Бейҗиң қазақистанға ақидиған дәрялар мәсилисидә өзини ақлиди

Хитай ташқий ишлар министирлиқи уйғур аптоном районидин қазақистанға еқип киридиған дәрялар мәсилисидә хитай тәрәпниң һәрикитини ақлап, қазақистан мәтбуатлириниң икки дөләт арисидики дәря сулирини хитай тәрәпниң мәсулийәтсизләрчә ишләткәнлики һәққидики әйиблишигә җавап бәрди.

Хитай ташқий ишлар министирлиқи баянатчиси лю җйәнчав, ташқий ишлар министирлиқиниң ахбарат елан қилиш йиғинида мухбирларниң бу һәқтики суалиға " җуңго һөкүмити баштин - ахирғичә чегра һалқиған дәрялар вә су мәнбәлирини адил вә мувапиқ ишлитиш, қоғдаш мәсилисигә алаһидә әһмийәт берип кәлди," дәп җавап бәрди.

Ертиш дәряси билән или дәряси қазақистан билән уйғур аптоном райони арисидики чегра һалқиған икки чоң дәря болуп һесаблиниду. Бу дәряларниң су мәнбәсини қоғдаш вә дәря сүйини қандақ ишлитиш мәсилиси узундин бери қазақлар билән хитайлар арисидики һазирғичә һәл болмиған ихтилапларниң бири.

Өткән йили суң хуаҗяң дәрясиниң булғиниш вәқәсидин кейин, қазақистан мәтбуатлири хитай даирилирини или вә ертиш дәрялириниң сүйини ишлитиш мәсилисидә қазақистанниң қануний мәнпәәтлирини ойлишип қоймиди, дәп әйиблигән. Или дәрясиниң төвәнки еқими қазақистанниң алмата области вә талдиқорғанниң йеза игиликини су билән тәминләйдиған муһим дәря болуп, балқаш көлигә қуюлиду. Ертиш дәряси болса зайсан көлиниң муһим су мәнбәси иди. Әмма мутәхәссисләрниң әскәртишичә, кейинки 50 йилдин бери бу икки дәряниң или вә алтай вилайитидин өтидиған икки һавзисида хитай көчмән мәһәллилири вә санаәт әслиһәлири қәд көтирип, дәря сүйиниң зор дәриҗидә азийип кетишини кәлтүрүп чиқарған.

Қазақистан мәтбуатлириниң әскәртишичә, хитай вә қазақистан һөкүмәтлири бирликтә йолға қойған или вә ертиш дәрялиридин пайдилиниш пиланиниң һичбир әһмийити болмиған. Әмма лю җйәнчав, хитай тәрәпниң һәрикитини җуңго һөкүмити " қошна дөләтләрниң мәнпәәтигә хилап ишларни қилмайду " дәп ақлиди. (Әркин)