Heptilik xewerler (17-23-dékabir)


2005-12-23
Share

Eysa yüsüp aliptékin xatirilendi

18-Dékabir küni dunya Uyghur qurultiyi miyunxén shehiridiki razay réstoranida merhum eysa yüsüp aliptékinni xatirilesh pa'aliyiti teshkilligen bolup, buninggha dunya Uyghur qurultiyining re'isi erkin aliptékin ependi, türkiye büyük birlik partiyisining re'isi muhisin yazghuchi oghli shuningdek gérmaniyidiki bir qisim türk teshkilatlirining rehberliri hemde Uyghur jama'itining wekilliri bolup, yüzdin artuq kishi qatnashti. Dunya Uyghur qurultiyining bayanatida mundaq déyilgen.

"Merhum eysa ependim 1925 – yilliri özini weten – milletning höriyitige atighan yashliq dewridin bashlap, 1995 – yili 17 – dekabir türkiyide paniy dunya bilen widalashqiche bolghan uzun bir zamanda, türk dunyasi, erep dunyasi we gherip dunyasida pütün imkanliri bilen sherqiy türkistan dewasini terghip qilip, bügünki milliy mujadilimizge asas salghan we öchmes iz qaldurghan wetenperwer bir zat"

Tarim néfitliki néfit ishlepchiqirishni köpeytmekte

Tengritagh torining uchuridin melum bolushiche, tarim néfitliki néfit we tebiy gaz qidirip tekshürüshte yéngi netije qazan'ghan bolup, yéngidin 82 néfit quduqi qazghan hemde kündilik néfit ishlepchiqirish miqdarini yene ming tonna ashurghan. Xitayning mezkur chong néfitliki bu yil tarim wadisidin 287 milyon tonna néfit zapisi nuqtisini bayqighan iken. Xewerde körsitilishiche, xitay da'iriliri gherbning gézini sherqqe yötkesh pilani boyiche tarim wadisidin yene bir gaz turubisi yatquzup, xitayning gu'angdong qatarliq jenubiy rayonlirini teminleshni pilanlighan, emma xitay axbarat wasitilirining ashkarilishiche, néfit we tebi'iy gaz bilen xitayni teminlewatqan Uyghur rayonida tebi'iy gaz yétishmeslik, xelq turmushi nachar bolushtek weziyet yenila dawamlashmaqta.

Uyghur éli xitay boyiche turmush sewiyisi eng arqida

Xitay hökümitining 22-dékabirdiki bir xewiridin ashkarilinishiche, xitay iqtisadiy ehwallarni tekshürüsh da'iriliri 11-ayda xitayning her qaysi jaylirida kishi béshigha kélidighan otturiche ayliq kirim ehwali heqqide tekshürüsh élip barghan. Netijide shangxey eng yuqiri , Uyghur éli ang töwen bolup chiqqan. Emma, xitay da'iriliri da'im xelqning turmush sewiyisi we kirimining ashqanliqi, xelqning bextiyar yashawatqanliqini teshwiq qilmaqta, hetta Uyghur rayonida Uyghurlar bilen xitaylarning turmush sewiyisidimu perqler mewjut bolup, bu xitaylarning omumiy yüzlük ishqa orunlishish nisbitining Uyghurlardin yuqiri ikenliki bilenmu munasiwetlik iken.

Xitay tinchiq tereqqiyat yoli" namliq aq tashliq kitab élan qildi

22-Dékabir küni xitay " tinchliq tereqqiyat yoli" namliq aq tashliq kitabini élan qilid, buningda xitay hökümiti xitayning yadro qoralliri, herbiy, kishilik hoquq we edliye qatarliq türlük saheler boyiche zor muweppeqiyetlerni qolgha keltürgenlikini shuningdek bu sahelerde dunya bilen hemkarlishiwatqanliqini otturigha qoyughan. Melumki, xitay, dunya kishilik hoquq xitapnamisi, puqralarning siyasiy hoquq we puqraliq hoquq ehdinamisige qol qoyghan bolsimu, biraq uning mezkur ehdinamilerni ijra qilmaywatqanliqi xelq'ara jemiyet teripidin tenqitlenmekte.

Uyghur élide xususiy mülük bilen munasiwetlik mesililer yenila éghir

Xitay hökümiti xususiy mülük hoquqini yaxshilash heqqide köp tekitlisimu, lékin, bezi jaylarda sheher tereqqiyat pilani, iqtisadiy tereqqiyat dégen lozunka astida shexsler bilen hökümet we shirketler arisida öy we yer mesilisige munasiwetlik majralar kélip chiqmaqta, bir qisim jaylarda puqralarning öyliri mejburi chéqiwétilish hem yéterlik heq tölimeslik ehwallirimu mewjut. Uyghur diyarining melum bir jaydiki bu ehwalgha yoluqqan bir déhqan öz derdini otturigha qoydi.

Qirghizistan tashqi ishlar ministiri xitayni ziyaret qildi

Qirghizistanning döletlik "qabar" agéntliqining uchuridin qarighanda, qirghizistan tashqi ishlar ministiri alikbék jékshénkulop 21-dékabir küni xitayni ziyaret qilip, xitay tashqi ishlar ministiri li jawshing, shangxey hemkarliq teshkilatining bash sékritari jang dégu'ang we bashqilar bilen pikir almashturdi. Ziyaret jeryanida qirghizistan we xitay tashqi ishlar ministirliri qirghizistan bilen xitayning 2006-yilliq hemkarliq programmisigha qol qoydi. "Qabar" agéntliqining xewer qilishiche, bu qétimqi uchrishishning asasliq muzakire témisi soda we iqtisadiy hemkarliqni rawajlandurushqa qaritilghan. Xitay terep yene xitayning qirghizistan we özbékistan bilen tutishidighan tömür yol qurulushini 11- besh yilliq pilan'gha kirgüzüp, mezkur tömür yolni tézdin yasaydighanliqini bildürgen.

Xitay axbaratni qamal qilishni kücheytmekte

Xitay axbarat wasitilirining uchurliridin ashkarilinishiche, xitay hökümiti yéqindin buyan Uyghur élining her qaysi derijilik hökümet we memuriy organlirida axbarat élan qilish ishxanisi qurushni bashlighan shuningdek yene xitay we chet'el muxbirlirning so'allirigha jawab béridighan mexsus bayanatchi xadimlarni teyyarlimaqta. Uchurlardin melum bolushiche, 19-dékabirdin étibaren 50 nechche bayanatchi xadim mexsus terbiyilinishke bashlighan. Aptonom rayonluq kompartiye komitétining teshwiqat ishlirigha mesul emeldari lichi " axbarat Uyghur élining muqimliqi bilen munasiwetlik" dégen. U yene bayanatchiliq xizmitining döletning obrazi bilen munasiwetlik alahide xizmet ikenlikini tekitligen.

Yaponiye xitayni yenila tehdid dep qarimaqta

Yaponiye tashqi ishlar ministiri taru asu peyshenbe küni " yadro qorallirigha ige bolghan hemde herbiy xamchotini üzlüksiz ashuriwatqan xitay yaponiye üchün melum derijide tehdid " dep bildürgen. Emma xitay tashqi ishlar minstirlikining bayanatchisi ching gang inkas qayturup, yaponiye hökümitining bu sözige mesul bolushini, chünki junggoning héch qachan bashqa döletlerge tehdid élip kelmeydighanliqini bildürgen, emma xitay tehdidi köz qarishining hazir xitayning etrapidiki döletlerde hemde bir qisim gherb döletliridimu künsayin küchiyiwatqanliqi melum. (Ümidwar)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet