Алий мәктәпләргә қобул қилиништики номур чекидики пәрқ бикар қилнмақчи


2004-12-15
Share

Уйғур аптонум районидики хитай һөкүмәт вә маарип тармақлири , 2005 - йилидин башлап хитай болмиған милләт оқуғучилири билән хитай оқуғучиларниң алий мәктәпкә қобул қилиништики номур чеки пәрқини бикар қилмақчи болған . Хитай һөкүмитиниң маарипни омуми йүзлүк хитайчилаштуруш сияситигә мас һалда оттуриға чиқарған бу йеңи қарари, уйғурларда әндишиләрни қозғимақта .

Хитайлаштуруш тизлитилмәктә

Бир нәччә йилдин буян йәни йеңи әсир кириши билән уйғур елиниң маарипидики өзгиришләр толиму гәвдилик болмақта , йәни хитай һөкүмити өзи бәлгилигән аз санлиқ милләтләр маарипи вә тил мәдәнийити һәққидики қанун һәм сиясәтлиригә пүтүнләй өзгириш киргүзмәктә.

Хитай һөкүмитиниң маарип һәққидә очуқ елан қилип келиватқан қарарлиридин мәлум болғандәк нөвәттә уйғур миллий маарипи пүтүнләй хитайчилаштуруш қәдимини тезләтмәктә.

Шинхуа ахбарат агентлиқиниң дүшәнбә уйғур аптонум районлуқ һөкүмәт вә маарипқа алақидар тармақлардин игә болған ахбаратиға қариғанда , хитай һөкүмити бу йилдин башлап хитай оқуғучилар билән аз санлиқ милләт оқуғучилириниң алий мәктәпләргә қобул қилиниш номур чеки пәрқиниму бикар қилишни қарар қилған болуп ,улар пиланида бу пәрқни 15 йил ичидә қәдәмму қәдәм пүтүнләй бикар қилидикән.

Маарипни хитайлаштурушни күчийиватқанлиқиниң бишарити

Йиллардин бери хитай маарип қануниниң 42 вә 43 - маддилириға асасән, алий мәктәпләргә имтиһан бәргән, хитай болмиған оқуғучилар хитай оқуғучилардин 100 номурдин 150 номурғичә төвән номур чеки пәрқи билән, алий мәктәпләргә қобул қилинип кәлгән .Бу тәдбир хитай һөкүмитиниң хитайдики хитай болмиған милләтләрниңму алий мәктәпләргә қобул қилиниш нисбитини тәңшәш вә уларниң оттура мәктәпләрдә хитай оқуғучиларға қариғанда билим елиш вә материял көрүш шараитиниң чәклимиләргә учрайдиғанлиқи қатарлиқларни көздә туруп бекиткән етивар бериш сиясити иди .

Нөвәттә хитай һөкүмитиниң аз санлиқ милләт оқуғучилириға қаратқан бу етивар бериш сияситиниң бикар қилинмақчи икәнлики һәққидә шинхуа тор бетидики хәвәрдин ашкарилинишичә , хитай даирилири бу қарарни уйғур елида елип бериливатқан хитайчилаштуруш маарип сияситиниң үнүмини муәйййәнләштүргән асаста чиқарған болуп, уларниң көрситишичә , уйғур елидә миллий башланғуч мәктәпләрниң 1 - йиллиқидин башлап хитай тили дәрси тәсис қилғандин башқа, барлиқ миллий оқутқучиларму асасән хитайчә дәрс өтүшкә тәрбийиливатқачқа вә хитайчилаштуруш маарипи наһайити тез тәрәққий қиливатқан болғачқа, хитай оқуғучилар билән аз санлиқ милләт оқуғучилириниң алий мәктәпкә қобул қилиниш номур чекидики бу хил пәрқни бикар қилишқа болидикән .

Уйғурлар қандақ қарайду?

Уларниң қаришичә миллий вә хитай оқуғучиларниң алий мәктәпләргә қобул қилиниш номур чекидики бу пәрқ хитай болмиған оқуғучиларниң тиришип өгиниш актипчанлиқиға тәсир йәткүзидикән.

Әмма уйғурлар "хитайниң миллий маарипқа қарита чиқарған бу йеңи қарари, уйғур оқуғучиларниң алий мәктәпләргә қобул қилиниш нисбитиниң зор дәриҗидә төвәнлишигә сәвәп болуш билән биргә, уйғурларни хитайлаштуруш маарипиға амалсиз маслишишқа мәҗбур қилиду" дәп қаримақта.

Бу һәқтә радиомизға телефон улиған бир уйғур наразилиқни ипадиләп, буниң уйғур оқуғучиларға наһайити чоң бесим елип келидиғанлиқини, буниң уйғурларға хитай тили өгитиш арқилиқ, уйғурларни хитайлаштуруш қәдимини тизлитишни мәқсәт қилғанлиқини ейтти.

Хитай өлкисидики мәлум алий мәктәптә оқуватқан бир уйғур оқуғучи , буниңдин кейин алий мәктәпләргә имтиһан беридиған уйғур оқуғучиларға хитайларға охшаш номур өлчимидә тәләп қоюлса , өз ана тили әмәс бәлки хитай тилида дәрс алған оқуғучиларғиму һәқсизлик болидиғанлиқини ипадиләп, буниң үчүн уйғур зиялийлири вә мунасивәтлик кадирларниң хитай һөкүмитигә наразилиқ пикирлирини беришини үмид қилидиғанлиқини билдүрди. У бу һәқтә мундақ деди:

Уйғур ели вә чәтәлләрдики маарипчилар бу мәсилигә қандақ қарайду? буниң тәпсилатини бу программимизниң давамидин аңлаң.

Давамини аңлаң хитайниң миллий маарипқа қаратқан йеңи сиясити уйғурларниң наразилиқини қозғимақта

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт