Kömür kolash ürümchige tehdid élip keldi


2004.08.19
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Uyghur rayoni xewer tor betliride -19 awghust küni bérilgen xewerlerge asaslan'ghanda , ürümchi etrapidiki kömür kanlarning yer asti kömür bayliqini heddidin ziyade kolishi bilen , nöwette ürümchi shehirining yer asti qatlimida intayin keng da'iride boshluq peyda bolghan .

Bezi jaylarda yer chöküsh haliti körülgen bolup , ürümchi dostluq soda sariyigha ikki kilométir kélidighan we ürümchi sheherlik xelq hökümiti binasigha 700métirche kélidighan jayda , yer chöküp 3kup métir da'iride chong orek peyda bolghan . Xewerde körsitilishiche bu orek li'u dawan kömür kéni teripidin yérim esirge yéqin kolan'ghan kanning chökken qismi iken .

Ürümchi gé'ologiyilik qurulush tekshürüsh akadémiyisining inzhénéri jang xongyi "lyudawan kömür kanining ürümchi shehiride on yil burun peyda qilghan bir orikini toldurush üchün 10yil exlet tökken iduq , bu kan dawamliq sheher merkizige qarap qiziwergechke ,hazir yene chong bir orek peyda boldi , uning üstige bu orek barghanche chongaymaqta , bu nöwette ürümchi xelq hökümet binasi we uning yénidiki pochta télégraf xizmet binasi qurulushigha éniq tehdit peyda qildi" dep körsetken .

Shundaqla ürümchide kömür kolash bilen yer asti qatlamlirida peyda bolghan bu kawaklar chökkende yer asti süyining bulghinishini keltürüp chiqarghan bolup, mushu seweblik nöwette ürümchi gherbi qeshqer yolida olturushluq ahaliler turba süyini istémal qilalmighan. Uningdin bashqa bezi yer asti kömür kanlirida dawamliq ot köyüwatqan bolup , mutexessislerning körsitishiche yer astida köyüwatqan bu xil kömür kanlar , ürümchining hemme etrapida bar bolup , mubada bularda chöküsh peyda bolsa , ot wolqan'gha oxshash partlap chiqishi mumkin iken .

Ürümchi yer asti qatlimida boshluq peyda bolghanliqidin xewiri bar kishiler buningdin endishe tuyuwatqan bolsimu ,emma yerlik da'iriler sheher ammisini bu ehwaldin muwapiq xewerdar qilmighanliq sewebidin bu mesile beri kishilerning diqqitini qozghimighan . Bir ürümchi puqrasi bu heqte ziyaritimizni qobul qilip "ürümchining asti kolinip kawak bopqaldi" dep anglighan dep sözini bashlidi :

ـــ" Bu gep bir nechche yil burunla chiqqan . U chaghda ürümchige yer asti tömür yoli yasimaqchiken , ürümchi yer asti qatlamliridiki kömürler kolinip kawak bolup qalghachqa tömür yol yasashqa bolmaydiken dep anglighan . Kömür kanlirining peyda qilghan yer kawaklirining barghanséri ürümchi sheher merkizigimu tesiri bolsa , u chaghda ürümchidiki égiz imaretlerge élip kélidighan xetiri chong bolidu . Döletning kömür bayliqini échishta belkim özining pilan hem tedbiri bolsa kérek . Hazir anglisaq bezi kanlarni taqiwitiptu . Méningche her qandaq bir sheher puqrasi bu ishqa köngül bölidu . Eger sheher qurush idariliri bu ishtin xewiri bolsa buninggha bir tedbir élishi kérekte" .

Biz bir qanche ürümchi sheher puqralirining mezkur mesilige bolghan pikrini anglighandin kéyin , ürümchi sheherlik xelq hökümitining sheher qurulush pilan komitéti mudir ishxanisigha téléfon uliduq , mudirning katipi bizning ziyaret muddi'arimizni sorighandin kéyin , "kömür bayliqini échishning ürümchige élip kéliwatqan tehdidini qandaq hel qilmaqchisiler " dep sorighan so'alimizgha mudirgha wakalaten jawab bérip:

" So'alinglarni rehbirimizge yetküzdüm. U , silerning so'alinglargha biwasite jawab bérelmeydu . Men peqet silerge ürümchi hökümet orunliri bu mesilini hel qilish üchün muhitni tertipke sélish xizmetlirini ishlewatidu dep jawab béreleymen ." Didi .

Nöwette kömür kolash sewebidin ürümchi yer qatlimida peyda bolghankawaklarning chüküshi barghanche ürümchi sheher merkizige qarap kéngiyiwatqan bolup , ürümchi sheher qurulushigha tehdit élip kelmekte iken. Ürümchi shehirige yuqiridin qarighanda 20métirche chongqurluqta chökken bundaq oreklerni yene nurghun jaylarda körgili bolidiken .

Ürümchidiki gé'ologiye mutexessisliri buningdin endishe tuyuwatqan bolup " kömür kanlar kömür qézishni emdi derhal toxtatmisa ,kömür kandin kélidighan paydidin , uning keltürüp chiqarghan ziyini hessilep artuq bolidu" dep körsetmekte.(Gülchéhre)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.