Һәптилик хәвәрләр (3 - ноябирдин 9 - ноябиргичә)


2007-11-09
Share

Рабийә қадир ханим японийидә зиярәттә болмақта

Уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири, дуня уйғур қурултийиниң рәиси рабийә қадир ханим йеқинда германийидә зиярәттә болуп, бир қатар муһим паалийәтләрни елип барғандин кейин, өткән һәптидә америка дөләт мәҗлисидә өткүзүлгән гуваһлиқ бериш йиғинида, уйғур қизлири вә балилириниң ичкири хитайға елип берилип, түрлүк ишларға селиниватқанлиқини өз ичигә алған уйғурларниң кишилик һоқуқлири вә әмгәк һоқуқлириниң дәпсәндә болуватқанлиқи һәққидә испат бәргән иди.

Рабийә қадир ханим арқидинла хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң японийә шөбисиниң тәклипигә бинаән, 7 ‏- ноябир күни токйоға йетип берип, японийидә елип баридиған 3 һәптилик зияритини башливәтти. Рабийә қадир ханим японийидики зиярити давамида 8 шәһәрдә нутуқ сөзләш билән биргә, японийә кеңәш палатаси шуниңдәк авам палата әзалири тәрипидин уюштурулған гуваһлиқ бериш йиғиниға қатнашмақчи.

Рабийә қадир ханимниң бу қетимқи японийә сәпири, уйғурлар мәсилисини японийә һөкүмити вә хәлқиғә тонуштурушта муһим әһмийәткә игә икән. Бу бир қанчә күн ичидә рабийә қадир ханим бир қатар паалийәтләрни елип барди һәмдә японийә мәтбуатлири рабийә қадир ханим вә уйғурлар мәсилиси һәққидә бәс-бәстә учурларни тарқатти.

Бу йил уйғур елидә әйдиздин юқумланғучилар тез көпәймәктә

Һазир, уйғур ели, әйдиздин юқумлиниш әһвали әң еғир җайларниң бири болуп, хитай бойичә 4- орунда туридикән.

Үрүмчидә чиқидиған " астанә гезити " дә хитайниң әйдиздин юқумлиниш әһвалидин истатистикилиқ мәлумат берилгән болуп, бу мәлуматта көрситилишичә, һазир уйғур елидә әйдиз вируси билән юқумланғанларниң сани 60 миңдин ешип кәткән болуп, юқумланғучилар асасән или области, үрүмчи шәһири, ақсу вә қәшқәр вилайәтлири қатарлиқ 14 област, вилайәт вә шәһәрдики 90 наһийигә җайлашқан болуп, бу йил 9- айғичә уйғур елидә йеңидин әйдиз вируси билән юқумланғанларниң сани 3681 адәмгә йәткән икән.

Кишилик һоқуқ көзитиш тәшкилати хитайниң ахбарат әркинлики мәсилисини тәнқид қилди

6 - Ноябир күни шитаби америкиниң нюйорк шәһиригә җайлашқан кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати, хитай һөкүмитиниң кишилик һоқуқни яхшилаш вә ахбарат әркинликини кәң қоюветиш җәһәттә бәргән вәдилирини ақлимиғанлиқини тәнқид қилип, хәлқара олимпик комитетиниң пәйшәнбә күни хитайда тәбриклинидиған " мухбирлар байрими" күнидә чоқум оттуриға чиқип юқириқи мәсилиләрни әскәртиши керәкликини тәкитлиди.

Пәйшәнбә күни хитай ташқи ишлар министириниң баянатчиси лю җәнчав мухбирлар байрими күни мунасивити билән ахбарат елан қилип, хитайда ахбарат әркинлики барлиқини көрсәткән болсиму, лекин чәт әл мухбирлириниң һазир түрмидә йетиватқан мухбирларни қоюп бериш мәсилисигә аит вә башқа соаллириға қанаәтлинәрлик җаваб берәлмигән.

Кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати асия бөлүминиң муавин мәсули софй ричардсон ханим " хитай һөкүмитиниң, олимпик низамнамисидики әхлақи принсипларға зит һалда ахбарат әркинликигә қаратқан қамал қилиш қилмишлириға қарши җәң елан қилишта, хәлқара олимпик комитети бәк суслуқ қиливатиду" дегән. Чүнки, инсан һоқуқини көзитиш тәшкилатиниң пикригә таянғанда, хитай олимпик мусабиқисини өткүзүш үчүн инсан һоқуқини яхшилашқа вәдә бәргән болсиму, бирақ сөз вә мәтбуат әркинликила әмәс, һәтта уйғурлар вә тибәтләрниң җүмлидин хитай хәлқиниң инсан һоқуқлири хатирисидә вәдигә лайиқ яхшилиниш көрүлмигән.

Хитай дуня бойичә енергийә сәрпияти әң чоң дөләткә айлиниду

Хәлқара енергийә агентлиқи тәшкилати пәйшәнбә күни доклат елан қилип, 2010 ‏- йилиғичә, җоңгуниң дуня бойичә енергийә сәрпияти әң көп дөләткә айлинидиғанлиқини көрсәтти.

Хитайму өзиниң кәлгүсидә енергийә еһтияҗиниң зор болидиғанлиқини изчил тәкитләп кәлгән болуп, шу сәвәбтин хитай оттура шәрқ дөләтлиридин башқа русийә вә оттура асия мәмликәтлири билән болған енергийә һәмкарлиқлириниму күчәйтишкә мәҗбур болған. Нөвәттә, хитай қазақистан, түркмәнистан вә өзбекистан билән тәбиий газ турубиси ятқузуп, хитайни тәбиий газ билән тәминләшкә пүтүшкән.

Хәлқара енергийә тәшкилатиниң доклатида хитайниң енергийә болған еһтияҗиниң америкидин ешип чүшидиғанлиқи билдүрүлгән.

Хитай - америка дора бихәтәрликини башқуруш келишими түзәшни қарар қилди

Хитай дөләтлик йемәк ‏- ичмәк вә дора - дәрмәк башқуруш идарисиниң ахбарат баянатчиси пәйшәнбә күни, 12 ‏- айда хитай билән америка оттурисида дора бихәтәрликни тәкшүрүш келишими һасил қилинидиғанлиқини билдүрди.

Америка - хитай икки тәрәпниң йемәк ‏- ичмәк, дора - дәрмәк бихәтәрлик тәкшүрүш хадимлири ортақ йосунда импорт ‏- експорт башқуруш түзүмини күчәйтиш җәһәттә бирликкә кәлгән болуп, буниңдики сәвәб, америка тәрәп бу йил хитайниң америкиға киргүзидиған мәһсулатлириниң сүпәт мәсилисигә қаттиқ тәләп қойған.

Хитай мәһсулатлириниң сүпәт мәсилиси охшашла дуняви мәсилигә айланған болуп, америка, явропа иттипақи хитайниң тоқумчилиқ, йемәк-ичмәк, оюнчуқ қатарлиқ түрлүк мәһсулатлирини тәкшүрүшни күчәйтип, өлчимини чиңитқан иди. Чүнки, бир қисим хитай мәһсулатлиридин зәһәрлик маддилар байқалған.

Ватикан попи бенидик сәуди әрәбистан падишаһи абдулла билән көрүшти

Ватикан попи бенидик 7- ноябир күни, икки һәрәмниң қоғдиғучиси сәуди әрәбистан падишаһи абдулла билән көрүшти.

Бирләшмә агентлиқиниң ватикандин хәвәр қилишичә, ватикан попи бенидик абдуллани өзиниң ватикандики шәхсий кутупханисида күтүвалған болуп, улар арисидики сөһбәт йерим саәт давамлашқан. Падишаһ абдулла, бенидиккә яқут билән зиннәтләнгән алтун қилич тәқдим қилған, бенидик сәуди падишаһиға 16- әсирдә бесилған католик қанун-низами вә ватикан медал тәқдим қилған.

Ватикан попи өзиниң өткәнки бир сөзидә християн дини, ислам дини, католик дини, йәһудий дини қатарлиқ коп хил динларни асас қилған мәдәнийәтләр арисидики учришишни күчәйтишни тәшәббус қилған иди. Бу әнә шуниңға бесилған қәдәм икән. (Үмидвар)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт