Кишилик һоқуқ тәшкилатлири хитайни мәтбуатқа болған контроллуқни бикар қилишқа чақирди


2007.12.09
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Шитаби нюйоркқа җайлашқан кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати йәкшәнбә күни нюйорк шәһәр башлиқи бломберг вә хәлқара олимпик комитетидин нюйорк шәһәр башлиқи бломбергниң келәр һәптә хитайни зиярәт қилғанда хитайниң бейҗиң олимпик тәнһәрикәт йиғини ечилиштин бурун хитайниң кишилик һоқуқ вәзийитини яхшилаш һәққидә хитай рәһбәрлири билән сөзлишишни тәләп қилди.

Б б с агентлиқиниң хәвәр қилишичә, кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати елан қилған баянатида нюйорк шәһәр башлиқи "хитай һөкүмитидин ахбарат әркинликиниң хитайниң җәмийәт, иқтисад вә сиясий тәрәққияти үчүн муһим икәнликини билдүрүши керәк," дәп көрсәткән. Баянатқа таянғанда, хитай һөкүмити бейҗиң олимпик йиғини ечиштин илгири җуңгониң ахбарат әркинликини ишқа ашуридиғанлиқиға вәдә бәргән, бирақ хитай ахбарат әркинликигә болған контроллуқни давамлиқ күчәймәктә.

Бу қетим йәнә хәлқара кәчүрүм тәшкилатиму хәлқара олимпик комитетиниң шивитсарийидики йиғинида хитайниң өлүм җазасини қәтий қисқартиши, сотлимай туруп сорақ қилиш вә түрмигә ташлашни қисқартиши һәмдә кишилик һоқуқ паалийәтчилиригә зәрбә беришни тохтитишни тәләп қилған иди. Мухбирларни қоғдаш тәшкилатиниң билдүрүшичә, хитай һазирғичә 29 нәпәр мухбирни түрмигә ташлиған.

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати вә кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатлириниң доклатлирида хитайниң аз санлиқ милләтләр җүмлидин тибәт вә уйғурларниң кишилик һоқуқлириниму еғир дәхли тәрүзгә учритиватқанлиқи, болупму уйғур сиясий вә кишилик һоқуқ паалийәтчилириниң һәтта өлүм җазасиға һөкүм қилиниватқанлиқини изчил тәнқид қилип кәлмәктә.

Әмма, хәвәрләрдин қариғанда, йеқинда хитай тәрәп чәт әл мухбирлириниң олимпик җәрянида хитайда хәвәр тарқитиш ишлири билән шуғуллинишиға нисбәтән мәлум дәриҗидә қоюветиш елип баридиғанлиқини билдүргән болсиму, лекин хитай даирилириниң барлиқ мухбирларға нисбәтән көзитиш вә арқа тәкшүрүш елип бериш арқилиқ түрлүк чәклимиләрни яритидиғанлиқи мәлум болмақта. (Үмидвар)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.