nawa» ansambilimu chong programma chiqiriwatidu. Tiyatirimiz ikki kündin kéyin özimizning rayonlarda yashawatqan tamashibinlargha öz oyunini körsetmekchi. Shundaqla yash artisimiz sahibem noruzowa alahide chong bir programmisi bilen seperge barmaqchi».

Uyghur tiyatiri artislirining sépi daim yash kadirlar bilen yéngilinip turmaqta. Tiyatir rézhissori muhit hézimofning éytishiche, buningda bolupmu almata shehiride orunlashqan senet mektepliri chong rol oynimaqta. U bu yili 10-Noyabirda yéngi mewsumning «mexmut qeshqiri» namliq sehne esiri bilen échilidighanliqini hem uninggha köpligen yash artislarning qatnishidighanliqini bildürüp, mundaq dédi: «bu eserde mexmut qeshqirini bizning yash we tejribilik artisimiz dilshat amanbayéf oynaydu. Bizge bultur bir top yashlar zhurgénof namidiki senet akadémiyesidin keldi. Shularning hemmisi dégüdek mushu eserge qatnishidu. Mushu yéngi püttürüp kelgen balilardin ümidimiz nahayiti chong».

M. Hézimof tiyatir rehberlikining yash artislarni terbiyilep chiqish ishigha alahide köngül bölüp kéliwatqanliqini, hazirmu xelq arisida onlighan talantliq yashlarning ösüp kéliwatqanliqini alahide tekitlidi.

Igilishimizche, quddus ghojamyarof namidiki uyghur tiyatiri ötken esirning bashlirida paaliyet élip barghan «kök könglekler» heweskarlar uyushmisi asasida 1934-Yili qurulghan bolup, öz sehnisini jalal asimof we abdulhey sadirofning «anarxan» dramisi bilen achqan idi. 80 Yildin oshuq tarixqa ige mezkur tiyatir sehniside exmet shemiyéf, meryem sémetowa, roshengül ilaxunowa, ghulamxan jelilof, xélichem iliyéwa qatarliq ataqliq senetkarlar öz talantini namayish qilip, minglighan tamashibinlarning alahide hörmitige sazawer bolghan. Tiyatirgha her yilliri uyghur mexpirow, ikrim mesimof, murat exmediyéf we bashqilar rehberlik qildi. Hazir uni ruslan toxtaxunof bashqurmaqta. Tiyatir terkibide «nawa» milliy chalghu eswablar ansambili, «ruxsare» ussul ansambili we drama guruppisi ishlimekte.

Toluq bet