Xitay démokratlirining " döletni parchilashqa qarshi qanun layihisi" heqqidiki mulahiziliri


2005-03-17
Share

Yéqinda béyjingda échilghan xitay xelq qurultiyining wekiller yighinida maqullan'ghan " döletni parchilashqaqarshi qanun layihisi " teywen da'irlirining qattiq naraziliqini qozghighan bolup, teywen hökümiti buni " urushqa yol qoyup bérish qanuni" dep körsetken.

Teywen tashqi ishlar ministiri chin tangsen seyshenbe küni dunyagha, teywen xelqining mezkur qanun'gha bolghan qarshiliq bildürüsh meydanini jakarlash bilen bir waqitta, " xitay hökümitining bu qanunni yolgha qoyushi, uning dunyagha xoja bolush niyitide ikenlikini bildüridu. Biz dunya xelqighe kommunist xitayning wetinimizge qoralliq hujum qilish meqsitide boliwatqanliqini bildürishimiz kérek , dunya xelqi xitay hökümitining bu xil hökümranliq epti-beshirini tonup yétishi kérek" dep körsetti.

Bu qanun pütünley aldamchiliq we heywe qilish xaraktéridiki qanun

Gerche xitay hökümiti "bu qanun layihisi ikki qirghaq munasiwitini kücheytidighan we ilgiri süridighan qanun, bu teywen xelqighe qaritilghan urush qanuni emes, belki tinchliq bilen birlikke keltürüsh qanuni" dep körsetken bolsimu, köpligen analizchilar "bu parchilashqa qarshi qanun lahiyisi" ning maqullinishi xitay qoralliq qisimlirining teywen'ge qarshi herbiy hujum qozghash herikitini qanuni asas bilen teminligen bolup hésablinidu" dep bildürmekte.

Chet'eldiki xitay dimokratliri mezkur qanun heqqide türlük mulahize maqalilarni élan qilip, kommunist xitayning bu xil qilmishini qattiq tenqitlimekte . Amérikidiki xitay obzorchisi lin baw xwa yéqinda bu heqte élan qilghan maqalisida " xitay hökümitining bu qanuni pütünley bir xil aldamchiliq we heywe qilish xaraktéridiki qanun" dep körsetken.

Bu qanun teywen xelqi üchün élip éytqanda bir chong haqaret bolup hésablinidu

Nyo-yorkta neshr qilinidighan béyjing bahari zhornilining bash tehriri , xitay dimokratiyichisi shö wéy ependi bolsa " xitayda heqiqi qanun dégen nerse mewjut emes, xitay hökümiti héchqachan qanuni tüzüm boyiche ish béjirmeydu, ular üchün qanunning bar we yoqliqining héch ehmiyiti yoq, shunga xitay hökümitining bu xil qanunni chiqirishi peqet memliket ichidiki xelqqe öz iradisini bildürüp, özining teywen mesilisi heqqide qanchilik küch chiqiriwatqanliqini bildürüp qoyishi üchün. Chünki uzun yillardin buyan xitay hökümiti teywen mesilisi heqqide xelqqe yalghan gep qilip, xelqni qutritip kelgen, teywen bolsa öz aldigha qanun boyiche ish béjiridighan bir dölet, shunga xitay hökümitining bu parchilashqa qarshi qanuni teywen xelqi üchün élip éytqanda bir chong haqaret bolup hésablinidu" dep körsetti.

Jungxu'a minggo héchqachan xitayning kontroli astida bolup baqmighan

Shö wiy ependi muxbirimiz bilen ötküzgen söhbitide, xitay we teywenning tarixi heqqide toxtilip, " jungxu'a minggo yeni xitay jumhuriyitining qorulghan waqti 1911 - yili bolup, u 1949 - yili qurulghan xitay xelq jumhuriyitining tarixidinmu uzun yilgha ige bolup kelgen . Jungxu'a minggo meyli xitay xelq jumhuriyiti qurulushtin ilgiri yaki kéyin bolsun héchqachan xitayning kontroli astida bolup baqmighan. Teywen xelqi öz küchige tayinip,t eywenni güllendürüp, heqiqi bir démokratik döletni qurup chiqti, xitay hökümitining hazir bundaq qanun chiqirip, teywenni kontrol qilmaqchi boliwatqanliqi pütünley birxil mutihemlik " dep körsetti.

Teywen hergizmu xitaygha teslim bolmaydu

Shö wéy ependi söhbet jeryanida yene: " teywen xelqi hazir xitayning buxil qilmishigha intayin narazi bolmaqta. Hetta amérika we yaponiye qatarliq döletlermu xitayni eyiblep, uningdin bizar bolmaqta. Shunga men kommunist xitayning bu qanunini héchqandaq ünümge ige bolalmaydighan qanun, eksiche teywen xelqning musteqilliq iradisini téximu bek kücheytidighan qanun dep qaraymen , eger xitay hökümiti rastinla qoralliq qisimliri arqiliq teywen'ge hujum qilimiz deydiken, xelq'arada choqum zor qarshliqqa uchiraydu, amérika we yaponiye qatarliq teywen bilen bixeterlik munasiwet qanuni tüzgen döletler hergizmu qarap turmaydu. Teywen özimu hergiz teslim bolmaydu. Shunga xitay hökümiti qanun chiqarduq dep ming heywe qilip waqirighini bilenmu, axirigha bérip özini - özi aldap, héchqandaq netijige érishelmeydu" dep körsetti.

Xitayning bundaq qilishi kishilik hoquqni pütünley depsende qilghanliq

Nyo-yorktiki xitay kishilik hoquq teshkilatining mes'uli lyu chin ependi " xitay hökümitining öz aldigha qanun chiqirip, bundaq mutihemlik qilishi kishilik hoquqni pütünley depsende qilghanliq" dep körsitip, öz öy-pikirlirini mundaq bayan qildi:

" Kishilik hoquq nuqtisidin élip éytqanda, herqandaq bir rayon yaki milletning öz musteqilliq arzusini ipadilesh hoquqi bolidu, teywen xelqimu oxshash, uning üstige teywen tarixta 100 yildin buyan xitay quruqluqi bilen héchqachan birliship baqmighan, meyli iqtisad jehette bolsun, yaki turmush jehette bolsun, teywen we xitay quruqluqi arisida chong perqler bar. Shunga teywen xelqning öz teghdirini özi belgilesh we özi tallash hoquqi bar. Xitay hökümiti "döletni parchilashqa qarshi qanun layihisi" arqiliq hergizmu teywen xelqini qorqtalmaydu, ular qorqatqanséri teywen xelqi téximu qeyserlik bilen musteqilliq üchün öz hoquqini qoghdashqa intilidu"

Teywen xelqi hergizmu xitayning zulimi astida yashashni xalimaydu

Xitay kishilik hoquq teshkilatining re'isi lyu jin ependi söhbet jeryanida xitay we teywen otturisida gerche birxil qandashliq baghlinish bolsimu, kommunist xitayning zorawanliq tüzümi tüpeylidin, teywen xelqi hergizmu birlishishni xalimaydu" dep körsetti. U yene xongkongni misalgha élip mundaq dédi:

"Xongkong xitaygha qaytqandin buyan, u her jehettin nahayiti zor toqunush we özgirishlerge duch keldi. Xitay hökümiti xongkongda " bir dölette, ikki xil tüzüm siyasitini" qollanduq dégini bilen, xongkong xelqige idiye we pikir bayan qilish jehette qattiq bésim ishlitip, ularning kishilik hoquqini qedemmu- qedem depsende qilmaqta, teywen xelqi buxil ehwalni öz közi bilen körüp turup, qandaqmu buxil zorawanliq tüzümge boysun'ghisi kelsun!"

Bu qanun tibét we Uyghur élidimu bashqa xil shekilde ijra qilinishi mumkin

Xitay kishilik hoquq teshkilatining re'isi lyuchin ependi sözining axirida yene " xitay hökümiti gerche bu qanunni peqet teywen üchünla dep chiqarghini bilen, kelgüside eger memliket ichidiki tibet we Uyghur éli qatarliq jaylarda birer heriket yüz béridiken, choqum mezkur qanunni bashqa xil shekilde ijra qilip, u rayondiki xelqni basturishi mumkin" dep bildürdi. (Méhriban)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet