Мустәқиллиқ өзбекистанға немиләрни елип кәлди?

• 
  2006-09-04

• Мухбиримиз үмидварниң бу һәқтики мәлумати
• Download story audio

Мустәқиллиқ инсанларниң тиллиридики муқәддәс сиясий аталғуларниң биридур. Мәзкур аталғу бир милләт вә дөләтниң игилик һоқуқ һәм сиясий кимлики билән мунасивәтлик болуп, униң ичигә нурғунлиған мәзмунлар йошурунған.

Мустәқиллиқ әң муқәддәс ибарә

Бир милләт үчүн мустәқиллиқтин әла һеч нәрсә болмиғанлиқи үчүн бүгүнки көплигән мустәқил мәмликәтләр мәзкур салаһийәтлиригә еришиш йолида нурғунлиған қурбанларни бәргән. Көпинчә дөләтләрниң мустәқиллиқи шу дөләт вә милләтниң сансизлиған оғул-қизлириниң иссиқ қанлири һәм уларниң чәксиз пидакарлиқлири бәдилигә кәлгән.

Әмма, өткән әсирниң ахирлирида йәни соғуқ мунасивәтләр урушиниң ахирқи мәзгилидә совет иттипақиниң йимирилиши әмәлгә ешип, совет иттипақиға тәвә 15 иттипақдаш җумһурийәт җүмлидин оттура асиядики қазақистан, қирғизистан, өзбекистан вә башқилар бир-бирләп мустәқиллиқ җакарлап, инсанийәт тарихида тинч йол билән мустәқиллиққә еришиштин ибарәт аләмшумул өзгириш мәйданға кәлгән иди. Шу дәврдә йәнә чехсловакийә йимирилип, чех вә словакийә җумһурийәтлиригә айрилди. Бир қисим югославийә җумһурийәтлириму мустәқиллиқ йолиға маңған болсиму, лекин у йәрдә узунғичә қанлиқ тоқунушлар давамлашти.

Буниңдин 15 йил илгирики 1-сентәбирдә өзбекистан мустәқиллиқ җакарлиған болуп, бу йил мәзкур җумһурийәт өз мустәқиллиқиниң 15 йиллиқини дағдуғулуқ хатирилиди. Хәвәрләрдин қариғанда, өзбекистан президенти ислам кәримоп мустәқиллиқ күнидә нутуқ сөзләп, пүтүн мәмликәт хәлқини өз мустәқиллиқини қоғдашқа чақирип " өзбекистан һеч қачан башқиларға тәвә болмайду вә бойсунмайду" дегән.

Өзбекистанда мустәқиллиқ ибариси суйиистемал қилинмақта

Америка авази радиосиниң өзбекистандики мухбириниң учурлириға таянғанда, ислам кәримоп " ташкәнт шәһиридики шеһидләр мәйданида сөзлигән нуқтида яш әвладларға мустәқиллиқ, хәлққә садақәтмән болуштәк муқәддәс туйғуларни сиңдүрүш керәкликини, вәтиним, юртум дәп яшаватқан әвладқа һеч кимниң ташқи тәсирини өткүзәлмәйдиғанлиқини оттуриға қойған.

Гәрчә, өзбекистанда бу күни дағдуғулуқ байрам қилинған болсиму, әмма, мустәқиллиқ өзбекләргә немә бәрди? дегән соал һәққидә кишиләр һәр хил шәкилдә өз көз қаришини оттуриға қоймақта. Өзбекистанлиқ мухбир малик мәнсурниң учурлиридин қариғанда, мустәқиллиқни қоғдашни тәрғип қилиш һазирқи һакимийәтниң өз һөкүмранлиқини қоғдиши үчүн ишлитилмәктә.

Нөвәттә, ғәрб мәмликәтлири ислам кәримопни диктатурулуқ билән әйибләп, униң өз хәлқиниң мустәқиллиқини җакарлисиму, лекин уларниң сөз әркинликини бәрмигәнлики, хәлқниң иқтисадий һаятиниң күнсайин хараблишип кетиватқанлиқи, җүмлидин өктичиләрни қанлиқ бастурғанлиқини тәнқид қилмақта.

Көзәткүчи бахтияр исабекниң қаришичә, мустәқиллиқ мәпкуриси пәқәт мәвҗуд һөкүмәтниң мустәһкәмлиниши үчүн сүйистемал қилинмақта.

Өзбекистан мустәқил болсиму, лекин хәлқи техи азад әмәс

Һоқуқ қоғдиғучиси сурат икрамовниң қаришичә, өзбекистан мустәқил болуп туруп пуқраларниң азад әмәслики, уларниң түрлүк һөкүмәт түзүмлири тәрипидин тутқун қилиниши һәм уларниң ахбарат әркинликиниң йоқ қилиниши һазирқи өзбекистанниң мустәқиллиқ ғайисигә зит әһвалдур. Униң ейтишичә, өзбекистанлиқлар мустәқил болсиму, әмма, һазир өзбекләр буниңдин 15 йил илгирики әһвалдин әғир яшимақта.

Бәхтияр исабекниң пикричә, 15 йиллиқ бу мустәқиллиқ өзбекистан пуқралирини қоғдимиди, әксичә өзбекистанлиқларниң турмуш кәчүрүши түрлүк хорлуқларға учриди.

"Тинчлиққа ериштуқ дегән билән русийә, қазақистан вә яки ташкәнттә мәдикарчилиқ қиливатқан өзбекниң көңлидә вә яки тәнлирини сетишқа мәҗбур болуватқан аялларниң көңлидә тинчлиқ барму?" дәйду бәхтияр исабек.

Америкида яшайдиған сабиқ өзбекистан парламентиниң әзаси, өзбекистан демократик қурултийиниң рәиси җаһангир әпәндиниң пикри башқичә болуп, у мәсилини сиясий нуқтидин көзитиду, униң қаришичә, өзбекистан мустәқиллиқ җакарлиған болсиму, лекин ислам кәримоп өз һөкүмранлиқини вә орнини сақлаш үчүн русийә билән хитайниң һәр қандақ шәртлиригә көниду. Өзбекистанни һәқиқий мустәқил дейиш қийиндур.

Қирғизистанда өзбекистанға қариғанда, демократик әркинликләр бираз кәңрәк болуп, хәлқниң демократик һоқуқлардин бәһримән болуши җәһәттә илгириләшләр болсиму, лекин иқтисадий җәһәттә 15 йиллиқ мустәқиллиқниң йәнила қирғизистан хәлқини мустәқиллиқтин бәһримән қилдуралмиғанлиқи, қисқиси оттура асия җумһурийәтлиридә сабиқ совет иттипақини сеғиниш кәйпиятлириниң мәлум дәриҗидә мәвҗут икәнлики илгири сүрүлмәктә. Бир қисим көзәткүчиләр оттура асия җумһурийәтлиридә мундақ тинч ата қилинған мустәқиллиқниң толуқ қәдригә йетиш кәйпиятиниң шәкилләнмигәнликини оттуриға қоюшмақта. (Үмидвар)