Toqsundiki uyghur oqutquchilar yenimu qattiq bésim astida

Toqsun nahiyilik maarip idarisining nahiyidiki barliq bashlanghuch we ottura mektep oqutquchiliridin 25 - Noyabir bir tutash sewiye sinash imtihani alidighanliqi we bu arqiliq 518 neper uyghur oqutquchining shtatini qisqartishni pilanlawatqanliqi we buning nahiyidiki maarip saheside zor ghulghula we naraziliq peyda qiliwatqanliqi delillengen
Muxbirimiz gülchéhre
2010-12-09
Élxet
Pikir
Hembehr
Print
  • Print
  • Hembehr
  • Pikir
  • Élxet
2006 - Yili 13 öktebirde tartilghan bu süret, xotendiki melum xitay we uyghurlar arilash ottura mektepte melum uyghur oqutquchining ders bériwatqan körünüshi.
2006 - Yili 13 öktebirde tartilghan bu süret, xotendiki melum xitay we uyghurlar arilash ottura mektepte melum uyghur oqutquchining ders bériwatqan körünüshi.
AFP Photo

Ötken ayda toqsun nahiyisidiki oqutquchilarning radiomizgha qilghan inkaslirigha asasen toqsundin igiligen melumatlirimizdin, toqsun nahiyilik maarip idarisining nahiyidiki barliq bashlanghuch we ottura mektep oqutquchiliridin 25 - Noyabir bir tutash sewiye sinash imtihani alidighanliqi we bu arqiliq 518 neper uyghur oqutquchining shtatini qisqartishni pilanlawatqanliqi we buning nahiyidiki maarip saheside zor ghulghula we naraziliq peyda qiliwatqanliqi delillengen idi. Undaqta, toqsun maarip sahesidiki endishe we naraziliq peyda qilghan xitay dairilirining mezkur shtat qisqartish pilani ishqa ashtimu ‏yoq ? toqsun nahiyisidiki oqutquchilarning buninggha qarshi inkasliri qandaq netije peyda qildi?

Toqsun maarip tor békiti toxtitip qoyuldi

Xitay dairilirining toqsundiki uyghur mektepliride, qosh til oqutushini kücheytish meqsitide, 518 neper uyghur oqutquchini shtattin boshatmaqchi boluwatqanliqi heqqidiki xewer we buninggha qarita toqsundiki uyghur oqutquchilarning naraziliq inkasliri, istansimizning -10 Noyabirdiki anglitishida we bashqa agéntliqlarda tarqitilghandin kéyin, mezkur xewer bir qisim insan heqliri teshkilatliriningmu diqqitini tartqan idi.

Shundaqla amérika uyghur birleshmisi, xelqara uyghur kishilik hoquq programmisi qatarliq teshkilatlarmu bu munasiwet bilen xelqaragha axbarat élan qilghan.
Mezkur xewer delillengendin buyan dawamliq türde toqsundiki oqutquchilarning weziyiti heqqide uchur égilishke tiriship kelmektimiz.

Biz érishken eng yéngi melumatlargha qarighanda, oqutquchilarning naraziliqining küchiyishi, yuqiri derijilik maarip tarmaqlirigha imzaliq naraziliq yetküzüshi, köp sandiki uyghur oqutquchilarning sewiye imtihani bérishke tizimlatmay qarshiliq körsitishi shundaqla chetel axbaratlirida xitay dairilirining bu pilanining ashkarilinishi qatarliq bésimlar tüpeyli, xitay dairiliri toqsunda 518 uyghur oqutquchini qisqartish pilanidin waqitliq waz kechken. Shundaqla -25 Noyabir barliq uyghur oqutquchilardin almaqchi bolghan sewiye imtihaninimu bikar qilishqa mejbur bolghan.

 Toqsun nahiyiside ismini we awazini anglitishtin éhtiyat qilghan bir uyghur oqutquchining inkasigha qarighanda, ötken ayning otturidin bashlap xitay dairiliri mekteplerde uyghur oqutquchilargha maarip islahatigha toghra muamile qilish, riqabetliship shtatqa orunlishishqa maslishish heqqide siyasiy terbiye yighinlirini orunlashturghan we sewiye sinash imtihanining waqtinche bikar qilinghanliqini, hökümet dairilirining bu heqte kéyin muwapiq orunlashturush élip baridighanliqini uqturghan. Bu oqutquchining bildürüshige qarighanda yene, nahiye maarip sistémisida uchur bashqurush bixeterlik sistémisini kücheytish heqqide mexsus orunlashturush élip bérip,dairiler dékabirdin bashlap nahiyilik maarip tor békitini tertipke sélish herikiti élip barmaqta iken.

