Özbékistan cholpini yultuz osmanowa teqipleshlerge uchrimaqta

• Muxbirimiz ümidwarning bu heqtiki melumati
• Download story audio

Yultuz osmanowa. image courtesy: http://www.imzadi.nl/Front/Yulduz.html

Özbékistan zamaniwi naxshichiliqining meshhur wekilliridin biri, merkiziy asiyagha keng tonulghan naxsha cholpini yultuz osmanowaning yéqindin buyan özbékistan téléwiziye qanallirida körünmeywatqanliqi we türlük bayram-murasim pa'aliyetlirige ishtirak qilmaywatqanliqi bilen jama'et arisida uning teqipleshlerge uchrighanliqi heqqide inkaslar peyda bolghan.

Özbékistan hökümitining ötken yilidiki enjan weqesidin kéyin öktichilerning heriketlirige bolghan basturushni shuningdek idé'ologiye saheside islam kerimop tüzümige nisbeten naraziliq xahishliri we diniy étiqad erkinliki pikirlirining kéngiyishini chekleshni kücheytiwatqanliqi melum.

Téléwiziye qanalliridin yoqalghan yultuz

Ötken yilida enjanda yüz bergen basturushtin kéyin, xelq'ara jemiyetning diqqitidin köprek orun élishqa bashlighan özbékistanda öktichilerning pa'aliyetlirining künsayin qiyinlishiwatqanliqi shuningdek köpligen öktichilerning teqipleshlerge we türme jazalirigha uchrawatqanliqi héch kimge sir emes. Hökümetning jemiyetning diniy we siyasiy sahesidin halqip, edebiyat –sen'et sahesige nisbetenmu sezgürlük bilen mu'amile qiliwatqanliqining bir ipadisi ataqliq naxsha cholpini yultuz osmanning teqipleshke uchrishi bolsa kérek?

Amérika awazi radi'osining uchuridin qarighanda, yultuz osmanowa yéqinqi bir qanche aylardin buyan özbékistan téléwiziye qanallirida körünmes bolup qalghandin sirt yene milliy bayram-murasimlargha ishtirak qilmighan.

Bu elwette, her küni dégüdek yultuz osmanowani téléwizor erkanliri hem murasimlarda körüp turidighan özbékistanliqlarning türlük inkaslirini peyda qilghan. Amérika awazi radi'osining ziyaritini qobul qilghan yultuz osmanowa özining teqipleshke uchrighanliqining özining türkmenistan paytexti ashxabadqa qilghan sepiri bilen munasiwetlik ikenlikini éytqan.

Uning bildürüshlirige asaslan'ghanda, yultuz osmanowa ashxabadni ziyaret qilip, ikki aydin kéyin uning naxshiliri radi'o-téléwiziye qanalliri arqiliq tarqitilish shuningdek uning heqqide metbu'atlarda bir nerse élan qilish men'iy qiln'ghan.

Yultuz osmanowa hökümetning bundaq qilishidin epsuslan'ghan liqini bildürüsh bilen özini yaxshi qarshi alghan türkmenistan xelqini özbékistan xelqi namidin tebrikligenlikini eskertken. Kéyin mexsus ademler kélip, uni türkmenistan'gha bérish we bashqa mesililer sora-so'al qilghan.

Özbékistanda sen'etke bolghan kontrolluq mewjut

Yultuz osmanowa muxbirgha özbékistanda sen'etkarlargha nisbeten teqileshlerning emelge ashuriliwatqanliqini éytip, buning köpinche yuqiridiki kishilerning éytip qoyushi we aghzaki buyruqliri bilen emelge ashurulidighanliqini, emma kimning buyruq bergenlikini bilish qiyin ikenlikini, téléwiziye-radi'o qatarliqlarning döletning bolghanliqi tüpeylidin ulargha buyruq kelgenliki bilen özining naxshilirini anglitishni meniy qilghanliqini tekitligen.Lékin, u özige körsitilgen bu xil bésimlardin narazi ikenlikini otturigha qoyup," men qandaq gunah ish qildim?, shunga men téléwiziyide meniy qilinishimni na toghra dep qaraymen" degen.

Yultuz osmanowa sabiq parlamént ezasi

Yultuz osmanowa özbékistan parlaméntining sabiq ezasi bolup, u sen'et sahesidila emes belki, pütün özbékistanda tesir küchke ige sen'et erbabi. U ilgiri bir qanche qétim teqiplinishke we bésimlargha uchrighan. U bundaq bésimlargha yoluqushqa seweb bolghan amillarning özining rast gep qilish we heqni sözleshke ögen'genliki bilen baghlinishliq ikenlikini tekitleydu.

Yultuz osmanowaning yéqindin buyanqi yéngi ijadiyetliride diniy rohning küchiyiwatqanliqi, ademlerni yaxshiliqqa, exlaq-peziletke jümlidin islamiy diniy étiqadini kücheytishke undeydighan pikirlerning meydan'gha chiqiwatqanliqi melum. Netijide, uning naxshilirining islam kerimop hökümitining qattiq tekshürüshilirige uchratwanliqi bildürülmekte. Bir qisim kishiler uning naxshilirining radi'o-téléwiziyide men'iy qilinishigha ene shu diniy roh seweb bolushi mumkinlikini körsitishmekte, biraq yultuz osmanowa uni inkar qilidu.

Yultuz osmanowa kim?

Yultuz osmanowaning shexsiy intérnet töridiki özi heqqidiki uchurlargha qarighanda, u 1963-yili merghilanda yipekchi a'iliside tughulghan bolup, uning dadisining ismi urayimaxun usta iken.

Özbékistanliq Uyghurlarning bildürüshiche, yultuz osmanowaning dadisi esli Uyghur élidin özbékistan'gha chiqip olturaqliship qalghan Uyghur kishi bolup, yultuz osmanowa özining Uyghur ikenliki we Uyghur tamlirini teyyarlashlirini bilidighanliqini éytqan iken. Amérika awazi radi'osi özbek shöbisining me'uli jewded seyhan ependimu yultuz osmanowada Uyghur qéni barliqini mu'eyyenleshtürdi. Yultuz osmanowa hette bir qanche Uyghurche naxshilarnimu orunlighan. Uning naxshiliri Uyghur élide ishliniwatqan intérnet tor betlirige qoyulghan

Yultuz osmanowa kichikidinla sen'etke bérilip, zor tirishchanliqliri bedilige axirida pütün özbékistan'gha jümlidin ottura asiya jumhuriyetlirige we Uyghur éligha tonulghan cholpan'gah aylan'ghan.

Yultuz osmanowaning naxshiliri Uyghur xelqiningmu yaqturup anglishigha érishken. U, Uyghur élining ürümchi qatarliq sheherliride ziyarette bolup, Uyghur naxsha muxlislirining alqishigha érishken idi.

.Özbékistanda yashaydighan Uyghurlarning sani heqqide éniq uchur yoq. Emma, özbékistan Uyghur medeniyet merkizining bir xadimi u yerde 250 ming etrapida Uyghur barliqini éytidu. Biraq, 20-esirning bashlirida Uyghurlarning rehberliridin abdulla ruzibaqiyew özbékistanni öz ichige alghan türkistanda 600 ming etrapida Uyghur barliqini yazghan idi. (Ümidwar)