Һәптилик хәвәрләр (17-23-декабир)


2005-12-23
Share

Әйса йүсүп алиптекин хатириләнди

18-Декабир күни дуня уйғур қурултийи миюнхен шәһиридики разай ресторанида мәрһум әйса йүсүп алиптекинни хатириләш паалийити тәшкиллигән болуп, буниңға дуня уйғур қурултийиниң рәиси әркин алиптекин әпәнди, түркийә бүйүк бирлик партийисиниң рәиси муһисин язғучи оғли шуниңдәк германийидики бир қисим түрк тәшкилатлириниң рәһбәрлири һәмдә уйғур җамаитиниң вәкиллири болуп, йүздин артуқ киши қатнашти. Дуня уйғур қурултийиниң баянатида мундақ дейилгән.

"Мәрһум әйса әпәндим 1925 – йиллири өзини вәтән – милләтниң һөрийитигә атиған яшлиқ дәвридин башлап, 1995 – йили 17 – дәкабир түркийидә паний дуня билән видалашқичә болған узун бир заманда, түрк дуняси, әрәп дуняси вә ғәрип дунясида пүтүн имканлири билән шәрқий түркистан дәвасини тәрғип қилип, бүгүнки миллий муҗадилимизгә асас салған вә өчмәс из қалдурған вәтәнпәрвәр бир зат"

Тарим нефитлики нефит ишләпчиқиришни көпәйтмәктә

Тәңритағ ториниң учуридин мәлум болушичә, тарим нефитлики нефит вә тәбий газ қидирип тәкшүрүштә йеңи нәтиҗә қазанған болуп, йеңидин 82 нефит қудуқи қазған һәмдә күндилик нефит ишләпчиқириш миқдарини йәнә миң тонна ашурған. Хитайниң мәзкур чоң нефитлики бу йил тарим вадисидин 287 милйон тонна нефит записи нуқтисини байқиған икән. Хәвәрдә көрситилишичә, хитай даирилири ғәрбниң гезини шәрққә йөткәш пилани бойичә тарим вадисидин йәнә бир газ турубиси ятқузуп, хитайниң гуаңдоң қатарлиқ җәнубий районлирини тәминләшни пиланлиған, әмма хитай ахбарат васитилириниң ашкарилишичә, нефит вә тәбиий газ билән хитайни тәминләватқан уйғур районида тәбиий газ йетишмәслик, хәлқ турмуши начар болуштәк вәзийәт йәнила давамлашмақта.

Уйғур ели хитай бойичә турмуш сәвийиси әң арқида

Хитай һөкүмитиниң 22-декабирдики бир хәвиридин ашкарилинишичә, хитай иқтисадий әһвалларни тәкшүрүш даирилири 11-айда хитайниң һәр қайси җайлирида киши бешиға келидиған оттуричә айлиқ кирим әһвали һәққидә тәкшүрүш елип барған. Нәтиҗидә шаңхәй әң юқири , уйғур ели аң төвән болуп чиққан. Әмма, хитай даирилири даим хәлқниң турмуш сәвийиси вә кириминиң ашқанлиқи, хәлқниң бәхтияр яшаватқанлиқини тәшвиқ қилмақта, һәтта уйғур районида уйғурлар билән хитайларниң турмуш сәвийисидиму пәрқләр мәвҗут болуп, бу хитайларниң омумий йүзлүк ишқа орунлишиш нисбитиниң уйғурлардин юқири икәнлики биләнму мунасивәтлик икән.

Хитай тинчиқ тәрәққият йоли" намлиқ ақ ташлиқ китаб елан қилди

22-Декабир күни хитай " тинчлиқ тәрәққият йоли" намлиқ ақ ташлиқ китабини елан қилид, буниңда хитай һөкүмити хитайниң ядро қораллири, һәрбий, кишилик һоқуқ вә әдлийә қатарлиқ түрлүк саһәләр бойичә зор мувәппәқийәтләрни қолға кәлтүргәнликини шуниңдәк бу саһәләрдә дуня билән һәмкарлишиватқанлиқини оттуриға қоюған. Мәлумки, хитай, дуня кишилик һоқуқ хитапнамиси, пуқраларниң сиясий һоқуқ вә пуқралиқ һоқуқ әһдинамисигә қол қойған болсиму, бирақ униң мәзкур әһдинамиләрни иҗра қилмайватқанлиқи хәлқара җәмийәт тәрипидин тәнқитләнмәктә.

