"Норуз һариқи" уйғурлар арисида ғулғула пәйда қилди


2006.07.21
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

noruz-haraq-200.jpg
"Норуз һариқи" елани

Уйғур диярида һарақ истималиниң күндин - күнгә ешип беришиға әгишип һарақ ишләпчиқиридиған завутларму көпләп мәйданға кәлмәктә. Улар истималчи уйғурларниң диққитини тартиш үчүн һарақлириға уйғурларға аит болған тарихи шәхисләрниң, қәдими йәр маканларниң вә байрамларниң исимлирини қоюшмақта.

Техи йеқиндила "норуз һариқи" маркилиқ бир һарақ базарға селниған болуп, игилишимизчә бу һарақ завути қәшқәр вилайитиниң мәкит наһийисидә болуп, хоҗайини хитай икән. Бу һарақниң еланини қәшқәрниң һәммә йеридә көргили болидиған болуп, һарақ қепиға һәтта мәсчит рәсими чүшүрүлгән икән. Һарақ еланда болса "есил байрам норуз, қәшқәрниң исил һариқи норуз, қәршқәрликләрниң өзиниң һариқи норуз" дәйдиған сөзләр ишлитилгән икән.

Бу әһвал кәң уйғур аммисиниң қаттиқ наразилиқини қозғаватқан болуп, улар бу исимләрниң һараққа қойилишиниг милли кәмситиш икәнликини илгири сүрүшмәктә. Бизниң уйғур дияридики тор бәтләрдин бири болған диярим тор бетидин мәлумат елишимизчә норуз һариқидин бурун йәнә техи һейитгаһ, турпан қизи, оғузхан, барчуқ һарақлириму базарға селниған икән. Йәнә тәхи домбира маркилиқ һарақму базарға селниған болуп, қазақлар әрз қилған болсиму маркини әмәлдин қалдуралмиған икән.

Биз уйғур аммисиниң бу наразилиқлирини көргәндин кейин, норуз һариқи завутиниң завут башлиқи зһоу әпәндигә телефон қилип униңдин соалларни соридуқ: хәвәрләргә қариғанда бу маркиниң устидин уйғурлар әрз сунмақчи болған икән, шундақму? йоқ. Бәзи кишиләр буниңға инкасларни бәрди. Шуңа биз һазир маркимизни өзгәртмәкчи болуватимиз. Ундақта силәр уйғурлар наразилиқ инкаслири түпәйлидин бу маркини өзгәртәмсиләр? шундақ. Бир милли йолдаш бу маркиниң мувапиқ әмәсликини бизгә деди. Шуңа биз буни өзгәртишни қарар қилдуқ. Силәр бурун бу маркиниң мувапиқ болмайдиғанлиқини билмәмтиңлар? биз әйни вақитта бу қәшқәрниң йәрлик мәһсулати болғандин кейин, униң үстигә норуз байримини баһарни күтүвалидиған байрам, қурбан һейит вә рози һейитқа охшаш дини байрам әмәс, дәп қарап норуз исмини қойған идуқ. Бу исимни техи бизниң наһийиниң коммунист партийә секретари қоюп бәргән иди. Биз ичкиридин чиқип шинҗаңда тиҗарәт қиливатқан болғандин кейин бу йәрниң әһвалини яхши билмәймиз. Шуңа бу инкас кәлгәндин кейин маркини өзгәртимиз. 10 - Айда йеңи маркиға өтимиз. Һазир биз норуз һариқини ишләп чиқириштин тохтаттуқ.

Түркийидә яшаватқан җоурналист абдулбақи әпәнди вә истанбулда паалийәт елип бериватқан шәрқий туркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийитиниң муавин башлиқи әхмәтхан өзлириниң норуз исмини һарақ маркиси қилип ишлитиш һәққидики қарашлирини оттуриға қойди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.