Déng shawping tughulghanlijining 100 yilliq xatire künidin tughulghan mulahiziler (2)


2004.08.20
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Xitay kommunist partiye merkizi komitéti 8 - ayning 13 - küni sichü'en ölkisining gu'ang'en shehiride déng shyawpingning 100 yilliqini xatirilesh pa'aliyiti ötküzgendin kéyin, "ulugh éra géziti" dimu jong wéygu'ang, suwéy ependilerning déng shyawping heqqidiki mulahiziliri, wang sé, xu'ang xéching ependilerning déng shyawping heqqide chiqarghan yeküni élan qilindi.

Jong wéygu'ang, suwéy ependiler mundaq dep mulahize qilghan: déng shyawping insaniyet tarixida körülüp baqmighan chong qirghinchiliqni xitayda peyda qildi. U qolida tömürning sunuqi yoq xelqni pütün dunyagha uchuq körsitip turup tanka, pilimotlar basturdi. Bu qirghinchiliqning burun gitlér yehudilargha qarita élip barghan qirghinchiliqtin héchqandaq perqi yoq. Özi bilen siyasi köz qarishi oxshash bolmighan kishilerni basturush jehette mustebitlerning hemmisi oxshash, emma bashqa mustebitler qirghinchiliqni dunyadin yoshurup turup qilghan bolsa, déng shyawping pütün dunyagha uchuq körsitip turup qildi. U xitay xelqige tekebburluq qilishta heddidin éshipla qalmay, pütün dunya yüzliniwatqan démokratik tüzüminimu mesxire qildi. Déng shyawping xitay xelqining hayatini qilche mensitmigen halda "bir nechche yüz mingni qirip tashlansa, dölette 20 yilghiche turaqliq bolsa, chet'ellikmu bizdin qachmay kélip soda qilidu" dédi. Déng shyawping bizge oxshash adem , emma u néme üchün bizni xalighanche öltüreleydu, bizni xalighanche haqaretliyeleydu? mushu tereplerni közde tutqanda, biz déng shyawpinggha hergiz medhiye oquyalmaymiz, chünki bizmu adem!

"Ulugh éra géziti" de bayan qilinishiche, wang sé, xu'ang xéching ependilerdéng shyawpinggha mundaq yekün chiqarghan: déng shyawping 1956 - yili xitay kommunist partiyisining 8 - qurultiyida bash shuji boldi.1957 - Yili, mawzédung xelq ichidiki bilimlik ademlerni basturush üchün "échilip - sayrash" dégen süyiqestni pilanlap chiqqanda, partiye merkizi komitétining ongchilargha qarshi turush ishxanisining bashlighi déng shawping idi. U, shu qétimqi siyasi heriketning da'irisini kéngeytip , xitay kommunist partiyisining mustebitlikige qarshi pikir bérip tenqid qilghanliki ziyaliylarni "ongchi", "eksil'inqilapchi" dep qalpaq kiygüzüp jazalidi, basturdi, ularning a'ilisini weyran qildi, ularning uzun yillarghiche toxtimay azaplinishigha sewepchi boldi. Bu, déng shawpingning démokratiyege birinji qétim qilich chépishi bolup hésaplinidu.

1966 - Yili, medeniyet inqilabi emdila bashlan'ghanda, bash shuji déng shawping dölet re'isi lyu shawchi bilen birlikte jaylargha xizmet guruppisi ibertip "ikikinji qétimliq ongchilargha qarshi turush herkiti" ni qozghidi, hetta "toluqsiz ottura mektep oqughuchilirinimu tenqitlesh, köresh qilish hem ulargha qalpaq keygüzüshke bolidu" dep belgilime chiqardi. Gerche kéyin u mawzédong teripidin yiqitilghan bolsimu, bu , déng shawpingning démokratiyige ikkinji qétim qilich chépishi bolup hésablinidu.

1979 - Yili, xelq ichide démokratiyige érishish we kishilik hoquqni qolgha keltürüsh boyiche ammiwi heriket qozghaldi. Bu chaghda béyjingning "shiden kuchisidki démokratik tam" pütün memliket üchün ülge tikligen idi. Déng shyawping aldi bilen bu herikettin paydilinip mawzédong testiq salghanliki nersini özgertmey ijra qilish dep tekitleydighan rehberlerni yiqitti. Uningdin kéyinla démokratik herikette gézit - zhurnal chiqarghan kishilerni basturdi. Wéy jingshéng ependi peqet "déng shyawpingdin agah bolush kérek" dégenliki üchünla, uni türmige soliwetti. 80 - Yillardimu, déng shawping medeniyet inqilabidiki "isyanchilarni ichki jehette sürüshtürüshni toxtatmidi. Bu, déng shyawpingning démokratiyige üchinchi qétim qilich chépishi bolup hésablinidu.

1989 - Yiligha kelgende , déng shyawping qilche tep tartmastin turup döletning muntizim qoralliq qisimlirigha buyruq chüshürüp démokratik heriketni qanliq basturdi. Bu, déng shyawpingning démokratiyige tötinchi qétim qilich chépishi bolup hésablinidu.

Wang sé, xu'ang xéching ependilerning qarishiche, déng shyawping 1957 - yilidin 89 - yilighiche bolghan waqit ichide her 10 yilda bir qétim démokratiyini basturdi. Déng shyawpingning her qétim démokratiyige qarshi chapqan qilichi aldinqi qétimqidin wehshi boldi. U démokratiyini basturush jehettiki qet'iliki, zeherlikliki, wehshiliki bilen özining démokratiyining eng esheddi düshmini ikenlikini namayen qildi. Déng shyawping ölgendin kéyin, andin xitayda imtiyazliq kishilerning hoquq tutishi axirlashti. (Weli)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.