Olimpik yighini we we xitaydiki kishilik hoquq


2004.09.01
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Grétsiye paytexti afinadiki olimpik tenterbiye yighinida qolgha keltürgen 32 dane altun médal , xitaylarda 2008 - yildiki béyjing olimpik tenterbiye yighinigha sahibxaniliq qilish hoquqigha érishkenlikining heqliq ikenlikige bolghan ishenchini téximu ashurdi . Biraq béyjing sheher bashliqi, afinadiki olimpik yighinining yépilish murasimi küni olimpik bayriqini xitay kishilik hoquq xatirisining kölenggisi astida tapshuruwaldi .

Köp sandiki xitaylarning 2001 - yilni xitay tarixidiki muhim yil dep qaraydighanliqini perez qilish tes emes . Chünki bu yil xitaylarning dunya soda teshkilatigha eza bolup kirish , xitay dölet putbol komandisining dunya longqisini talishish hel qilghuch musabiqisigha qatnishish , béyjingning 2008 - yildiki olimpik tenterbiye yighinigha sahibxaniliq qilish hoquqigha érishish arzusi emelge ashqan bir yil boldi . Shunga bu bir yil köp sandiki xitaylarning neziride xitay tarixidiki altun yil dep qaralmaqta . Béyjing 1993 - yili 2000 - yildiki olimpik yighinini ötküzüsh hoquqini awstraliyige tartquzup qoyghanda , eyni chaghdiki sabiq béyjing sheher bashliqi chén shitong köz yéshini tutalmighan idi .

Biraq hazir mutleq köp sandiki xitaylar özlirini 2008 - yildiki olimpik yighinigha sahibxaniliq qilishqa heqliq dep hisaplaydu . Béyjing da'irilirining neziride xitay iqtisadining axirqi yillardiki tereqqiyat süriti , olimpik musabiqisini ötküzüshke kéreklik bolghan asasi esliheler qurulushi élip bérishni kapalet bilen teminleydu . Buninggha xitay tenterbiyechi'ilerning afinadiki olimpik musabiqisida alghan 32 dana altun midalini qoshqanda, béyjing da'irilirining xitayni 2008 - yildiki olimpik tenterbiyesining tebi'i sahipxani dep chüshinidighanliqi shübhisiz .

Xitay , xelq'ara tenterbiye sehnisidiki yénik atlitik , gimnastika , walibol , waskétbol , tiktak top , sugha sekresh we qarigha étish türliride küchlük riqabet küchige we dunyawi rikortlargha ige . Xitay tenterbiye ömiki, afinadiki olimpik musabiqisida 32 dana altun médalgha ériship , xitayning amérikidin kéyinki dunyadiki 2- chong tenterbiye döliti ikenlikini namayan qilishqa ölgürdi . Béyjing da'iriliri, xitay tenterbiyechilerning afinadiki ghelibisini 2008 - yildiki béyjing olimpiyesining teyyarliqi dep qaraydighanliqini bildürmdkte .

Biraq 2008 - yildiki béyjing olimpik musabiqisi mesilisi , xitayning olimpik musabiqisini teshkillesh jehettiki iqtidari we uning qanchilik tenterbiye küchige igiliki mesilisi emes . Belki xelq'ara kishilik hoquq organliri teripidin metbu'at erkinliki , diniy étiqad erkinliki we kishilik hoquqni depsende qilish bilen tenqitliniwatqan xitaydek bir döletning insanlar arisidiki dostluq , qérindashliq, erkinlik we insanperwerlik simwoli bolghan olimpik musabiqisini ötküzüsh salahiyitige ige yaki ige emesliki mesilisidur . Amérika Uyghur jem'iyitining re'isi nuri türkel , béyjingning 2008 - yildiki olimpik yighinini ötküzüsh hoquqigha érishkenlikini , bolupmu xitay tenterbiyechilerning bu qétimki olimpik yighinida érishken ghelibisini , béyjing da'irilirining xitay milletchilikini teshwiq qilishtiki desmaye qiliwalghanliqini ilgiri sürdi .

Xitayda tenterbiye meydanliri xitay puqralirining xen milletchilikini körsitish soruni bolup qalmaqta . Bu yil 7 - ayda béyjingda ötküzülgen asiya putbol musabiqisida yaponiye komandisi xitay top mestanilirining hujumigha uchrighan . Xitay top mestaniliri yaponiyege bolghan tarixiy öchmenlikini , musabiqida ghelibe qilghan yaponiyening dölet marshi chéliniwatqan körsetken . Kishilik hoquq mesilisi, 2008 - yildiki béyjing olimpik yighinining xitayda ötküzülishige bolghan naraziliqning yene bir sewebi . Xelqara olimpik kométiti 2008 - yildiki olimpik musabiqisini béyjinggha bergende , xelqara kishilik hoquq organliri , chet'eldiki Uyghur we tibet teshkilatlirining naraziliqini qozghighanti .

Merkizi nyu-yorktiki xelqara kishilik hoquq küzütish orgéni , atinadiki olimpik musabiqisi yépilishning sel aldida bayanat élan qilip , kishilik hoquq küzütish teshkilati béyjing da'irilirini , 2008 -yildiki béyjing olimpik yighinighiche kishilik hoquq, emgek hoquqi we axbarat eékinligi boyiche derhal islahat élip bérishqa chaqirghan . Merkizi fransiyediki chigrasiz muxbirlar teshkilatining oxshash mezgilde élan qilghan doklatida , 2008 - yildiki olimpik musabiqisini ötküzüsh sheripige érishken bir döletni kishilik hoquq xatirisini pakizlashtek nurghun wezipiler kütiwatidu dep xatirlatqan .

Chigrasiz muxbirlar teshkilatining asiya we tinch okyan ishlirigha mesul xadimi wénsén ependi , béyjing da'irilirining 2008 - yildiki olimpik musabiqisini ötküzüsh hoquqigha érishken chaghda bergen olimpik yighini toghrisida xewer bérish erkinlikini qoyüwétidighanliqi toghrisidiki wedisige emel qilmidi dep tenqitlidi . Xitayning olimpik mesiliside uchraydighan awarichiliqi kishilik hoquq organlirining tenqiti bilen cheklenmeydighandek qilidu . Béyjing da'iriliri atinadiki olimpik musabiqisining yépilish murasimida tibet pa'aliyetchilirining narazilik herkitige duch keldi . Tibetni himaye qilghuchilar yépilish murasimida tibet bayriqini chiqirish arqiliq béyjing da'irilirige naraziliqini ipadiligen .

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.