Деһқанлардики намратлиқни намувапиқ түзүм кәлтүрүп чиқарған (4)


2004.10.21

11 - Хитайда кадирлар түзүми деһқанлар үчүн намувапиқ

"Деһқанлардики намратлиқни намувапиқ түзүм кәлтүрүп чиқарған" дегән мақалида баян қилинишичә, һөкүмәт "демукратик усулда кадир таллаш" дәп тәшвиқ қилиду. Әмилийәттә "кадирларни демукратик таллаш" таллаш дегән ялған. Чүнки кадирни юқуридин көрситиду вә өстүриду. Деһқанниң һөкүмәт хизмәтчиси болушқа имтиһан бериш лаяқити йоқ. Кадир болуш үчүн юқурини издәш керәк, тиз йол меңип әмәлдарниң чөнтикигә пул селиш керәк. Кадирлар хизмитини ишләйдиғанларму қолидики һуқуқни тиз ишлитип пул тепивелишни ойлайду, ундақ қилмиса пурсәт өтүп кетиду. Деһқанлар болса хәлқ үчүн ишлимәйдиған кадирларни вәзипидин қалдурушни үмит қилиду.Әмма кадир мәсилисини һәл қилидиған, кадир таллайдиған кишиләр қанчә көп алмаштурулса, хәлқниң селиқи шунчә тиз еғирлишиду. Теги - тәктидин әйтқанда хитайда деһқанларниң кадир болуш һуқуқи йоқ.

12 - Хитайда қанун түзүми деһқанлар үчүн намувапиқ

"Деһқанлардики намратлиқни намувапиқ түзүм кәлтүрүп чиқарған" дегән мақалида баян қилинишичә, һөкүмәт "қанун билән идарә қилиш" дәватқили узун болди, әмди "қанун билән идарә қилиш барғансири мукәммәллишиватиду" дейишкә башлиди. Әмма қанунға хилаплиқ қилдиған деһқан барғансири көпәймәктә. Бир деһқан миң тәстә 500 юән пул топлап шәһәргә киргән. Йол пулини төләп болғандин кейин қолида аран 200 юән пул қалған. Бу пул униң шәһәрдә вақитлиқ туруш кенишкиси, саламәтлик гуванамиси, дегәндәк бирмунчә кинишкә- гуванамиларни елиши үчүн йәтмигән. Бундақ кинишкиләрни алмиса қанунға хилаплиқ қилған болиду. Әмди униң юртиға қайтип кетишкиму пули йоқ, пәқәт униң үчүн шәһәрдә қанунға хилаплиқ қилип туруштин ибарәт бирла йол бар. Шәһәрдә наһәқчилиққа учриса, әриз қилиш үчүн пули йоқ. У һәқлиқ - йоллуқ болсиму, пул болмиса, адвикат яллиялмиса әрзи ақмайду. Әрзи ақмиса, мәсилини у өзи һәл қилимән десә, қануни рәсмийәткә уйғун кәлмәйду, техиму чоң қанунсизлиқ болиду. Деһқанлар мушундақ туюқ йолда. Йезилардики йәрлик һөкүмәтләрниңму әһвали ғәлитә. Һөкүмәт йезилиқ һөкүмәтләргә кетидиған хираҗәтниң 60% ни дөләт малийисиидн буйруп бериду. Қалған 40% ни улар өзлири қанунға хилаплиқ қилип деһқанлардин йиғивелишқа мәҗбур. Сақчи понкитлири хәлқни қоғдайдиған орган дәп атилиду. Әмма һөкүмәт улардин һәр йили юқуриға 80 миң юән пул тапшурушни тәләп қилиду. Улар бу пулни қанунға хилаплиқ қилип хәлқтин топлимиса нәдин тапиду? демәк, асаси қатламдики һөкүмәт хизмәтчилири лүкчәкләргә айланған. Ахирқи һесапта бозәк болидиғини йәнила деһқан. Пули йоқ деһқан қандақ қилип қанун билән өзини қоғдайду?

13 - Хитайда пәнни омумлаштуруш түзүми деһқанлар үчүн намувапиқ

"Деһқанлардики намратлиқни намувапиқ түзүм кәлтүрүп чиқарған" дегән мақалида баян қилинишичә,

Йезиларда елип барған бир нәччә қетимлиқ ислаһат сода - санаәт хизмитини кучайтиш, баҗ хизмитини кучайтиш, малийә хизмитини кучайтиш, йәр хизмитини кучайтиш, йезиларға керәклик тәхника мулазимитини кучайтиш дегән шәртләр астида елип берилди. Демәк йезиларда елип берилған ислаһат арқилиқ йезиларда пул йиғивалидиған тармақлар кучайтилди. Деһқанлар ишләпчиқарған мәһсулатниң баһаси түвән, әмма улар сетивалидиған уруғ, уғут дегәнләрниң баһаси юқури, йәни тәхникиниң баһаси юқури. Йезидин чиққан йеза егилик тәхника хадәмлири йезиларға кәлмәй шәһәрләрдә қалиду. Чүнки йезилар уларға юқури иш һәққи берәлмәйду. Омумән, һөкүмәт "деһқанларниң селиқини йеникләштүрүш" дегән байрақ астида қилған ишларниң һәммисидә деһқанларниң селиқи еғирлап маңди. Пайдини қолида һуқуқ бар партийә хадәмлири алди. Йезиларда пән - тәхникини кеңәйтиш дегән қуруқ гәп болуп қалди. Бундақта деһқанлар намратлашмамду?

14 - Хитайда базар игилики түзүми деһқанлар үчүн намувапиқ

"Деһқанлардики намратлиқни намувапиқ түзүм кәлтүрүп чиқарған" дегән мақалида баян қилинишичә, хитайда ислаһат әң бурун йезиларда башланди. Деһқанлар йәрләрни һөддигә елип йәккә ишләйдиған болди. Буниңға қарап кишиләр, болупму дуня хитайда деһқанлар базар егиликиниң асаси мәйдани дәп қараватиду. Әмилийәттә ундақ әмәс, деһқанлар базар егилики һуқуқини техи өз қолиға алғини йоқ. Уларда базар әркинлики йоқ. Мәсилән, деһқанлар буйруққа бинаән йәрләрни теримай арам алдурған йиллардиму селиқ тапшурмиса җәриманә түләйду. Әмилийәттә улар зорлуқ астида. Нәччә йүз милюнлиған деһқан һөкүмәтниң зорлуқи астида наһайити көп һәқсиз әмгәк сәрп қилип, тәннәрқи әрзан мәһсулат ишләпчиқирип, шәһәрләрни әрзан мәһсулат билән тәминләйду. Буни һөкүмәт "йезиларниң базар егиликигә йүзлиниши" дәп бормилап чүшәндүриду. Содигәрләр уюшмиси дегәндәк кәсипләр буйичә қурулған икиспилататсийә қилинишқа қарши туридиған һәрхил уюшмилар хели көп, әмма деһқанлар уюшмиси қурушқа йол йоқ. Деһқанлар қануни рәсмийәт өтәп қурған карханиларниму, һөкүмәт халиған вақитта һөҗҗәт чүшүрүп тарқитиветиду. Униң зийини деһқанниң өзигә. Бундақта деһқан намрат болмай қаламду? (вәли)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.