Xitayda "namratlar" dégen sözning ornigha "aq köngül ademler" dep qollinish omumlashmaqta


2005.11.07
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

"Közitish zhornili" ning 11 - ayning 6 - künidiki sanida bayan qilinishiche, "forbés" zhornili yéqinda béyjingda 2005 - yilida yétiship chiqqan baylarning tizimlikini élan qilghan. Mushu bir yil ichide , bulturqi baylar tizimlikidiki 200 adem 400 ge yetken.

Ularning bayliqi mushu bir yil ichide ottura hésab bilen 38%din köpiyip, érishken mülki ottura hésab bilen 5 yüz milyon yu'endin ashqan. "Forbés zhornili" ning bash muherriri muxbirlargha ehwal tonushturghanda "bu asasen, xitayda dölet igilikidiki karxanilarni xususiylashturush jeryanida yétiship chiqqan baylar. Buning ichide öy-zémin tijariti we intérnét tijariti bilen shughullinip tiz béyighanlar eng köp. Buningda kishini endishige salidighan bir mesile bar, u bolsimu iqtisadiy mazghap mesilisi, mushu ikki xil tijarette mazghap eng köp. Shunglashqa bularda hazir, xuddi shangxeyde öy bahasi birdinla chüshüp ketkendek hadise yüz bérishi mumkin" dégen.

Aq köngul ademler namratlar arisida qaldi

"Közütüsh zhornili" da xitay jem'iyitidiki baylar bilen namratlar heqqide élip bérilghan mulahizilerde bayan qilinishiche, xitay jem'iyitide hazir tiz bay bolup ketken kishilerni héchkim "aq köngül adem" dep atimaydu. Emma birkim "aq köngül adem" dep atalsa, kishiler uning chirikleshken kommunist emeldarliri emes, belki , choqum namrat adem ikenlikini bilidu. Xitay jem'iyitide hazir namratlarni "aq köngül adem" dep atash omumlishiwatidu. Sheherlerde yol sorighanlargha heqsiz yol körsitip béridighan, sorighan su'allirigha rastchilliq bilen jawab béridighan, tilemchilerge yanchuqida qalghan bir nechche yarmaqni bériwitidighan, kelgüsi ewlatlar üchün qurulghan "ümid fondi" gha köngül - köksidin köyünüp i'ane béridighan, hajetmenlerge xalisane yardem béridighan, yiraqtin uruq -tughqanliri kelse, özliri yéyishke köngli qiymighan qéri toxusini öltürüp méhman qilidighan ademler adette "aq köngül adem" dep atilatti. Bundaq ademler hazir peqet namratlar arisidila qaldi. Xitayda hélimu ömür boyi özliri yémey-ichmey pul yighip balilirini oqutidighan déhqanlar bar, ömür boyi "dölet menpe'eti" déyilgen menpe'et üchün özlirining xususiy menpe'etini pütünley qurban qiliwétip, adette dert éytmay, tapa-tene qilmay ghurbetchilikke chidap yashawatqan ishchilar bar. Xitayda déhqanlar we ishchilar ichide köp sanliqni teshkil qilidighan bundaq aq köngül ademler "töwen tebiqidikiler" dep atilidu. Baylar hazir mushu tebiqidikilerni "namrat" dep atashning ornigha "aq köngül adem" dégen sözni qollinidighan bolghan. Xitayda 50 nechche yildin buyan "eng chong kapitalist" dep atilip kéliwatqan rong yirén ependi yéqinda ölgen idi, xitay hökümiti uni "kommunizm jengchisi" dep élan qildi. Shunglashqa hazir baylarni, bolupmu namelum sewebler bilen tizdinla bay bolup ketken kishilerni héchkim "aq köngül adem" dep atimaydu.

Mektepte bérilgen terbiye natoghra

"Közitish zhornili" da élan qilin'ghan baylar bilen namratlarning exlaqiy perqi heqqidiki mulahizilerde, xitaydiki mektep terbiyisi we a'iliwi terbiyini közitishke ehmiyet bérilgen. Uningda bayan qilinishiche, mektepte balilargha adette "dölet üchün yaramliq adem bolush", "4 ni zamaniwilashturush üchün hesse qoshush" dep terbiye bérilidu. Buning bilen balilar kelgüside dölet emeldari bolushqa réghbetlendürülgen. Emma héchqandaq bir mektepte balilarni kelgüside "aq köngül adem" dep atilidighan déhqan bolushqa yéteklimeydu. Ma'arip saheside qandashliq munasiwet sürüshtürüsh intayin ewj alghan. Oqushta netijisi her qanche yuqiri bolsimu, hökümet bilen munasiwiti bolmighan "aq köngül adem" lerning siyasiy jehette chong muweppeqiyet qazinishi mumkin emes. Bu xitay jem'iyitidiki birxil intayin ghelite ehwal. Xitayda siyasiyonlar qolidin kelgen héle-neyrengning hemmisini qollinidu, sodigerlermu qolidin kelgen rengwazliqning hemmisini qilidu. Ularni birkim chekliyelmeydu. Jem'iyetning buzulushi aldi bilen ziyalilar qatlimidin bashlan'ghan. Xitay jem'iyitide hazir "aq köngül adem" bolush peqet namratlarningla "patént hoquqi" bolup qalghan.

"Közitish zhornili" da élan qilin'ghan baylar bilen namratlarning exlaqiy perqi heqtiki mulahizilerde bayan qilinishiche, xitayda hazir téxnika xadimliri kam emes, milliy qehrimanlar kam emes, eger birnerse kam déyilse, peqet jem'iyetni bedniyetlerdin xali qilip, uning bir nechche ming yildin buyan qurutulmay kéliwatqan yiltizini qurutup, döletni buningdin kéyin pütün dunyagha maslishidighan yolgha bashlashqa bel baghlighan aq köngül mutepekkürler we aq köngül idiye kam. (Weli)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.