Uyghur élidiki tereqqiyatlardin yerlik xelq menpe'etlendimu?


2005-07-11
Share

Xitay hökümiti Uyghur aptonum rayoni qurulghanliqining 50 yilliqini daghdughiliq ötküzüsh munasiwiti bilen, Uyghur élining 50 yil mabeynidiki özgirishliri heqqide keng türde teshwiqat élip barmaqta.

Tereqqiyat we muqimliq

Xitay kommunist partiyisining Uyghur élige qoyghan partkom sékritari wang léchu'en, mushu munasiwet bilen yéqinda Uyghur élidiki hökümet bashqurishidiki barliq radi'o- téléwiziye hem gézit - zhornal muxbirlirigha, Uyghur aptonum rayoni qurulghan 50 yildin buyanqi özgirishler heqqide mexsus söz qilghan.

U sözide " xitay merkiziy hökümitining Uyghur élige bolghan ghemxorliqi we alahide köngül bölüshi netijiside, shinjang 50 yil jeryanida mislisiz tereqqiyatlargha érishti, iqtisadi güllendi, jem'iyet tereqqiyatida asman- zémin perqler meydan'gha keldi, xelq turmushi barghanche yaxshilandi" dep üch asasiy nuqta boyiche toxtalghan.

U yene bu yilning, 15 yilliq pilanning axirqi yili ikenlikini, kéyinki 15 yilliq pilanda yeni 2020 - yilghiche, Uyghur élining tarixtiki yéngi bir tereqqiyat dewrige kiridighanliqini tekitligen, emma qaysi jehetlerde tereqqiy qilidighanliqi heqqide tepsili toxtalmighan.

Ilgiri wang léchu'en Uyghur élini bashqurushta "muqimliq hemmini bésip chüshidu" dégen prinsip boyiche qattiq siyaset yürgüzüp kelgen idi. Uyghur éli hökümitining ishxanisdin ige bolushimizche, gerche xitay hökümiti Uyghur élide iqtisadiy tereqqiyatni yükseldürimiz dep teshwiq qiliwatqan bolsimu, bundin kéyin yenila muqimliqni asasiy nuqta qilidiken.

Yerlik xelq menpe'etlen'gini yoq

Chet'elerdiki Uyghur ziyaliyliri, "wang léchu'en tekitligendek, bu ellik yilda Uyghur élining her qaysi saheliride tereqqiyatlar meydan'gha kelgenliki körünüp turuptu, shundaqla bu ellik yilda dunya tereqqiy qildi, tereqqiyatning bolishi tebi'iy ehwal, emma Uyghur xelqining emeliy ehwali shuni ispatlap turuptiki, gerche Uyghur élide her sahelerde tereqqiyatlar körülgen bolsimu, bu tereqqiyatlardin yerlik xelq menpe'etlinelmey kelmekte" dégen pikirlerde bolup kelmekte.

Radi'omiz muxbirlirining Uyghur élidiki déhqanlar bilen élip barghan söhbetliridinmu, xitay hökümitining teshwiqati bilen Uyghur xelqining ememiliy turmush ehwalida nurghun perqlerning mewjut ikenliki melum yeni biz Uyghur ammisidin, Uyghur élining sheherliride qed kötergen igiz- igiz binalar tereqqiyatni ispatlap turmamdu? dep sorighinimizda, ular " shu binalarda yashawatqanlarning qanche pirsenti Uyghurlar iken? bu binalar xitay köchmenliri üchün yashash hem xizmet qilish shara'iti yaritip bériwatidu" dep jawab bergen idi.

Biz yene ulardin "keyni, keynidin échilghan shirket, kan - karxanilar, tereqqiy qiliwatqan her xil qatnash esliheliri ejeba silerge menpe'et élip kelmemdu? dep sorighinimizda, " toghra xitay hökümiti shinjangni échiwatidu, bayliqlarni échishtin tartip paydilinishqiche hoquq xitay puqralirining qolida, bu bayliqlar Uyghur élining tereqqiyati üchün emes xitay ölkilirining tereqqiyati üchün ishlitilmekte. Qatnash eslehelirining tereqqiy qilishi bolsa, xitay aqqunlirining téximu köplep yurtimizgha kirishi hemde bayliqlirimizning yenimu téz sür'ette sirtlargha toshulushi üchündur" dégen jawablargha érishken iduq.

Déhqanlarning inkasi

Shuningdek biz yene Uyghur déhqanliridin, xitay hökümiti teshwiqatlirida xelq turmushi yaxshilandi, bay boldi, hetta yézilardiki déhqanlarning yilliq kirimi ikki ming yu'endin ashti dep teshwiq qilmaqta. Ejeba bu sanliq qimmetler, turmushinglarning yaxshilan'ghanliqining ispati emesmu? dep sorighinimizda, ular xursin'ghan halda :

"Bu emeliyet emes, yézilirimizda déhqanlirimiz hazirgha qeder, pakiz su ichelmise, tok pulini töliyelmigenliki üchün jin chiraqning yoruqida yashawatsa, balilirini tüzük oqutalmighanni az dep, türlük jerimane tölewatsa, hetta bir yil japaliq emgek qilip tapqan - tergini qerz töleshkimu yetmise buni béyish dégili bolamdu?" dep qayturup, so'allarnimu tashlighan idi.

Uyghurlar hoquqliridin mehrum qaldi

Xitay hökümitining Uyghur éli hem xelqige yürgüzüp kéliwatqan siyasetlirige naraziliq bildürüp kéliwatqan dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishit ependi, "xitay hökümiti, atalmish Uyghur aptonum rayoni qurulghanliqining 50 yilliq xatirisidin paydilinip, dunya jama'etchilikige yene bir qétim yalghan axbarat tarqitip, teshwiqat élip bériwatidu. Emeliyette, Uyghur xelqi 50 yilda barliq heq- hoquqliridin mehrum qaldi, siyasiy hoquqi bolmighan xelqining bashqa iqtisadiy, medeniy hoquqliridin söz échish mumkin emes. Xitay hökümiti Uyghur diyarini, Uyghur xelqini monopol qilish üchün buningdin kéyin, Uyghurlargha qaratqan bésimlirini yenimu kücheytmekchi" dégen qarashlirini otturigha qoydi. (Gülchéhre)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet