Деһқанлардики намратлиқни намувапиқ түзүм кәлтүрүп чиқарған (3)


2004.10.20

7 - Хитайда муарип, сәһийә түзүмлири деһқанлар үчүн намувапиқ

"Деһқанлардики намратлиқни намувапиқ түзүм кәлтүрүп чиқарған" дегән мақалида баян қилинишичә, мәлум бир деһқан оғлини тулуқ оттура мәктәпни пүттүргичә пул қәриз елип уқутқан иди. Бу деһқан қәризгә буғулуп намратлишип кәткәнликтин, ахир оғлини али мәктәптә уқутушқа қурби йәтмиди. Ахир оғли тулуқ оттура мәктәпни пүттүргәндин кейинла ата - анисиниң қәрзини түләш үчүн шәһәрләргә иш издәп маңди. Шәһәрдә һәр айда тапқан 400 юән пул өзидин ашмиди, 2000 юән қәризни 10 нәччә йлғичә түләп болалмиди. Униң йеши 40 қа йәткәндә, шәһәрдә униңға иш тепилмайдиған болуп қалди. Ахир йәнә йезиға қайтип кәлмәй амал болмиди. Һөкүмәт ғәрпни ечиш дегән пиланда "муарипни тәрәққи қилдуруп адәмләрниң тәқдирини өзгәртиш " дәп тәшвиқ қилған иди, ғәрбтики хәлқләр һазир бу сөзгә ишәнмәйду. Әмди һөкүмәт "деһқанларниң кирими өсти" дейишкә башлиди, әмилийәттә, һазирқи мал баһаси 1985 - йилдики мал баһасидин 7 һәссә юқури. Мәктәпниң уқуш чиқими , болупму али мәктәп чиқими йүз һәссиләп өрлиди. Һөкүмәтниң сәһийә түзүмимухудди муарип түзүмигә охшаш намувапиқ. Бундақта деһқанларға давамлиқ намратлашмақтин өзгә нимә йол бар?

8 - Хитайда ишқа орунлаштуруш түзүми деһқанлар үчүн намувапиқ

"Деһқанлардики намратлиқни намувапиқ түзүм кәлтүрүп чиқарған" дегән мақалида баян қилинишичә, һөкүмәт "ишсизларни ишқа орунлаштуурш" дегән гәпни дайим дәп туриду. Лекин бу гәп йезилардики деһқанларни өз ичигә алмайду. Һөкүмәт түзгән "әмгәкчиләрни қоғдаш қануни" шәһәрдики ишчиларни нәзәрдә тутқан. Униңда бәлгиләнгән ишсизлиқ суғуртисиниңму деһқанлар билән мунасибити йоқ. Бейҗиң, шаңхәй дегән шәһәрләрдә ишқа орунлаштуруш җәһәттә хилму - хил кәмситиш мәвҗут. Әң еғир болғини шуки, һөкүмәт адәттә малийә, баҗ вә байлиқларни тәқсим қилиш йоли билән ишсизларни ишқа орунлаштурушни йолға қойғандиму һечқачан деһқанларни нәзәрдә тутмиған. Һазир хитайда йүз милюнлиған деһқан ишсиз, әмма деһқанларни " қалақ, саватсиз" дәп ишқа алмайду. 1998 - Йили чаңҗаң дәрясида ташқин болғанда, һөкүмәт тоғанларни мустәһкәмләш үчүн бир куп митир топини 12 юәндин һесаплап қизил капиталисларға һөддигә бәрди. Капиталистлар ишни тирактор ширкәтлиригә 3 юәндин һөддигә берип, һәр бир куп митирда 8 юән пайда алди. Шуниң билән йәрлик деһқанлар өз юртида нәччә 10 милярт юәнлик киримдин мәһрум қалди. Бундақ сиясәт билән деһқанлар намрат болмамду?

9 - Хитайда иш һәққи түзүми деһқанлар үчүн намувапиқ

"Деһқанлардики намратлиқни намувапиқ түзүм кәлтүрүп чиқарған" дегән мақалида баян қилинишичә, хитайда шәһәрләрдики иш һәққи түзүмидә той қилиш, әвлат қалдуруш, балилирини уқутуш, ата- анилирини беқиш қатарлиқ чиқимларни нәзәрдә тутқан. Деһқанларға қаритилған иш һәққи түзүмидә буниң һечқайси йоқ. Деһқанлар һазир әң көп болғанда айда 500 тапалайду, бу пул билән улар әвлат йитиштүрүп, балилирини уқутуп, яшанған ата - анилирини беқип кетәлмәйду. Өзи қериғанда өзини бақидиған капаләткиму егә әмәс. Мушундақ сәвәпләр түпәйлидин һазир йезиларда өйлинәлмәйватқан деһқанлар наһайити көп. Мана бу деһқанларға маркисизмдин қалған ғурубәтчилик. Лушөйи, гошутиән қатарлиқ әпәндиләрниң һесаплишичә, шәһәрләргә кирип ишләватқан һәр - бир деһқан һәр йили 25 миң юән қиммәт яритиду. Әмма уларниң өз қолиға тегидиған пул әң көп болғанда 6 миң юәндин 8 миң юәнгичә. Демәк шәһәр һәр - бир деһқандин 16 миң юән пулни юлуп алған. Әгәр йүз милюн деһқан шәһәргә кирди дәп һесапланса, шәһәрләр улардин бир тирлиюн 600 милярт юән пулни боливалған болиду. Демәк, һөкүмәтниң деһқанларға қаратқан иш һәққи түзүми, әмилийәттә, деһқанларниң киримини суғурувалидиған "су тартиш машиниси". Иҗтимаи пән тәтқиқатчилириниң тили билән әйтқанда, һазир йеза қизлириниң юртлирини ташлап шәһәрләргә ятлиқ болушқа йүзлиниватқанлиқиму, буниңдин кейин йезиларниң "чөл - җәзиригә айлиниши"ни кәлтүрүп чиқириши мумкин.

10 - Хитайда йәр түзүми деһқанлар үчүн намувапиқ

"Деһқанлардики намратлиқни намувапиқ түзүм кәлтүрүп чиқарған" дегән мақалида баян қилинишичә, хитайниң асаси қанунида "йезиларда йәрләр коллектип мүлүкчиликидә болиду" дәп ениқ бәлгиләнгән. Демәк, деһқанларниң йәр-зимин һуқуқи йоқ. Әмилийәттә "коллектип" дегәнниңму йәр һуқуқи йоқ. Дөләт халиған чағда деһқанлар туриватқан һәр - бир мо йәрни бир нәччә миң юәндин яки униңдин әрзан баһада йөткәп елип , уни дөләт өзи нәччә 10 миң яки нәччә йүз миң юәндин сетивериду. Деһқанлар өзи турған йәргә өй салмақчи болса, деһқан йәрни әмәс, йәргә өй селиш һуқуқини һөкүмәттин сетивелип андин өй салалайду. Деһқанларниң сани бу дөләттә пүтүн нупус саниниң% 70 ни тәшкил қилиду. Дөләт һәр йили деһқанлар туриватқан йәрдин нәччә 10 миляртлап пул йиғивалиду. Әмма дөләт деһқанларға вәкиллик қилмайду. Хитайдики йәр түзүмиму деһқанларниң киримини суғурувалидиған 2 - нумурлуқ "су тартиш машиниси". Бундақта деһқанлар намрат болмамду? (вәли)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.