Тәйвәндики сайлам нәтиҗиси мустәқиллиқниң инкариму яки чен шуйбйәнниң инкар қилинишиму?


2008-01-16
Share

12 ‏-январ тәйвәндә өткүзүлгән парламент сайлимида, гоминдаң партийиси парламенттики 113 орундуқниң 81 игә игә болуп, мутләқ үстүнлүк орунға отти. Гоминдаңниң бу үстүнлүки билән, асасий қанунға түзитиш киргүзүшкә вә тәйвән президентини һоқуқидин елип ташлашқа қурби йетиду. Парламентта аран 27 орундуққа еришкән тәйвән демократик партийисиниң мәғлубийәт сәвәблири нөвәттики хитай мәтбуатлириниң қиззиқ тимиси. Сайлам нәтиҗиси, мустәқиллиқниң инкариму яки чен шуйбйәнниң инкар қилинишиму?

" Чин шүйбйән мустәқиллиқ қәдимини алдирақсанлиқ билән басти "

Тәйвәнниң омуми нопуси, 22 милйон 900 миң болуп, буниң 84%ини өзлирини тәйвәнлик дәп атайдиған йәрлик хәлқ , 15% ни болса, өзлирини чоң қуруқлуқтин кәлгәнләр дәп атайдиған көчмән хәлқ игиләйду. Алдинқи қетимлиқ сайламлар вә түрлүк рай синашларниң көрситишичә, йәрликләр асасән дегидәк мустәқиллиқ тәрәпдари, көчмәнләр болса, тәйвән билән хитайниң бирлишишини арзу қилиду. Мана бу реяллиқни нәзәрдә тутқан бир қисим мулаһизичиләр, сайлам нәтиҗисини чен шуйбйәнниң мәғлубийити дәп қарашмақта. Уларниң көрситишичә , чен шуйбйәнниң әң чоң кәткүзүп қойған йери, сиясий вәзийәткә һәддидин зиядә етибар берип, иқтисадий вәзийәткә сәл қариған. Нәтиҗидә тәйвәндә, ишсизлиқ, мал баһаси өрләш, пай чеки базири давалғуш қатарлиқ иқтисадий мәсилиләр көрүлүп, хәлқниң мадди турмуши еғир қийинчилиқларға дуч кәлгән. Иккинчи чоң кәткүзүп қойған йери, чен шуйбйән хитайниң һәрбий вәзийитидики тәһдитни һәддидин зиядә көптүрүп көрситип, йәнә бир тәрәптин, мустәқиллиқ ғайисигә қарита қәдимини алдирақсанлиқ билән басқан, нәтиҗидә тәйвән вәзийитини орунсиз һалда җиддийләштүрүвәткән.

" Чен шуйбйән америка қатарлиқ иттипақдашлириниң пикирлиригә пәрва қилмиди "

Чен шуйбйән һакимийәт бешидики бир партийиниң башлиқи болуш сүпити билән , башқа партийә -гуруһтикиләрни қанат астиға елиш, партийиләр арисида маслишишниң башламчиси болуши керәк болсиму, у бу нуқтида тәтүр қәдәм алған. Сиясәттә, өз пикрини вә өз партийисиниңла мәйданини һәммила йәрдә биринчи орунға қоювалған. Мулаһизичиләрниң көрситишичә, чен шуйбйән өзи мурәссәсизликни асаслиқ хизмәт истили қилғини үчүн, бу истил партийисиниң парламенттики вәкиллиригиму үлгә болуп қалған. Демократик тәрәққият партийисиниң әзалири, көп қетим, парламентта қарши пикирдикиләргә чапан сели , мушт көтүргән. Бу әһваллар, демократик партийиниң җәмийәттики инавитини бәлгилик дәриҗидә зедилигән, шундақ болғини үчүн, бу хил җидәлхор парламент әзалири бу қетимқи сайламда тамамән сайлиналмиған. Сиясий һессияттики әсәбийлик, партийә әзалири ичидиму иттипақсизлиқни кәлтүрүп чиқарған. Бу сәвәбтин сайлам җәрянида намзатлар арисида өз ‏- ара йол қоюш позитсийиси шәкиллинәлмәй, қоллиғучиларниң авазини мәркәзләштүрәлмигән. Мулаһизичиләрниң қаришичә, чен шуйбйәнниң, америка қатарлиқ иттипақдашлириниң пикирлиригә пәрва қилмаслиқи, тәйвәнни хәлқара ярдәмдин узақлаштуруп қоюши, униң сайламдики мәғлубийитиниң сәвәблиридин биридур. Униң үстигә нәқ сайлам мәзгилидә, тәйвәнниң 40 йиллиқ иттипақдиши болған малавиниң тәйвән билән дипломатик мунасивәтни үзүши, демократик тәрәққият партийисиниң хәлқара дипломатийә саһәсидики иқтидариға гуман чүшүргән. Ахирқи йилларда, чен шуйбйән вә униң аилә -тавабиатлири үстидин, һоқуқидин пайдилинип дөләтниң пулини қақти-соқти қилиш әйибнамиси билән дава ечилған. Бу хил дава сайламда утуп чиққан гоминдаң партийисиниң башлиқи ма йиңҗю үстидиму ечилған. Мулаһизичиләрниң қаришичә , техи хулаисиси чиқмиған мәзкур дава, чен шүйбйәнни мәғлубийәткә учратқан қошумчә сәвәбләрдин биридур.

Шие чаңтиң : мустәқиллиқ мәсилисидә йол қоюш позитсийиси тутмаймиз

Сайламдин кейин, чен шуйбйән, мәғлубийәтниң пүтүн җавабкарлиқини өз үстигә алди, партийидики вәзиписдин истипа бәрди. Тәйвән демократик партийисиниң президент намзати шие чаңтиң бу қетимқи сайламдин дәрс алғанлиқини, бундин кейин хәлқниң арзуси буйичә қәдәм басидиғанлиқини билдүрүп мундақ дегән: " биз хитай билән болған мунасивәттә, бундин кейин тенчлиқ вә мурәссә йолини асаслиқ йол қилип таллаймиз: әмма, тәйвәнниң игилик һоқуқидин ваз кәчмәймиз, тәйвәнниң шан-шәрипидин ваз кәчмәймиз, мустәқиллиқ мәсилисидә йол қоюш позитсийиси тутмаймиз. Хәлқимиздин йәнә бир рәт пурсәт тәләп қилимиз. Президент намзати шие чаңтиң, тәйвән мустәқиллиқ ғайисини әмәлгә ашурушта, чен шуйбйәндин пәрқлиқ йол тутидиғанлиқини әскәрткән. У йәнә, президент сайлимида уттуруп қойса, сиясәттин тамамән қол үзидиғанлиқини билдүргән.

юқиридики улиништин, мухбиримиз шөһрәтниң бу һәқтики мәлуматини аңлайсиз.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт