Bügünki muhim qisqa xewerler

Türkiye, gérmaniye qatarliq döletlerde Uyghurlar namayish qildi

Bügün, 2006 ‏- yili 6 - ayning 9 ‏-küni türkiye, gérmaniye, kanada, en'giliye, norwigiye, gollandiyilerde Uyghurlar, xitay hökümiti Uyghur milliy herikitining yétekchisi rabiye qadir xanimning oghli alim abduréhim, ablikim abduréhim we qizi roshen'gül abduréhimlarni 'saqchilargha hemkarlashmidi' dégen nam bilen qolgha élip hazirghiche tutup turiwatqanliqigha naraziliq bildürüp namayish ötküzdi. Shwétisiyide we awstraliyide Uyghurlar rabiye qadir xanimining baliliri xitay hökümiti teripidin qolghan élin'ghanliqigha da'it pakitliq matériyallarni tarqatti.

Rabiye qadir xanim 1999 ‏- yili 8 ‏- ayning 13 ‏- küni 'döletning bixeterlikige dexl-teruz qildi' dégen bednam bilen qolgha élinip 2000 ‏- yili 3 ‏- ayning 10 ‏- küni 8 yilliq qamaq jazasigha mehküm qilin'ghan idi. Rabiye xanim 2005 ‏- yili 3 ‏- ayning 17 ‏- küni türmidin chiqip amérikigha kelgendin kéyin Uyghur xelqning kishilik hoquqini eslige keltürüsh üchün pa'aliyet élip barmaqta. U yéqinda Uyghur amérika birleshmisining re'islikige saylan'ghan idi.

Zarqawi étip öltürülgendin kéyin dunyada néfit bahasi azraq töwenlidi

El qa'ide teshkilati iraq shöbisining rehbiri abu musab el-zarqawi amérika eskerliri teripidin étip öltürülgendin kéyin, b b s ning xewer qilishiche, dunya néfit bazirida néfit bahasi bak ölchimi boyiche 70 amérika dolliridin töwenligen. Nyu-yorkta 69 dollar 35 séntqa chüshken, londonda 68 dollar 42 séntqa chüshken.

Roytérs agéntliqining xewer qilishiche, zarqawi iraqta étip öltürülgendin kéyin , xitaydiki 'jonggo xewer tori' el qa'idining iraq shöbisi élan qilghan zarqawiyning hayat waqtida esebiliki tutqanda qilghan sözlirini retlep bésip tarqitish yoli bilen uninggha bolghan qayghusini ipadiligen.

Munasiwetlik matériyallargha asalan'ghanda, abu musab el-zarqawi eng wehshi térrorchilarning biri. 1980 ‏- Yillarda sowét ittipaqi afghanistan'gha hujum qilghanda, zarqawi osama binladin bilen birlikte musulmanlarning sowét itipaqigha qarshi urushigha yardem qilghan. Sowét ittipaqi afghanistandin chékinip chiqqandin kéyin, zarqawi in'ordaniyige ketken. 2001 ‏- Yili amérika iraqqa hujum qilip sadam hakimiyitini aghdurghandin kéyin, zarqawi iraqtiki sünnilerge wekillik qilip shiyelerge qarshi herikette bolup kelmekte. Shundaqla, iraq xelqi saylap chiqqan hökümetke, bigunah puqralargha qarshi partlitip élip bérish, iraqtiki bigunah chet'elliklerni güröge éliwilish, öltürüsh qatarliq dehshetlik weqelerni peyda qilip kelmekte. 2003 ‏- Yili türkiyide, marakeshte yüz bergen partlitish weqeliriningmu perdining keynidiki kishi abu musab el-zarqawi.

Amérikining xitayda turushluq bash elchixanisi amérika puqralirigha térrorchilar heqqide ahaglandurush chiqardi

Fransiye agéntliqining béyjingdin xewer qilishiche, amérikining xitayda turushluq bash elchixanisi xitayda turiwatqan amérika puqralirigha térrorchilarning hujum qilish éhtimalliqi heqqide ahaglandurush bergen.

Agahlandurushta bayan qilinishiche, amérika hökümiti térro'échilarning béyjing, shangxey, gu'angjularda amérika puqralirigha hujum qilidighanliqi heqqide menbesi namelum uchurlarni tapshurup alghan. Bu amérika puqraliri xitaydin kétish yaki barmasliqi kérekliki heqqide chüshürülgen peqet bir agahlandurushtinla ibaret'. Bultur 9 ‏- aydimu xitay saqchiliri amérika elchixanisigha mushundaq uchurlarni yetküzgen idi.

Qirghizistan prézidénti qurmanbék baqiyéf béjingge kélip dölet ziyaritini bashlidi

Qirghizistan qabar agéntliqining béyjingdin xewer qilishiche, qirghizistan prézidénti qurmanbék baqiyéf 9 ‏- iyun küni béyjingge kélip özining dölet ziyaritini bashlighan. U béyjingde xitayning bash ministiri wén jabaw bilen körüshken. Qurmanbék baqiyéfning éytishiche, bu qétimqi ziyaret qizghiz -xitay otturisidiki yéngiche munasiwetni tereqqi qildurushta muhim ehmiyetke ige.

Shinxu'a agéntliqining xewirige asalan'ghanda, qurmanbék baqiyéfning bu qétim xitayni ziyaret qilishi qirghizistan bilen xitayning chégridashliq, dosluq munasiwitini burun tüzülgen 10 yilliq kélishim asasida téximu yaxshilashta nahayiti zor ehmiyetlik.

Xitayning bash ministiri wén jabaw bu qétimqi uchurushush arqiliq, qirghizistan bilen bolghan munasiwetlerde soda organlirining süpitini yuquri kötürüsh, asasiy qurulush türliri boyiche hemkarlishish, medeniyet almashturush, qerz bérish türlirini emilileshtürüsh, shangxey hemkarliq teshkilati asasida 3 xil küchlerge zerbe bérishte hemkarlishishni ilgiri sürüshni közleydu.

Shwétsiye sot mehkimisi bir jup xitay jinayetchige qamaq jazasi höküm qildi

Fransiye agéntliqining shwétsiyining stokgolm shehiridin xewer qilishiche, 9 ‏- iyun küni shwétsiye sot mehkimisi ikki xitayni kichik bala etkeslichiliki bilen shughullan'ghanliqi üchün höküm chiqirip türmige alghan. Bu ikki jinayetchi 2005 ‏- yili 2 ‏- aydin 11 ‏- ayghiche bolghan ariliqta shwétsiye we norwigiyilerge 46 neper xitay balisini yötkep kelgen. Bu balilar xitaydin yolgha chiqqanda qoligha 10 ming shwétsiye kronori, (yeni 1350 amérika dolliri yaki 1075 yawro) pul we biridn yanfon bérilgen. Ulargha 'her qandaq jayda saqchilar sorisa biz falun'gongchilar, siyasiy panaliq tiligili kelduq' denglar dep ögetken. Mushundaq usul bilen shwétsiyige siyasiy panaliq téligen kichik balilarning sani 96 ge yetken. Toy qilmay bille turiwatqan bu bir jup jinayetchining biri 44 yashliq er, yene biri 31 yashliq ayal. Shwétsiye sot mehkimisi ulargha 2 yil 3 ayliqtin qamaq jazasi höküm qilghan. (Weli)