Qirghizistandiki naraziliq namayishliri


2005.03.22
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
KYRGYZTAN-ELECTION-RIOTS-15.jpg
21-Mart küni, qirghizistan öktichiliri, osh shehiride prézidént esqer aqayéfning resimini nabut qilmaqta. AFP

Xewerlerge qarighanda qirghizistan parlamént saylimining rastchil we adil bolmighanliqidin narazi bolghan qirghizistan öktichi partiye-guruhlirining prézidént esqer aqayéwni hoquqtin chüshüshke qistash pa'aliyetliri yene bir yéngi dolqun'gha kötürilgen bolup, ikki heptidin buyan jalal abad shehiridiki hökümet orunliri öktichiler teripidin kontorul qilin'ghan bolsa, düshenbe küni mingdin artuq namayishchi amma osh oblastining merkizi yeni qirghizistan boyiche ikkinchi chong sheher hésablan'ghan osh shehiridiki oblastliq memuriy mehkime, bixeterlik idarisi, saqchi idarisi shuningdek ayrodrom qatarliq jaylarni igiliwalghan. Bbch agéntliqining uchurigha qarighanda bu heriketke on mingdin artuq adem qatnashqan iken.

Hazirche saqchilar bilen namayishchilar arisida toqunush yüz bermigen

Rusiyining I TAR_TASS agéntliqining uchurigha asaslan'ghanda kem dégende 8 sheherde mushu xildiki naraziliq namayishliri yüz bergen bolup, bu qirghizistan boyiche omumiy yüzlük ehwalgha aylinishqa yüzlenmekte. Emma , xewerlerge qarighanda, osh qatarliq sheherlerde beribir noruz pa'aliyetliri dawamlishiwergen, saqchilar bilen namayishchilar arisida toqunushlar kélip chiqmighan.

Emma, buningdin 3 yil ilgiri jalal abad oblastida yüz bergen öktichilerning naraziliq namayishliri basturulup, bir qanche ademning ölüshi we xéli köp sandiki ademlerning yarilinish weqesi kélip chiqqan idi. Buning netijiside mezkur rayondiki hökümetke qarshi öktichilik heriketliri küchüyip ketken. Bu qétim hökümet terep saqchi tarmaqlirini ishqa salmighan.

Öktichiler aqayéwning istipa bérishini telep qilmaqta

Osh we jalal abad qatarliq jaylardiki bashqurush organliri öktichiler qoligha ötkendin kéyin, 21-mart küni kechte "qirghizistan xelqliri birliki alaqe kéngishi" dep atalghan qirghizistan öktichi partiye we guruhlarning birleshmisi esqer aqayéwni öktichiler bilen söhbetliship mesilini hel qilishqa we yaki uni xalimisa wezipisidin istipa bérishqa chaqirghan. Bu munasiwet bilen qirghizistan bash ministiri nikolay tanayéw öktichiler bilen söhbetlishishni xalaydighanliqini shuningdek bu qétim weqeni tinch yol bilen hel qilish üchün saqchi we bashqilarni ishletmeydighanliqini tekitligen.

Qirghizistan hökümitining inkasi

Weqe yüz bergen künlerde prézidént aqayéw moskwada bolup, u derhal bishkekke qaytqan shuningdek saylamgha munasiwetlik bezi mesililerni tekshüridighanliqini bildürgen.

Bash ministir tanayéw öktichiler bilen söhbetlishishni xalaydighanliqini bildürgen bolsimu, biraq osh we jalal abad oblastliridiki qarshiliq körsetküchilerning pul tölesh arqiliq ishqa sélin'ghanliqini eyibligen .Emma, öktichiler buni ret qilghan.

Qirghizistan prézidénti esqer aqayéwning axbarat sikrétari adil séghizbayéw bayanat élan qilip, "osh we jalal abad oblastliridiki öktichiler teripidin qaymuqturush astida élip bérilghan mezkur heriketler diniy esebiy we térrorchi teshkilatlarning teripidin paydilinip kétishida yaxshi wasite bolup qélishi mumkin" dégen. U yene , öktichilerning weziyetni kontorul qilish mumkinchilikining yoqlini tekitligen. Emma öktichilerning rehberliridin biri roza otobayéwa bularning sözlirini inkar qilip, özlirining pütün imkaniyetliri bilen qanunni ijra qilish organliri bilen birliship, oshta tertip ornitidighanliqini bildürgen.

Xelqara inkaslar

Jalal abad we oshta yüz bergen bu bir qatar ehwallar xelqara axbarat wastilirining diqqitini tartipla qalmastin belki yene xelqara jemiyetningmu köngül bölüshige érishken.

Amérika qoshma shitatliri öktichiler we qirghizistan hökümitini talash-tartish astidiki mesililerni tinchliq bilen hel qilishqa chaqirghan. Amérika tashqi ishlar ministirlikining wekili james erli hazir washin'gtonning qirghizistandiki öktichilerning heriketlirini yéqindin küzütiwatqanliqini bildürgen.

Uningdin ilgiri amérikining bishkekte turushluq bash elchisi qirghizistanda élip bérilgan parlamént saylimining démokratik normilargha uyghun emeslikini, mumkin qeder aqayéwning bu qétim öz terepdarlirigha köp yol qoyushning paydisiz ikenlikini körsetken.

Rusiye tashqi ishlar ministirlikimu jalal abad we oshtiki bu heriketlerge inkas qayturup, bung"öktichiler teripidin qaymuqturush yoli bilen" emelge ashurulghanliqini körsitish arqiliq rusiyining bu weqelerge jiddiy qarawatqanliqini tekitligen shuningdek mesilini söhbet yoli bilen hel qilishqa dewet qilghan.

Yawropa bixeterliki we hemkarliqi teshkilatimu qirghizistandiki parlamént saylimining démokratik normilargha Uyghur emeslikini körsetken.

Qirghizistan öktichilirining rehbiri roza otobayéwa qirghizistandiki parlamént saylimining adil we rastchil bolmighanliqini, buningda qirghizistan prézidéntining terepdarliri ,uning uruq tuqqanliri qatarliqlarning awazgha érishiwalghanliqini bildürgen idi.

Qirghizistanning démokratiyilishi mesilisi uzundin buyan xelqara jemiyetning diqqet étibarini qozghap kéliwatqan mesililerning biridur. Qirghizistan öktichiliri bir qanche yillardin buyan dölette parixorluq, kembeghelchilik qatarliqlarning küchüyüp ketkenlikini körsitip, démokratik islahat élip bérishni üzlüksiz türde telep qilghan. Prézidént namziti kulopning türmige tashlinishi we bir qanche yil ilgiri yüz bergen jalal abaddiki namayishchilarning basturulush weqesidin kéyin, öktichilik herikiti téximu kücheygen. Uning üstige bu yil 10 ayda prézidént saylimi élip bérilmaqchi bolup, aqayéning qayta saylinishi yaki wezipisidin qaldurulushimu muhim nuqtigha aylan'ghan. (Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.