Германийиниң хитайға қарита йеңи сиясити


2007.11.08
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Германийиниң нөвәттә һоқуқ йүргүзиватқан һөкүмити тәрипидин йеқинда елан қилинған асия райони һәққидики йеңи истратегийисиниң хитай дөлити үчүн еғир зәрбә болғанлиқи, сиясий анализчилар тәрипидин тәкитләнмәктә. Һөкүмәтниң баянатчиси клаәдин әпәнди германийиниң йеңи асия истратегийисидин орун алған хитай мәсилиси һәққидә чүшәнчә берип, германийә һөкүмити хитай билән болған мунасивәттә арилиқ сақлиши керәк, дегән баянатни елан қилғандин кейин, бирләшмә һөкүмәтниң бу баянати түрлүк бәс - муназириләрниң қозғилишиға сәвәбчи болди.

Д у қ баянатчиси дилшат решит әпәнди германийиниң бу йеңи сияситини қоллайдиғанлиқини вә пүтүн яврупада мушу хил стратигийиниң әмәлгә ешишини халайдиғанлиқини билдүрди.

Хитай - германийә мунасивити һәмкарлашқучи дөләтлик орнидин риқабәтләшкүчи дөләтлик дәриҗисигә өзгәрди

Хитай билән нәччә он милярд долларлиқ иқтисади келишимгә игә болған германийә дөлити нимә үчүн бундақ бир истратегийини йолға қоюшни лайиқ тапти? хитай билән германийә оттурисида һәл болмайватқан мәсилә зади нимә? дегән соаллар сиясий анализчилар тәрипидин оттуриға ташланди. Мәтбуатларда бу һәқтики бәс - муназириләр мәйданға чиқишқа башлиди.

Германийә долқунлири радиосиму 11 - айниң 6 - күни, бу мунасивәт билән германийиниң илим - пән, сиясәт вә истирахуанийә саһәси бойичә явру - асия мәсилилири мутәхәссиси др. Сәбастиан бәрсикк әпәнди билән елип барған зиярәт хатирисини елан қилди.

Др. Сәбастиан бәрсикк әпәнди сөзидә, германийә һөкүмитиниң хитайға қарита бундақ бир йеңи истратегийини қобул қилишиниң иқтидардики һөкүмәтниң хитайға болған тәнқиди муамилисиниң давами әмәсликини, бәлки хитай - германийә мунасивитиниң нөвәттә һәмкарлашқучи дөләтлик орнидин риқабәтләшкүчи дөләтлик дәриҗисигә көтүрүлгәнликиниң асаси сәвәп болғанлиқини тәкитлигән.

Германийә һөкүмитиниң йеңи истратегийини бәлгилишигә түрткә болған амиллар

Әмма сиясий анализчилар, гәрчә хитай 2007 - йилиға кәлгәндә дуня бойичә 2 - орундики екиспорт қилғучи дөләткә айлинип, америкидин ешип чүшкән вә германийигә йетишивелишқа аз қалған болсиму, буниң германийә һөкүмитиниң хитайға қарита йеңи истратегийә бәлгилишиниң асаси сәвәби болалмайдиғанлиқини тәкитләшмәктә. Әксичә улар мундақ қарашларни оттуриға қоюшмақта. 2005 - Йилидин буян, германийә баш министири ангела меркел хитай баш министири вен җиабав вә хитай президенти ху җинтавни германийә зиярити мәзгилидә хәлқара мухбирларниң көз алдидила кишилик һоқуқ мәсилисидә әйибләп кәлди. 2007 - Йили 10 - айда хитайниң қайта - қайта наразилиқ билдүрүшигә қаримай, тибәтниң роһани даһиси далай ламани министирлар мәһкимисидә қобул қилғанда хитай йолсизларчә қарши тәдбир қолланди. Хитайниң сахта таварлириниң яврупа базарлириға еқип кириши, ялғуз германийигила әмәс, пүтүн явропаниң иқтисадиға тәсир көрсәтти.

Хитайниң германийә таварлирини тәқлид қилип ясиши вә техника оғурлиши сәвәбидин германийә йилға нәччә он милйонлап йовро зиян тартип кәлди. Германийә пуқралири бу җәһәттә йиллардин буян күчлүк инкасларни билдүрүп кәлди. Бундин башқа хитайниң дарфурдики қирғинчилиқ билән бивастә алақидар болуши, олимпик комитетиға вә кишилик һоқуқ тәшкилатлириға бәргән вәдилиригә әмәл қилмаслиқи, хитайниң ички җәһәттә кишилик һоқуқ вәзийитидә қилчиму өзгүрүш болмиғанлиқи вә бәлки күндин күнгә начарлишип бериши һәмдә хитайниң дуня җамаитиниң тәләп - истәклиригә қарита қулақ йопуривелиши қатарлиқ нурғун сәвәпләр, германийә һөкүмитиниң бу қетимқи йеңи истратегийини бәлгилишигә түрткә болған болуши мүмкин.

Германийиниң хитайға қарита сиясий мәйдани

Др. Сәбастиан бәрсикк әпәнди германийә долқунлири радиосиниң зияритини қобул қилғанда, германийә һөкүмитиниң америка һөкүмити билән бирлишип асия - тенич окян районлириниң тенчлиқини қоғдашни халайдиғанлиқини әскәрткән. Бу бир җүмлә сөз, хитай даирилиридә "германийә хитай билән болған мунасивәттин, америка билән болған мунасивәтни үстүн орунға қойди" дегән инкасни пәйда қилған.

Сиясий анализчилар, германийиниң асия - тенич окян райониниң бихәтәрликини өзиниң әң чоң сода шерики һесабланған асиядики әң күчлүк дөләт болған җуңго билән әмәс, бәлки америка билән қоғдашни тилға елиши, германийиниң хитайға қарита сиясий мәйданини очуқ - ашкарә ипадилиди, дәп тәһлил қилишмақта. Хитай тәрәптин кәлгән инкасларда болса " германийә дуня тенчлиқини бузуватқан америка билән дуня тенчлиқини қоғдимақчиму?" дейилгән.

Хитай әң зор тәһдит

"Хитайниң баш көтүрүшигә қарши, германийиниң йеңи истиратегийиси" намлиқ зиярәт хатирисидә др. Сәбастиан бәрсикк әпәнди әйни йиллири германийә вә франсийиниң хитайға қарита йолға қоюливатқан қорал - ярақ имбаргосини бикар қилип, хитай билән зич һәмкарлишишни халиғанлиқини, әмма америка башчилиқидики бир қисим әлләрниң бундақ қилишниң асия - тенич окян райониниң бихәтәрлики үчүн тәһдит елип келидиғанлиқини тәкитлиши сәвәбидин, бу имбаргони бикар қилишниң әмәлгә ашмиғанлиқини қистуруп өткән.

Др. Сәбастиан бәрсикк әпәндиниң бу арқилиқ оттуриға қоймақчи болғини, хитайниң асия - тенич окян райони үчүн әң зор тәһдит боливатқанлиқини германийиниң мана әмди рәсми итирап қилғанлиқидин бишарәт бериш болса керәк. (Әкрәм)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.