Amérikida jang keyshining kündilik xatirisi jem'iyetke ashkarilandi


2007-04-05
Share

Bügün 4 ‏- ayning 5 ‏- küni teywende gomindangchilar jang keyshi ölgenlikining 32 yilliqi munasiwiti bilen namayish ötküzüp, teywende dawamlishiwatqan 'teywenni jang keyshidin xaliy qilish' herikitige naraziliq bildürdi. Teywendiki minjindang (démokratiye we ilgharliq partiyisi) terepdarliri jang keyshining 'istibdat' liqini qattiq tenqit qildi. Bügünki mushu künde yene, amérikining stanford uniwérsitéti jang keyshining kündilik xatirisining ikkinchi türkümi bolghan 1932 ‏- yilidin 1945 ‏- yilighiche bolghan weqeler heqqidiki qismini jem'iyetke ashkarilidi. Bügün yüz bergen mushu bir yürüsh weqeler toghrisida hazir teywende turuwatqan siyasiy mulahizichi lin bawxu'a ependi muxbirimizning ziyaritini qobul qilip élan qilghan obzorida, ikkinchi dunya urushi mezgilidiki 'shinjang mesilisi' heqqidimu toxtaldi.

Lin bawxu'a ependining bayan qilishiche, teywende gomindang 'minjindang jang keyshini jallat dédi' dep xapa bolidu. Minjindang bolsa 'biz jang keyshini mustebit dések, gomidang narazi boldi' dep xapa bolidu. Gomindang 'minjindang teywenni jang keyshidin xaliy qilmaqchi' dep xapa bolsa, minjindang 'gomindang jang keyshini hémaye qilmaqchi' dep xapa bolidu. Hazir amérikidiki stanford uniwérsitéti jang keyshi xatirisini élan qildi. Bu bir tarixi shexske baha bérish mesilisi. Mining qarishimche, tarixqa rastchilliq bilen, eqilge muwapiq halda baha bérish kérek.

‏- Gomindang chong quruqluqta chirip ketken partiye idi, ‏- dep obzorini dawamlashturidu lin bawxu'a ependi, ‏- gomindang teywen'ge kelgende, teywenni yaponluqlardin ötküziwalimiz dep dep kelgen, teywenlik narazi bolmighan, lékin ötküzzüwalimiz dep xelqni bulang-talash qilghandin kéyin, teywenlikler gomindanggha öch boldi. Gomindang teywende turuwalghandin kéyinla , teywenliklerning ichidiki eqilliq, munewwer kishilerni qirghin qildi. Uningdin kéyin teywende uzun muddet herbiy halet yürgüzüp xelqni dehshetlik basturdi. Teywenlikler téximu öch boldi.

- Teywen'ge sirttin kelgen junggoluqlar jang keyshini yapun'gha qashi 8 yil urush qilip ghelibe qilghan milliy qehriman deydu, ‏-‏- dep mulahizisini dawamlashturidu lin bawxu'a ependi, ‏- emeliyette, eger amérika yawropada normandida quruqluqqa chiqip sowit bilen birlikte gétlérni meghlup qilmighan bolsa we yapon'gha atom bombisi tashlimighan bolsa, junggo yaponni teslim qilghuzalmaytti. Yapon'gha qarshi urushtin kéyin, gomindang chirikleshti, bu pursettin paydilinip, xitay kommunistik partiyisi kötürülüp chiqti. Xelq birmezgildin kéyin kommunistik partiyening gomindangdinmu qebihlikini, mawzédungning jang keyshidinmu yawuzluqini bildi. Teywendiki junggoluqlar bu ikki partiyini sélishturup körüp, axir yenila gomindangni komunistik partiyidin yaxshiraqken, dep qaridi.

‏- Teywen xelqi kommunstik partiyini xalimaydu, jang keyshi kommunistik partiyini teywen'ge ekirgüzmigenliki üchün, uni mawzédungdinmu bek eski emesken, dep qarap, yenila bek yaman körmidi, ‏ ‏-‏- dep mulahizisini dawamlashturidu lin bawxu'a ependi, ‏- emma kommunistik partiyining teywen'ge kirelmigenlikini jang keyshining töhpisi dése toghra bolmaydu , eger 50 ‏-yili koriye urushi partlimighan bolsa, amérika kommunizmni cheklesh üchün 7 ‏- déngiz pilotini teywen boghuzigha ekilip turmighan bolsa, teywen kommunist yéghiliqidin xali qalalmaytti. Gomindang jang keyshini kommunistik partiyige qarshi deydu, kommunistik partiye uni mustebit deydu, amérikimu uni erkinlik, démokratiye rehbiri démeydu. Hemme tereptin qarighanda, u jang keyshi yenila bir mustebit. Chong quruqluqtiki kommunistik partiye mawzédungni 'ilah' dep qarighan'gha oxshash, teywendiki gomindangmu jang keyshini ilah dep qaraydu, shunglashqa uni tenqitleshke bolmaydu, uning heykili'ini köchürüwitishke bolmaydu, deydu. Emeliyette gomindang jang keyshidin paydilinip özlirini saqlap qalmaqchi, bundaq qiliwerse yerlik teywenlikler ulargha shunche üch boluwatidu. Teywende yüz bériwatqan qarimu ‏- qarshiliq mushuningdin ibaret.

Emeliyette teywen'ge sirttin kelgenler aran nopusning 12% ni teshkil qilidu. Sirttin kelgen azsanliq kishiler yerlik köp sanliq kishilerge hökümranliq qilip kéliwatidu. Yerlik xelq buninggha qarshi. Teywen hazir démokratik jem'iyet. Eger gomindang mesilini angliq halda birterep qilmisa, köpchilikni qayil qilalmaydu. Teywen'ge ornatqan jang keyshining heykili 45 mingdin artuq. Teywenning yer kölimi aran 30 ming kwadrat kilométiridin artuqraq, démek, 0.8 Kwadrat kilomitirda bir heykel bar. Xuddi chong quruqluqta medeniyet inqilabi jeryanidiki mawzédung heykilidek köp. Amérikida erkin démokratik dölet qurghan, töhpisini dunyada héchkim inkar qilmaydighan washin'gtonning heykilimu hemme yerde yoq. Chong quruqluqta mawning heykilini élip tashlidi, anglisam shinjangdila téxi bar iken. Néme üchün démokratik teywende gomindang yenila uni saqlaymen deydu? hazir teywende mustebit hadisiliri bolghan 'partiye -dölet' deydighan kona ma'aripni saqlap qélishning hajiti yoq.

‏- Jang keyshi ikkinchi dunya urushi jeryanida 'shinjang mesilisi' dégen mesile bir ghelite hadise, ‏- dep bayanini dawmalashturidu lin bawxu'a ependi, ‏- bu dewirde bir qarisa gomindang u jaygha hökümranliq qilghandek, bir qarisa gomindang hökümranliq qilmighandek. Shinjang, tébet, mongghuliyiler chong quruqluqtiki bashqa ölkilerge oxshash ölke emes. 'Shinjang mesilisi' dégen mesile shundaq ghelitiki, bu jaygha bir turup jang keyshi arilishiwalghan, bir turup sowét ittipaqi arilishiwalghan, shingsisey dégen birsi kelgen, bir turup xitay kommunistik partiyisi arilishiwalghan, mawzédung özining ukisini ewetken, omumen, bu bir mezgilide 'shinjang mesilisi' dégen mesile bir ghelite mesile, murekkep mesile, buninggha toghra yekün chiqirish üchün jang keyshining kündilik xatirisi dégendek matériyallarmu kérek elwette. (Weli)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet