Doklatta 1999 - Yilidin buyan uyghur élide yolgha qoyulup kéliwatqan mezkur siyasetning yolgha qoyulush meqsiti qatarliqlargha her tereplime we pakitliq qarap chiqilghan hemde gherbni échish siyasitining uyghurlarni sistémiliq qurutiwétishni siyasiy heriketlendürgüch küch qilghanliqi ilgiri sürülgen.

Gherbni échish istratégiyisini uyghur élide qandaq shekilde yürgüzüwatqanliqi üstide melumat bérilgen

Sherqiy türkistan informatsiyon merkizi 1 - Séntebir élan qilghan doklatida, xitayning gherbni échish istratégiyisini uyghur élide qandaq shekilde yürgüzüwatqanliqi we buning heqiqiy mahiyiti üstide tepsiliy izdengen.

Doklatta asasliqi, xitay hökümitining gherbni échish istiratégiyisi asasida, uyghur ilidiki uyghurlarning négizlik kishilik hoquqlirining tartiwélinishi, iqtisad we xizmet pursetliridin mehrum qilinishi, yer we tebiiy bayliqlarning xoritilishining chongqurluq derijisi, bingtüenni öz ichige alghan xitay hökümitining mezkur pilanni yürgüzüsh bahaniside uyghurlarni qandaq basturghanliqi hemde yene, bu pilanning uyghurlargha élip kelgen namratliq qatarliq éghir aqiwetliri üstide tepsiliy melumat bérilgen.

Doklatta otturigha qoyulishiche, xitay ichidiki birinchi qol uchur - Axbaratlarni we sanliq melumatlarni élish imkaniyiti intayin töwen bolghachqa mezkur doklat, xitay we gherb metbuatlirida bu heqte bérilgen xewer,axbaratlar asasida teyyarlanghan.

Doklatta: " 'gherbni échish' suyiistémal qilish dégendin dérek béridu"

Doklatning xitayning "gherbi échish siyasiti" ni uyghur élide yürgüzüshning asasliq meqsiti heqqide toxtalghan qismi töwendiki üch nuqtigha yighinchaqlanghan.

Bu qisimda aldi bilen "gherbni échish" atalghusigha izahat bérilgen we bu xitayche atalghuning qandaqtur gherbni tereqqiy qildurush we yaki échip güllendürüsh dégendin dérek bermestin, belki tengsiz halda " ishlitish" yaki xitayning künsayin zoriyiwatqan énérgiye éhtiyajini qandurush üchün mezkur rayonning tebiiy bayliqlirini suyiistémal qilish dégendin dérek béridighanliqi körsitilgen.

Kéyin, gherbni échish siyasiti uyghur élide yolgha qoyulghandin kéyinki alametler asasida yekünligen xulasige asasen, xitayning mezkur siyasetni uyghur élide yürgüzüshtiki yene bir meqsitining "sherqiy türkistangha xitay nopusini köchürüp´ mezkur rayonda xitaylarning nopus nisbitini yuqiri kötürüsh ikenliki otturigha qoyulghan.

" 'Gherbi échish siyasiti' xitayning dölet bixeterliki mesilisini kapaletke ige qilish istiratégiyisi"

Axirida gerche xitayning gherbni échish istratégiyisining xitayning gherbiy shimalidiki 12 rayonda tengla yürgüzülidighanliqi éytilghan bolsimu, emma bu siyasetning uyghur élide merkezlik yürgüzülgenliki körsitilip, buning yenila xitayning dölet bixeterliki mesilisini kapaletke ige qilish ikenliki ilgiri sürülgen.

Doklatta gerche xitay dairiliri uyghur élide gherbni échish siyasiy yürgüzülgendin buyan mezkur rayongha meblegh sélish sommisining köpeytilgenliki mezkur siyasetning élip kelgen netijiliri süpitide tilgha élinsimu, emma "emeliyette hökümet meblighi bilen élip bérilghan égiz binalar, tömür yol we yuqiri süretlik tashyollar qatarliq asasi muessese qurulushi, sherqiy türkistangha köchürülgen milyonlighan xitay köchmenlirining qatnash - Transport, köchüsh we turalghu öy mesililirini hel qilishqa qulayliq tughdurush uchun idi" dep körsitilgen.

Uyghur élige yéngidin kélip yerleshken xitay köchmenliri bir milyon sekkiz yüz minggha yetken

Doklatning bu qismida shinxua axbaratining bu heqtiki bir parche xewiri misal qilip körsitilip ürümchide yéngidin sélinghan 30 ming yürüsh turalghu öyning yérimi dégüdek uyghur élide turushluq kinishkisi bolmighan xitay köchmenlirige sétip bérilgenliki otturigha qoyulghan.

Doklatta yene, tengritagh torida bérilgen bir parche xewerdin neqil keltürülüp "shinjangda olturaqlishish qizghinliqi" wayigha yetken 2005 - Yildin buyan uyghur élige yéngidin kélip yerleshken xitay köchmenliri bir milyon sekkiz yüz minggha yetkenliki ilgiri sürülgen.

Doklatta uyghur ilidiki tereqqiy qildurulghan sheherlerning kimler üchün berpa qilinghanliqi üstide sanliq melumatlar arqiliq tehlil yürgüzülgen bolup, xitayning gherbni échish siyasitining peqet uyghur élining shimaliy qismidiki xitaylar eng köp topliship olturaqlashqan, shixenze, küytun qatarliq sheherlerde alahide tereqqiy qilghan sheherlerni berpa qilish uchun xizmet qildurulghanliqi körsitilgen we shuning bilen gherbni échish istiratégiyisi yerlik uyghurlarghimu xizmet we bay bolush pursiti élip kélidu dégen arzuning peqet xam xiyal ikenliki ispatlanghan.

Kéler qétimliq programmimizda mezkur doklatning kéyiniki qisimliri heqqide tepsiliy melumat bérimiz.

Pikir - Qarashliringizni otturigha qoyung

Pikir - Bayanliringiz tor bashqurghuchisi teripidin testiqlinishi kérek bolup, tor bette shu zaman élan qilinmaydu. Bir az waqittin kéyin, pikir - Bayanliringizning testiqlanghan yaki testiqlanmighanliqini qayta tekshürüp körüshigizni soraymiz. Pikir - Qarashliringizni töwendiki jedwel arqiliq, uyghur kona yéziqi boyiche yolliyalaysiz.

Isim (ixtiyar)

Sheher (ixtiyar)

Pikir - Qarashliringiz