Béyjing qazaqistan'gha aqidighan deryalar mesiliside özini aqlidi

• 
  2006-02-17

Xitay tashqiy ishlar ministirliqi Uyghur aptonom rayonidin qazaqistan'gha éqip kiridighan deryalar mesiliside xitay terepning herikitini aqlap, qazaqistan metbu'atlirining ikki dölet arisidiki derya sulirini xitay terepning mes'uliyetsizlerche ishletkenliki heqqidiki eyiblishige jawap berdi.

Xitay tashqiy ishlar ministirliqi bayanatchisi lyu jyenchaw, tashqiy ishlar ministirliqining axbarat élan qilish yighinida muxbirlarning bu heqtiki su'aligha " junggo hökümiti bashtin - axirghiche chégra halqighan deryalar we su menbelirini adil we muwapiq ishlitish, qoghdash mesilisige alahide ehmiyet bérip keldi," dep jawap berdi.

Értish deryasi bilen ili deryasi qazaqistan bilen Uyghur aptonom rayoni arisidiki chégra halqighan ikki chong derya bolup hésablinidu. Bu deryalarning su menbesini qoghdash we derya süyini qandaq ishlitish mesilisi uzundin béri qazaqlar bilen xitaylar arisidiki hazirghiche hel bolmighan ixtilaplarning biri.

Ötken yili sung xu'ajyang deryasining bulghinish weqesidin kéyin, qazaqistan metbu'atliri xitay da'irilirini ili we értish deryalirining süyini ishlitish mesiliside qazaqistanning qanuniy menpe'etlirini oyliship qoymidi, dep eyibligen. Ili deryasining töwenki éqimi qazaqistanning almata oblasti we taldiqorghanning yéza igilikini su bilen teminleydighan muhim derya bolup, balqash kölige quyulidu. Értish deryasi bolsa zaysan kölining muhim su menbesi idi. Emma mutexessislerning eskertishiche, kéyinki 50 yildin béri bu ikki deryaning ili we altay wilayitidin ötidighan ikki hawzisida xitay köchmen mehelliliri we sana'et esliheliri qed kötirip, derya süyining zor derijide aziyip kétishini keltürüp chiqarghan.

Qazaqistan metbu'atlirining eskertishiche, xitay we qazaqistan hökümetliri birlikte yolgha qoyghan ili we értish deryaliridin paydilinish pilanining hichbir ehmiyiti bolmighan. Emma lyu jyenchaw, xitay terepning herikitini junggo hökümiti " qoshna döletlerning menpe'etige xilap ishlarni qilmaydu " dep aqlidi. (Erkin)