Қазақистан мустапа чоқай һәққидә кино ишлимәкчи


2005.10.30
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Оттура асия анализ мәркизиниң интернет сәһиписидики хәвәрдин мәлум болушичә, қазақистан кино реҗисорлиридин бири сатибалди наринбетопниң баш реҗисорлуқи астида 20-әсирниң биринчи йеримида түркий хәлқләрниң сиясий һаятида муһим рол ойниған, әмма совет иттипақи тәрипидин азғина кәм 80 йил "пантүркст", "дүшмән" дәп қарилинип кәлгән қазақ хәлқидин келип чиққан мустапа чоқай һәққидә кино ишләшни башлиған.

Қазақ һөкүмитиниң униң үчүн хатирә өйи бекиткәнлики һәққидиму учурлар мәвҗут. Хәвәрдин мәлум болушичә, мустапа чоқайниң ролини қазақ артисти ойниған. Мустапа чоқай һәққидә кино ишләш, униң ролини вә сиясий көз қариши муәййәнләштүрүш пәқәт совет иттипақи йимирилип, бир қанчә йиллардин кейин әмәлгә ашқан болуп, қазақистан, қирғизистан, өзбекистан вә башқа сабиқ совет иттипақи җумһурийәтлири мустәқил болғандин кейин өз тарихини, қайта йезиш, тарихий шәхсләргә қайта баһа берип, уларниң орнини тикләшкә башлиди. Совет коммунистлири тәрипидин қариланғанлар бүгүнки күндә миллий қәһриманларға вә иҗабий шәхсләргә айланди.

Мустапа чоқай, 1919-1920-йиллиридики түркистан мустәқилчилиридин бири болуп, у қоқән мухтарийәт һөкүмитиниң рәһбәрлиридин иди. У пүтүн түркий хәлқләрни бирләштүрүп, мустәқил һакимийәт қурушни тәшәббус қилған. Кейин совет иттипақидин кетип, явропа өз паалийитини давамлаштурған. Иккинчи җаһан уруши мәзгилидә гәрманийә тәсис қилған түркистан миллий комитетиниң башлиқи болуп, оттура асиялиқлардин қошун тәшкилләп, германийиниң ярдими билән мустәқил түркистан қурмақчи болған. Әмма арилиқта кесәл билән вапат болған.

Мустапа чоқай узун йиллар явропада мәтбуатчилиқ билән шуғулланған болуп, униң җурналлирида 30-йиллардики қәшқәрдә қурулған шәрқий түркистан ислам җумһурийити вә шәрқий түркистан мәсилисигә аит көп мақалилар бесилған иди. (Үмидвар)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.