Những bất cập của luật pháp Việt Nam hiện nay


2007.03.05
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Nhã Trân, phóng viên đài RFA

Kể từ khi áp dụng chính sách đổi mới từ ít năm nay Việt Nam vẫn gặp nhiều bất cập ở nhiều địa hạt, mà ngành tư pháp là một. Số luật sư hành nghề ở Việt Nam hiện nay không đủ phục vụ cho dân chúng, trong khi có hiện tượng nghịch lý là sinh viên luật ra trường lại thất nghiệp với tