Хитай мәтбуатлири вәқәдә гәрчә 2 нәпәр уйғурниң өлтүрүлгәнликини қәйт қилған болсиму, әмма көзәткүчиләр нәқ мәйдан көрүнүши чүшүрүлгән син алғу лентилирида өлгәнләр саниниң 2 адәмдин хели көп икәнликини мөлчәрлимәктә.

Син алғу лентисидики көрүнүшләрдин нәччә миңлиған хитай һуҗумчилириниң уйғурларни қоғлап йүрүп, төмүр тоқмақ, калтәкләр билән уруп йиқитқан әһвали, һуҗумчиларниң " өлгүчә уруңлар"!, " мидирлаватиду, техи җени баркән уруп өлтүриветиңлар! " дегән вақираш - Җақирашлирини ениқ аңлашқа болатти.

Ечинишлиқ бу көрүнүшләр, болупму хитайларниң уйғурларға болған өчмәнлик ғәзәп - Нәприти, икки милләт оттурисидики миллий зиддийәтниң қанчилик дәриҗидә күчийиватқанлиқини ипадиләйтти.

Бу вәқә йүз бәргәндин кейин, ялғуз уйғур җамаити вә чәтәлләрдә уйғурларниң сиясий вә кишилик һоқуқи үчүн паалийәт елип бериватқан уйғур тәшкилатлириниң наразилиқини қозғапла қалмай, бәлки хитай демократлириниңму ғәзәп - Нәпритини қозғиди. Америкида паалийәт елип бериватқан " хитай пуқралар күчи " тәшкилатиниң президенти, хитай демократчиси яң җйәнли, уйғур ишчиларниң қанлиқ һуҗумға учраш вәқәси һәққидә тунҗи қетим рәсмий баянат елан қилди.
Әскәртиш:   бу син - Алғу филими www.ireport.com Дин елинған. Нәширят һоқуқи www.ireport.com Ниң. Мәзмуни вә көрүнүшләрниң тәпсилатиға RFA ниң мәсулийити йоқ.

Яң җйәнли баянатида, " мән мениң миллитимдин болған қериндашлиримниң, кишини сәскәндүридиған дәриҗидә пәйда қилған бу хил зораванлиқ қилмиши үчүн, барлиқ уйғур достлиримдин әпу сораймән. Милли зиддийәт пәйда қилғучилар һәр қандақ шараитта чоқум қаттиқ қоллуқ билән бир тәрәп қилиниши керәк," деди.

Уйғурларниң һуҗумға учраш вәқәси мунасивити билән баянат елан қилған яң җйәнли радиомизниң зияритини қобул қилип мундақ дәйду ": бу тоқунуш бирлириниң завутта хизмәт қиливатқан уйғур яшлири хитай қизиға басқунчилиқ қилған дәп тарқатқан питнә - Пасити түпәйли мәйданға кәлгән, әмма биз буниңдин шуни ениқ көрүвалалаймизки, хитай коммунст партийисиниң узун мүддәттин буян пәйда қилған миллй зиддийәт тоқунуши, хитай болмиған аз санлиқ милләтләргә қаратқан бастурмичилиқ, зораванлиқ зулумлири хитай миллитидә уйғурларға қарита интайин сәлбий қарашларни пәйда қилған болуп, бу вәқә дәл мушу хил сәвәбдин мәйданға кәлгән.

Яң җйәнли йәнә, "мән бу вәқәниң садир болуши түпәйли алди билән пөткүл уйғурларға һесдашлиқ билдүримән вә зулум астида қалған, адил болмиған сиясәтниң қурбаниға айланған уйғурлар үчүн ечинимән, әмма бу биз хитай миллити пәйда қилған зиддийәт әмәс. Бу тамамән хитай коммунст партийиси кәлтүрүп чиқарған зиддийәт, лекин биз хитайлар шуни ениқ тонушимиз керәкки, нөвәттә уйғурлар үстидин йүргүзүлүватқан сиясәттә наһайити еғир дәриҗидә мәсилә мәвҗүт. Буниң билән биргә йәнә бир нуқтиниму тәкитләшкә тоғра келидуки, һәр икки милләт үзлүксиз түрдә хитай коммунст һакимйитиниң миллий сияситиниң қурбаниға айланмақта. Мениңчә һалқилиқ муһим нуқта бу икки милләтниң бир - Бирини яхши чүшинишидә, бир - Бирини чүшәнмигән икки милләтниң дүшмәнлишип қелиши толиму асан. Шуңа икки милләт барлиқ зиддийәт вә өчмәнликләрни қайрип қойғанда андин кәлгүсидин үмид күткили болиду," дәйду.

Хитай демократи яң җйәнли, хитай һөкүмитиниң уйғурларға еғир ақивәт елип кәлгән бу қанлиқ вәқә тоғрисида ениқ ипадә билдүрмәсликтәк мәсулийәтсизлики тоғрисида тохтилип йәнә мундақ дәйду: " әлвәттә хитай коммунст партийиси бу һадисиниң интайин еғир бир мәсилә икәнликини тонуйду. Униң үстигә бу вәқә миллий зиддийәтни күчәйтиш үчүн қәстән ойдурулған птнә - Пасат түпәйли садир болғанлиқи үчүн, амал бар буни бесиқтурветишқа уруниду, чунки бу вәқә хитай һакимйиитиниң техиму еғир дәриҗидики сәтчиликлириниң ашкарилинип кетишигә йол ачиду, шуңа һөкүмәт барлиқ вастлирини ишқа селип вәқәниң маһийитини йошурушқа тиришиду. Буму уларниң йолға қоюватқан сиясийтиниң бир қисми һесаблиниду."

Яң җйәнли 1989 ‏ - Йилдики тйәнәнмин оқуғучилар һәрикитигә қатнашқан оқуғучилар рәһбәрлириниң бири болуп, оқуғучилар һәрикити хитай һөкүмити тәрипидин қанлиқ бастурулғандин кейин, у америкиға келип яшашқа мәҗбур болған. Яң җйәнли америкидики мәзгилидә америкиниң әң даңлиқ университети һесабланған харвард университетиниң тәтқиқатчиси болуп хизмәт ишлигән. У, 2004 ‏ - Йили 4 ‏ - Айда хитайға барғанда хитай һөкүмити уни җасослуқ паалийити билән шуғулланған шуниңдәк хитайға қанунсиз киргән дегән җинайәт билән қолға елип 5 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилған иди.

Америка дөләт мәҗлисиниң 119 нәпәр әзаси, америка президенти җорҗ бушқа хәт йезип, униңдин хитай дөләт рәиси ху җинтав билән көрүшкәндә америка пуқраси хитай демократийә паалийәтчиси яң җйәнлини түрмидин қоюп беришни оттуриға қоюшни тәләп қилған иди.

Хитай һөкүмити 2007 ‏ - Йили яң җйәнлини түрмидин қоюп бәргәндин кейин, у америкиға қайтип келип, үзлүксиз түрдә хитайни демократийиләштүрүш паалийити билән шуғулланмақта вә уйғурларниң сиясий һоқуқи үчүн паалийәт елип бериватқан уйғур тәшкилатлириниң паалийәтлирини қоллап кәлмәктә.

Пикир - Қарашлириңизни оттуриға қойуң

Пикир - Байанлириңиз тор башқурғучиси тәрипидин тәстиқлиниши керәк болуп, тор бәттә шу заман елан қилинмайду. Бир аз вақиттин кейин, пикир - Байанлириңизниң тәстиқланған йаки тәстиқланмиғанлиқини қайта тәкшүрүп көрүшигизни сораймиз. Пикир - Қарашлириңизни төвәндики җәдвәл арқилиқ, уйғур кона йезиқи бойичә йоллийалайсиз.

Исим (ихтийар)

Шәһәр (ихтийар)

Пикир - Қарашлириңиз