Ottura asiya elliri chet'el ammiwi teshkilatlirigha pa'aliyet cheklimisi qoydi‎


2005.10.05
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Aldinqi küni washin'gtonda ötküzülgen bir muhakime yighinda gérmaniyilik mutexessis ‎andréy bérgning tekitlishiche, ammiwi isyanlarda aghdurulushtin endishe qilidighan ‎ottura asiya ellirining rehberliri, xelq'ara ammiwi teshkilatlarning bu döletlerdiki ‎pa'aliyitige hakimiyet aghdurush weqelirini uyushturmaqta, dégen guman bilen cheklime ‎qoymaqtiken. ‎

Andréy bérg, gérmaniye hamburg uniwérsitéti tinchliq tetqiqati we bixeterlik siyasiti ‎inistitutining yuqiri derijilik mutexessisi. ‎

Ottura asiya rehberliri jiddi endishe ichide ‎

Bérg, düshenbe küni amérika paytexti washin'gtondiki wudrow wilson xelq'ara ‎mutexessisler merkizide sözligen nutuqida, qirghizistan we bezi sowét ittipaqi ‎jumhuriyetliridiki hakimiyet almishish weqeliridin kéyin, ottura asiyadiki dölet ‎rehberlirining endishisi téximu küchiyishke bashlighanliqini bildürdi. Bérg "gruziye, ‎ukra'iniye we qirghizistandiki weqelerdin kéyin, ottura asiyadiki bashqa döletler téximu ‎qattiq qanunlar bilen xelq'ara teshkilatlarning pa'aliyitige cheklime qoydi " deydu.‎

Özbékistan ammiwi teshkilatlarni cheklesh chimpiyoni

‎ Andréy bérgning eskertishiche, özbékistan xelq'ara ammiwi teshkilatlarning pa'aliyitige ‎eng burun cheklime qoyghan dölet bolup, 2004 - yili 1 - ayda ukra'iniyidiki renglik ‎inqilab ghelibe qilghandin kéyinla, özbékistan prézidénti islam kérimof, xelq'ara organlar ‎we yerlik ammiwi teshkilatlardin özbékistan edliye ministirliqigha qayta tizimgha ‎aldurushni telep qilghan. Shuning bilen birge, özbékistan hökümiti mexsus maliye ‎komitéti qurup, xelq'ara organlar teripidin yerlik ammiwi teshkilatlargha bérilgen yardem ‎pulini sürüshtürüshke bashlighan.‎

Andréy bérg mundaq deydu: "bu dégenlik yerlik ammiwi teshkilatlar xelq'ara ‎organlarning yardimige érishse, érishken yardem pul yerliktiki bu teshkilatlarning qoligha ‎tégishi kérek dégenlik emes. Ularning otturisida maliye komitéti bar, mezkur organ pulni ‎toxtitip qoyalaydu." ‎

Özbékistan amérika teshkilatlirini cheklidi ‎

Andréy bérgning tekitlishiche, özbékistan hökümiti puqralarni xelq'ara teshkilatlar bilen ‎‎"dölet bixeterliki" ge yatidighan mesililer toghrisida sözlishishtin pexes bolushqa ‎agahlandurush üchün, dölet bixeterlik qanunigha tüzitish kirgüzgen. Andréy bérg, bu ‎qanunlar amérikidiki ochuq jem'iyet inistituti, memliketlik démokratiye inistituti, xelq'ara ‎jumhuriyetchiler inistituti, erkinlik sariyi qatarliq kishilik hoquq we démokratiye ‎teshkilatlirining özbékistandiki pa'aliyitige qaritilghanliqini bildürdi.‎

‎ Bérgning tekitlishiche, özbékistan hökümiti 2004 - yili 4 - ayda ochuq jem'iyet institutini ‎tizimgha élishni ret qilip, uning özbékistandiki ishxanisini taqighan.‎

Tajikistan bilen qazaqistanda ammiwi teshkilatlargha cheklime köpeydi

Özbékistan bilen birge tajikistan we qazaqistan qatarliq döletlermu buninggha oshash ‎tedbirlerni alghan. Bérg, bu yilning bashlirida qirghizistanda yüz bergen aqayéw ‎hökümitini aghdurush weqesidin kéyin, tajikistanning xelq'ara teshkilatlarni cheklesh ‎yoligha mangghanliqini bildürdi. Bérgning eskertishiche, tajikistan, chet'el elchixaniliri ‎we xelq'ara teshkilatlardin tajikistandiki yerlik siyasi we ijtima'iy küchler bilen alaqe ‎qilghanda, ehwalni tajikistan hökümitige doklat qilishni telep qilghan.‎

‎ Andréy bérg "shuning üchün tajikistanda xelq'ara teshkilatlar yerlik küchler bilen yighin ‎ötküzmekchi bolsa, tajik da'iriliridin ruxset élishi kérek. Emma shundaqtimu ‎tajikistanning weziyiti hazirche nisbeten tinch," deydu. ‎

Bérgning tekitlishiche, qazaqistan hökümiti chiqarghan yéngi qanun ammiwi ‎teshkilatlardin qayta tizimgha aldurushni telep qilghan bolup, yéngi qanun boyiche ‎qazaqistandiki yerlik teshkilatlarning hökümet ruxset qilghan yardemlernila qobul ‎qilishigha bolidiken.‎

‎ Bérg, "qiziqarliq yéri shuki, rusiye qatarliq sowét ittipaqining bashqa mirasxor döletler ‎hem buninggha oxshash qanunlarni chiqirishqa bashlimaqta " deydu. ‎

Diktatorlar yawropa bixeterlik - hemkarliq teshkilatini eyiblidi

Abndréy bérgning tekitlishiche, sabiq sowét ittipaqidiki döletler 2004 - yili yazda ‎moskwada xitapname élan qilip, yawropa bixeterliki we hemkarliqi teshkilatining ‎pa'aliyitini eyibligen. Bolupmu mezkur teshkilatni saylamgha nazaret qilish, bu rayondiki ‎döletlerning igilik hoquqi we ichki ishlirigha arilishish bilen tenqidligen.‎

‎ Andréy bérg, ottura asiya elliri " pursetni ghenimet bilip," bu döletlerning siyasitige ‎tashqirining körsitidighan tesirini tosush bilen birge, ammiwi jem'iyetlerni basturiwatidu, ‎dep eskertti. ‎

Démokratiye musapisidin chetnesh ottura asiya- gherb munasiwetlirige tesir körsetti

Özbékistan we ottura asiya jumhuriyetlirining xelq'ara ammiwi teshkilatlarni cheklesh, ‎démokratiyilishish musapisini tormuzlash herikiti démokratik eller bilen bu rayondiki ‎diktatur hökümetler otturisida sürkilishni kücheytmekte. ‎

Özbékistan enjan weqesi üstidin xelq'ara tekshürüsh élip bérishni ret qilghandin kéyin, ‎yawropa ittipaqi özbékistan'gha qoral - yaraq imbargosi qoyidighanliqini jakarlidi. ‎

Xewerlerge qarighanda, amérika özbékistan bilen bolghan munaswitini közdin ‎kechürmektiken. Ottura asiya ellliridiki ziyaritini emdila axirlashturghan sh a o e t bash ‎katipining wekili robért simons, sh a o e t ning enjan weqesi mesilisidiki meydani ‎yawropa ittipaqi bilen oxshash ikenlikini tekitlidi. (Erkin)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.