Сималу әпәндиниң "хитай коммунист партийисигә даир тарихий дәлилләр" намлиқ әслимиси


2005-02-03
Share

Бейҗиң баһари жорнилиниң муһәррири ху пиң әпәндиниң тонуштурушичә, йеқинда хоңкоңда сималу әпәндиниң "хитай коммунист партийисигә даир тарихий делиллар" намлиқ әслимиси нәшир қилинған. Сималу әпәнди һазир 85 яшта. У 18 йешида йәнәнгә берип коммунист партийигә қатнашқан. 1943 - Йили партийидин чекинип чиққан. 1949 - Йили хоңкоңға кәткән. Хоңкоңда турған мәзгилидә "әркин шәрқ" жорнилини вә җоңго мәсилилири тәтқиқат мәркизи" ни тәсис қилған. 1983 - Йили 64 йешида америкиға көчүп кәлгән. Йеқинда сималу әпәндиниң "хитай коммунист партийисигә даир тарихй дәлилләр" намлиқ әслимиси нәшр қилинди.

Әркин асия радиосиниң мухбири әркин әпәндиниң баян қилишичә, сималу әпәнди 2004 - йили 11 - айниң 20 күни америкиниң нйо-йорк шәһридә "бейҗиң баһари жорнили" тәрипидин уюштурулған уйғур мәсилилири һәққидики муһакимә йиғинида өзиниң "хитай коммунист партийисигә даир тарихий дәлилләр" намлиқ әслимиси һәққидә мундақ дегән:

" Миниң бу китабим хоңкоңда нәшр қилинди. Бу китабимниң нами "хитай коммунист партийисигә даир тарихий дәлилләр" - сималу әслимиси, дәп аталди. Мән наһайити кичик чеғимдила коммунист партийигә қатнашқан. Коммунист партийиси садир қилған нурғун җинайәтләрни билимән. Буни нурғун адәм билип кәтмәйду һәм көрәлмигән, уни тәсәввурму қилалмайду. Мән уни йезип чиқтим...

Бейҗиң баһари жорнилиниң муһәррири хупиң әпәндиниң тунуштуришичә, сималу әпәнди өмридә хитай коммунист партийисиниң рәһбәрлиридин мав зедоң, җаң готав, ваң миң, лю шавчи, җаң вентән, җуде, лин бяв, чен йүн, доң бейву, җу енләй, каң шең, гавгаң, равсуши, җаң чиң қатарлиқлар билән әсрар болған. Хитайдики демократик партийә әрбаблири дәп атилидиған җаң боҗүн, ло луңҗи, ляң сумин, дегән әрбаплар биләнму әсрар болған. Мәдәнийәт инқилабида тәнқитләнгән дең то, тйән җайиңларму сималу әпәндиниң йәнән дәвридики тунушлири. Сималу әпәнди җаң земинниң беқивалған дидиси җаң шаңчиң әпәнди биләнму тунуш . Сималу әпәнди һәтта уйғурлардин мәрһум әйса әпәндим биләнму қәдинас дост. Әркин асия радиосиниң мухбири әркин әпәндиниң 2004 - йили 11- айниң 20 - күни хатирилишичә, сималу әпәнди "достлар, уйғур қериндашлар, 1960 - йили 4 - айда мән уйғурларниң йетәкчиси әйса әпәндим билән тунушқан. Әйса әпәндим бөгүнки йиғинға кәлдиму?" дәп сороғанда, өркәш дөләт әпәнди униңға "әйса әпәндим 95 йили аләмдин өтти, униң оғли әркин әпәнди һазир дуня уйғур бирликиниң рәиси, уйғурларниң йетәкчиси" дәп җаваб бәргән. Сималу әпәнди "әйса әпәндим миниң қәдинас достум иди. Мән униң аләмдин өткәнликигә әпсуслинимән. Өркәш әпәнди сиз әйса әпәндимниң аилә - тәвәлиригә миниң тәсәлли саламимни йәткүзүп қоюң. Мән әйса әпәндим билән һиндистанниң йеңи деһли шәһридә тонушқан" дегән.

Хупиң әпәндиниң тонуштурушичә, сималу әпәнди әслимисидә , 1 - қисимда өзиниң сәргүзәстилирини язған. 2 - Қисимда хитай коммунист партийисиниң сияси әрбаблири һәққидә көргән - билгәнлирини язған. 3 - Қисимда мав зедоң билән җу енләйниң өз - ара күч синишишиға даир пакитларни язған. Шуңлашқа һазир кишиләр сималу әпәндини "заманимиздики хитайда өткән сияси әрбаплар лоғити" дәп аташмақта.

Сималу әпәндиниң әслимисигә хоңкоңдики "йеңичә көзүтүш"дегән жорналниң баш муһәррири, 87 яшлиқ ге яң ханимниң кириш сөз язғанлиқи, шундақла бу икки кишиниң сәргүзәштлири техиму қизиқарлиқ һикайә. Хупиң әпәндиниң баян қилишичә, сималу әпәнди билән геяң ханим җаңсулуқ юртдаш. Улар балилиқ дәвридила китап уқуш гуруппилирида тунушқан. Кейин "җәнуби әнхуй вәқәси дегән тарихи вәқәдә бир - бирини йүттүрүп қойған. Улар 1940 - йили чоңчиңда бир - бирини тонивалған. Униңдин бурун һәр иккилиси исмини өзгәртип яшиғачқа бира- бирини тапалмиған икән. Сималу хоңкоңға кәткәндә геяң ханим чоң қуруғлуқта қалған, мәдәнийәт инқилабида йезиларға қоғлинип, 4 кишилик гуроһ гумран болғандин кейин нами әслигә кәлтүрүлгән , 89 - йилидики 4 - июн вәқәсидин кейин йәнә сәрсан болған. Ахир 2002 - йили, бу икки қәдинас - 83 яшлиқ сималу әпәнди билән 85 яшлиқ геяң ханим америкиниң нйо- йорк шәһридә той қилған. (Вәли)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт