Ghuljidiki yéza toluq ottura mektep sinipliri buyruq bilen taqalmaqchi (2)

2009-07-03

Ghulja shehiri etrapidiki uyghurlar nisbeten zich olturaqlashqan yézilardin penjim, dadamtu, bayanday qatarliq yézilardiki toluq ottura mektep siniplirining emeldin qaldurulushi bilen yéza balilirining oqushsiz qélish mesilisi, déhqanlarning naraziliqini qozghighan bolup, ötken hepte ziyaritimizni qobul qilghan penjim yézisidiki, péshqedem ziyaliylar, oqutquchilar, ata - Anilar we oqushsiz qalghan balilar özlirining bu mesilige nisbeten naraziliqini we arzulirini ipadiligen idi.

AFP Photo

Uyghur élining xoten wilayitidiki melum bir qosh - Til mektipining oqughuchiliri.


Biz penjim yéziliq hökümetning penjimdiki toluq ottura mektep siniplirining taqilishigha nisbeten qandaq qarishi barliqini igilesh üchün téléfon qilghan bolsaqmu, emma yéza bashliqi ömerjan bizning ziyaritimizni qobul qilalmaydighanliqini éytti, maaripqa mesul muawin yéza bashliqi yaw shawyung bolsa bu sezgür mesilige jawab bérelmeydighanliqini éytti.

Biz ghulja sheherlik hökümet we sheherlik maarip idarisining yéza toluq ottura mektep siniplirini taqashni qarar qilghanliqining sewebini bilish üchün, ghulja sheherlik maarip idarisi partkomining sékritari ablikimge téléfon qilduq. Ablikim sheherlik maarip idarisining yézilardiki toluq ottura mektep siniplirini taqashning döletning maarip qanunigha, uyghur aptonom rayonining qosh tilliq maaripni omumlashturush rohigha we ghuljining emeliyitige qarap ghulja sheherlik hökümetning qoshulushi bilen chiqirilghan qarar ikenlikini bayan qildi.

U déhqanlarning balilirini sheherdiki ottura mekteplerde oqutush uchun iqtisadi jehettin qiynilidighanliqi heqqidiki inkasigha nisbeten, yézilardin kelgen balilargha iqtisadi jehettin étibar bérish siyasiti qollinilghanliqini éytti.

Emma déhqanlar we yézilarning iqtisadi ehwalini yaxshi bilidighan yéziliq ottura mekteptiki oqutquchilar, sheherdiki ottura mekteplerde iqtisadi jehettin étibar bergen halettimu déhqanlar uchun bu chiqimning éghir kélidighanliqini inkas qilghan idi.

Sheherlik maarip idarisi partkomining sékritari ablikim, penjim yézisidiki déhqanlarning penjimde toluq ottura mekteplirini échish telipige nisbeten, penjim qatarliq yéziliq toluq ottura mekteplerning oqutush eslihelirini yéngilash üchün nahayiti köp iqtisad kétidighanliqini, shunga sheherlik maarip idarisining yézilardiki toluq ottura mektep siniplirini taqashni qarar qilghanliqini bayan qildi.

Penjim ottura mektipidiki oqutquchilar bolsa, penjim ottura mektipide toluq ottura mektep sinipi échishqa bu mektepning sharaiti toluqluqini, az kem yüz yilliq tarixqa ige bu ottura mektepning oqutquchilirining kespi sewiyisining xéli yaxshi ikenlikini, nurghunlighan ixtisas igilirini yétishtürgenlikini bayan qildi.

Lékin sheherlik maarip idarisi partkomining sékrétari ablikim neziride mektepning uzun tarixqa ige bolushi mektepning süpitini ipadilimeydiken.

Ablikim yene, döletning yézilargha qaratqan mejburiy maarip siyasitining 9 yilliq mejburiy maarip ikenlikini, shunga yézilarda toluq ottura mektep siniplirini échishning zörüriyiti yoqluqini bayan qildi.

Yézidiki déhqanlar bolsa balilirini toluq ottura mekteplerde oqutushi, qandaqtur balilirini kadir qilip yétishtürüsh uchun emes, belki ularni aq - Qarini perq qilalaydighan bir yaramliq adem qilip terbiyilesh ikenlikini bayan qilishti.

Ablikimning neziride bolsa, toluq ottura mektep sinipliri aliy mektepke oqughuchi yétishtürüp béridighan, talantliqlarni terbiyileydighan, ghulja shehirining oqutush sewiyisini körsitidighan orun iken, dölet belgiligen 9 yilliq mejburiy maarip siyasitini ijra qilishning özila hazirqi sharaitta yézilar üchün yéterlik iken.

Penjimde toluq ottura mektep sinipliri taqalghandin kéyin, oqushsiz qalghan balilarning penjimning ijtimaiy muhitighimu zor bisim bolghanliqini, penjim ottura mektep mudiri, penjimdiki ziyaliylar, ata - Anilar bayan qilip otken idi.

Emma ghulja sheherlik maarip idarisi partkomining sékrétari bolghan ablikim bu nuqtini hés qilmighandek qilatti.

Maaripning bu yillardiki chékinishige nisbeten ziyaliylar arisida bes - Munaziriler qozghalghan. Uyghur tor betliride oz pikrini bayan qilghan ziyaliylarning qarishiche, hazir uyghur élide yolgha qoyuluwatqan qosh tilliq maarip siyasiti, uyghur tilini maariptin siqip chiqiripla qalmastin, belki eslidiki uyghur maaripinimu weyran qilish girdabigha ittirip, uyghur yashliri maarip terbiyisidin behrimen bolush pursitidin mehrum qélip, uyghur yashliri arisida omumiy ijtimaiy keypiyatta buzulush kélip chiqip, zor ijtimaiy mesililerning kélip chiqishining muhim bir sewebi bolup qalmaqta iken.

Pikir - Qarashliringizni otturigha qoyung

Pikir - Bayanliringiz tor bashqurghuchisi teripidin testiqlinishi kérek bolup, tor bette shu zaman élan qilinmaydu. Bir az waqittin kéyin, pikir - Bayanliringizning testiqlanghan yaki testiqlanmighanliqini qayta tekshürüp körüshigizni soraymiz. Pikir - Qarashliringizni töwendiki jedwel arqiliq, uyghur kona yéziqi boyiche yolliyalaysiz.





 
Radio Free Asia
2025 M Street NW, Suite 300
Washington DC 20036, USA
202-530-4900
uygweb@rfa.org