 Toqsun nahiyilik maarip tor békiti heqiqeten taqilip qalghan bolup, dairiler mezkur tor béketni taqap qoyush sewebi heqqidimu izahat bermigen.

Emma, toqsun nahiyilik hökümet tori we nahiyilik partiye istili tori qatarliq tor betlerde, toqsun hökümet dairilirining maarip saheside yéqindin buyan bir qeder jiddiy paaliyet élip bériwatqanliqi ashkarilandi.
 
Mektep mudirliri agahlanduruldi

Nahiyilik partiye istili torining -3 Dékabirdiki xewiridin melum bolushiche, 11-Ayning -27 Küni toqsun nahiyilik hökümet nahiyidiki, nahiye, yéza, kentlerdiki ottura, bashlanghuch mektep bashqurghuchi, partkom sékrétari,mudirliri bolup jemiy 89 kishini nahiyilik partiye mektipide ikki künlük terbiyilesh kursigha orunlashturghan.

Bu heqtiki xewerde nahiye rehberlirining sözi neqil keltürülgen bolup, dairiler bu siyasiy öginishke qatnashquchilargha " partiye, hökümetning oqutquchilarni riqabetliship shtatqa orunlashturush pilanini emeliyleshtürüshte bezi mektep mudirliri we partkom sékrétarlirida passip idiye we heriketler körüldi, oqutquchilarning idiyisidimu siyasiy küresh mewjut, bu mesililerni yéngip hökümetning oqutquchilarni riqabetliship shtatqa orunlashturush heqqidiki höjjetlirini jiddiy siyasiy wezipe we burch dep bilip qetiy ijra qilish, we buning tosalghusiz, muweppeqiyetlik bolushigha kapaletlik qilish her bir mektep mudirlirining bash tartip bolmaydighan mesuliyiti" dep agahlandurush bergen.

Toqsun nahiyilik partiye mektipide mektep mudirlirigha échilghan kursqa qatnashqan melum yéziliq mektepning bir uyghur kadiri, xitay dairilirining uyghur oqutquchilarning shtatini qisqartish pilanini amal bar siliqlashturup körsitishke urundi.

Oqutquchilar agahlanduruldi

Toqsun nahiyilik hökümet torining -29 Noyabirdiki xewiridin melum bolushiche, -24 Noyabir küni toqsun nahiyisidiki barliq oqutquchi we maarip xizmetchilirige, riqabetliship shtatqa orunlishish heqqide qayta seperwerlik yighini achqan. Yighinda nahiye partkom sékrétari déng jyenjung " oqutquchilarning riqabetliship ishqa orunlishishi, partiye, hökümetning maarip siyasiti, oqutquchilar xatirjem bolunglar, bu choqum oqutquchilarning menpeitini chiqish qilip, adil élip bérilidu, shtattin qalghan oqutquchilarmu muwapiq orunlashturulidu " dep wedilerni bergen.

Emma, nahiyidiki melum ottura mektep oqutquchisining bildürüshige qarighanda, bu arida nahiyilik hökümet we maarip idarisi uyghur oqutquchilarning, bolupmu xitayning shtat qisqartishigha ashkara naraziliq bildürgüchi oqutquchilarning öylirige ikkidin kadir ewetip, sewiye imtihanigha qatnishish heqqide siyasiy xizmet ishligen. Radiomiz qatarliq chetel axbaratlirining téléfon ziyaritini qobul qilghan oqutquchilargha bolsa bir jamaet xewpsizlik xadimini qoshup ewetip, maarip siyasiti we bu heqtiki orunlashturushlarning dölet mexpiyetlikige yatidighanliqini uqturup, ularni bu heqte héchqandaq axbarat orginigha uchur bermeslik heqqide agahlandurghan iken.

Bu oqutquchining éytqanlirini delillesh üchün, ilgiri ziyaritimizni qobul qilghan we oqutquchilarning naraziliq pikri heqqide melumat bergen 30 yilliq maarip tejribisige ige oqutquchigha qayta téléfon qilghinimizda, u bu qétimqi ziyaritimizge perqliq muamile qildi.

Gerche, xitay dairilirining toqsundiki uyghur oqutquchilarni " riqabetliship shtatqa orunlishish " dégen nam bilen shtattin qisqartish pilani qarshiliq we naraziliqlar küchi bilen waqitliq toxtitip qoyulghan bolsimu, ige bolghan uchurlirimiz we inkaslardin dairilerning mezkur nahiyide 518 uyghur oqutquchining shtatini qisqartish pilanidin yenila waz kechmigenliki ipadilenmekte. Shundaqla nöwette toqsundiki uyghur oqutquchilar qisqartilish endishisidin bashqa, xitay dairilirining her tereplime bésimi astida turmaqta.

Toluq bet