Уйғур елидә хусусий мүлүк билән мунасивәтлик мәсилиләр йәнила еғир

Хитай һөкүмити хусусий мүлүк һоқуқини яхшилаш һәққидә көп тәкитлисиму, лекин, бәзи җайларда шәһәр тәрәққият пилани, иқтисадий тәрәққият дегән лозунка астида шәхсләр билән һөкүмәт вә ширкәтләр арисида өй вә йәр мәсилисигә мунасивәтлик маҗралар келип чиқмақта, бир қисим җайларда пуқраларниң өйлири мәҗбури чеқиветилиш һәм йетәрлик һәқ төлимәслик әһваллириму мәвҗут. Уйғур дияриниң мәлум бир җайдики бу әһвалға йолуққан бир деһқан өз дәрдини оттуриға қойди.

Қирғизистан ташқи ишлар министири хитайни зиярәт қилди

Қирғизистанниң дөләтлик "қабар" агентлиқиниң учуридин қариғанда, қирғизистан ташқи ишлар министири аликбек җекшенкулоп 21-декабир күни хитайни зиярәт қилип, хитай ташқи ишлар министири ли җавшиң, шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиниң баш секритари җаң дегуаң вә башқилар билән пикир алмаштурди. Зиярәт җәрянида қирғизистан вә хитай ташқи ишлар министирлири қирғизистан билән хитайниң 2006-йиллиқ һәмкарлиқ программисиға қол қойди. "Қабар" агентлиқиниң хәвәр қилишичә, бу қетимқи учришишниң асаслиқ музакирә темиси сода вә иқтисадий һәмкарлиқни раваҗландурушқа қаритилған. Хитай тәрәп йәнә хитайниң қирғизистан вә өзбекистан билән тутишидиған төмүр йол қурулушини 11- бәш йиллиқ пиланға киргүзүп, мәзкур төмүр йолни тездин ясайдиғанлиқини билдүргән.

Хитай ахбаратни қамал қилишни күчәйтмәктә

Хитай ахбарат васитилириниң учурлиридин ашкарилинишичә, хитай һөкүмити йеқиндин буян уйғур елиниң һәр қайси дәриҗилик һөкүмәт вә мәмурий органлирида ахбарат елан қилиш ишханиси қурушни башлиған шуниңдәк йәнә хитай вә чәтәл мухбирлирниң соаллириға җаваб беридиған мәхсус баянатчи хадимларни тәйярлимақта. Учурлардин мәлум болушичә, 19-декабирдин етибарән 50 нәччә баянатчи хадим мәхсус тәрбийилинишкә башлиған. Аптоном районлуқ компартийә комитетиниң тәшвиқат ишлириға мәсул әмәлдари личи " ахбарат уйғур елиниң муқимлиқи билән мунасивәтлик" дегән. У йәнә баянатчилиқ хизмитиниң дөләтниң образи билән мунасивәтлик алаһидә хизмәт икәнликини тәкитлигән.

японийә хитайни йәнила тәһдид дәп қаримақта

японийә ташқи ишлар министири тару асу пәйшәнбә күни " ядро қораллириға игә болған һәмдә һәрбий хамчотини үзлүксиз ашуриватқан хитай японийә үчүн мәлум дәриҗидә тәһдид " дәп билдүргән. Әмма хитай ташқи ишлар минстирликиниң баянатчиси чиң гаң инкас қайтуруп, японийә һөкүмитиниң бу сөзигә мәсул болушини, чүнки җуңгониң һеч қачан башқа дөләтләргә тәһдид елип кәлмәйдиғанлиқини билдүргән, әмма хитай тәһдиди көз қаришиниң һазир хитайниң әтрапидики дөләтләрдә һәмдә бир қисим ғәрб дөләтлиридиму күнсайин күчийиватқанлиқи мәлум. (Үмидвар)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт