Xitay we hindistandiki bulghinish dunya hawarayigha tesir körsetmekte


2007.03.06
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Yéqinda téksas uniwérsitéti amérika döletlik ilim-pen fondi jem'iyiti we amérika döletlik awi'atsiye we alem qatnash idarisining meblegh sélishi bilen, tinch okyandiki boran- chapqun oquri üstide tetqiqat élip bardi.

Bu tetqiqat türidin melum bolushiche, tinch okyandiki boran-chapqun nisbiti burunqidin zor derijide örligen bolup, uning dunya hawa kilimatining jiddiy özgirishini we muz okyanlardiki muzluqlarning érishini tézlitip déngiz yüzining paydisiz örlep kétishini keltürüp chiqirish éhtimalliqi intayin yuqiri iken.

Téksas uniwérisitéti tetqiqatchisi rényi jang : "biz tinch okyanning 1984-yilidin 1994 - yilghiche bolghan 10 yil jeryanidiki qara bulut qatlimi bilen 1994 -2005 - yilghiche bolghan 10 yil ichidiki bolut qatlimini sélishturup körüp, boran-chapqunning 20 din 50 pirsentkiche örligenlikini bayqiduq" deydu .

Uning chüshendürüshiche, ötkenki bir qanche on yilda atmosféradiki sulfat , qurum qatarliqlarning miqdari zor derijide örligen bolup, bularni xitay we hindistandiki kömür qalash keltürüp chiqarghan iken.

Tinch okyandiki boran- chapqun atmosféradiki zeherlik maddilarni amérika we kanadaning jenubi qirghaqlirigha toshup kélidiken hemde dunyaning bashqa jaylirighimu uchurup kétidiken.

Rényi jangning qarishiche, bulghinishtin kélip chiqqan boran-chapqun oquri hawarayining shiddetlik özgirishini keltürüp chiqiridiken, hetta bezi jaylarda éghir qurghaqchiliq hadisilirini we yaki shiddetlik qara boran hadisilirini peyda qilidiken.

Bezi Uyghur mutexessislerning pikiriche , yéqini yillardin béri xitay iqtisadida ilgirileshler bolsimu , lékin xitayning bu netijiliri dunya hawa kilimatini buzush we insaniyetning kelgüsi bixeterlikige mölcherligüsiz tehdit élip kélish bedilige toxtighan bolsa, bu bir wijdani mes'uliyet mesilisi iken. (Jüme)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.