Хитай тәрәп зади кимниң америкиниң президенти болишини халайду?


2004-10-22
Share

Әнгилийә б б с радио телевизийә ширкити тәрипидин елан қилинған "хитай тәрәп зади кимниң америкиниң президенти болишини халайду" дигән мақалиниң баш қисмидила, мундақ дийилгән: дуняда һечқандақ дөләттә елип берилған һәрқандақ бир сайлам, америка президент сайлимиға охшаш пүтүн аләмниң диққитини қозғиған әмәс.

Чәтәлликләр кәррийниң президент болушини халайдикән

Көзәткүчиләрниң қияслириға қариғанда, америкиниң сиртидики кишиләрниң көпинчиси демократик партийә намзатлиридин кәррийниң президент болишини халайдикән. Чүнки, кәррий сөзидә:" әгәр мән президент болуп сайлансам, нөвәттә вәзипә өтүватқан президент җорҗ бушқа охшаш, хәлқара мәсилиләрдә өз бешимчилиқ қилип, бир тәрәплимилик сиясәт елип бармаймән " дигән.

Америка президенти – йәр шаридики әң һоқуқлуқ киши

Мақалида йәнә мундақ дейилгән, пүтүн дуня 11 - айниң 2 -күни өткүзүлидиған америка президент сайлимини йеқиндин күтмәктә, бундақ болушини тәсәввур қилиш анчә қейин әмәс, сәвәби америка пүтүн йәр шаридики бирдин - бир қудрәтлик дөләтниң бири болуш билән биргә һәмдә йәнә " дуня сақчиси" қилип вәзипиләндүрүлгән. Шуңа америкиниң президенти болған киши пүтүн йәр шарида әң һоқуқлуқ бир киши һесаблинип, мәйли дуняниң қайси булуң пушқақлиридики киши болсун, униң мәнпәәти, америка президенти болған киши билән мунасивәтлик дәп қарилиду.

" Хитай тәрәп, зади кимниң америкиниң президенти болишини халайду? " намлиқ бу мақалида, һазир әң чоң дөләтләр қатаридин орун алған һәмдә америкиниң риқабәтчиләрдин бири дәп қаралған хитайниң , бу қетимқи сайламда кимниң перезидент сайлинишини халайдиғанлиқи оттуриға қоюлған,сәвәби һәммигә мәлум болғинидәк, бу мәсилә хитай әң көңүл бөливатқан муһим мәсилә һисаплиниду.

Зади ким ақ сарайда вәзипә тутуш керәк? кәррийму вә яки бушму? бейҗиң даирлириниң көңлидики бу сир, нөвәттә мәтбуатлар еришмәкчи болған һалқилиқ мәсиллиләрниң бири.

Тәйвән мәсилиси муһим орунда туридикән

Хоңкоңда чиқидиған "алма гезити" дә америкидики бир сиясийонниң қарашлири елан қилинған. Униң ейтишичә, америка демократик партийиси тарихтин буян сода, кишилик һоқуқ вә демократийә мәсилилиригә көңүл бөлүп кәлгән болуп, хитайниң бу мәсилиләргә тутқан позитсийиси начар һисаплиниду. Әксичә, җумһурйәтчиләр партийисидики никсон, реган дәвридила бейҗиң билән йеқиндин мунасивәт орнитип, америка - хитай мунасивитини күчләндүргән. Бирақ, бушниң өткән йили, тәйвәнниң һазирқи һалитини өзгәртишигә қарши туруш позитсийиси, бейҗиңгә буш, чен шуйбиәнни яхши көрмәйду дигән тәсирни бәргән. Шуңа бейҗиң даирлири кәррийгә қариғанда буш президент сайланса, кәлгүси 4 йил ичидә тәйвән мәсилисини бир тәрәп қилиш асанға тохтайду, дәп қарайдикән.

Бирақ, хитай комунист партийиси билән америка җумһурйәтчиләр партийиси оттурсида нисбәтән қоюқ дәп қаралған бу мунасивәт, әң дәсләп," 4 - июн" вәқәсидә еғир дәриҗидә бузулди вә икки тәрәп мунасивитини мәзкүр вәқәдин кейин тоңлитип қойди. Амма президент буш, 11 - сентәбир вәқәсидин кейин хитай билән террорчилиққа қарши һәмкарлиқни күчәйтишни оттуриға қоюп, хитайниң корийә ядро қораллиридин ваз кечишини қолға кәлтүрүштә, хитайниң интайин чоң рол ойнайдиғанлиқини тәкитлиди вә тәйвән мәсилисини хәлқниң райи бойичә бир тәрәп қилиш керәк дигән очуқ позитсийидә болди.

Ниспий достлуқ

"Хитай тәрәп зади кимниң америкиниң президент болушини халайду" дигән мақалиниң ахирида, америка - хитай мунасивити җәрянида йүз бәргән давалғушлар америкиниң қайси партийә намзатлириниң тәхткә чиқишидин қәтий нәзәр, һечқайсиси хитай тәрәпниң мәңгүлүк дости вә яки мәңгүлүк дүшмини болмайду дигән хуласә чиқирилған.

Мақалидә йәнә ейтилишичә, хитайда һоқуқ тутқан җиаң земин вә хуҗиңтав болсун америка билән мунасивәт орнатқанда ағзида бир хил, көңлидә бир хил ой билән йәни түрлүк тактикилар билән шамалниң еғишиға беқип иш тутқан, улар һичқачан мавзедоң вә яки диң шавпиңдәк нимә ойлиса шуни ейтидиған йәни қаршилиқини очуқ ашкара ипадиләйдиған һоқуқдарларниң йолини тутқан әмәс .

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт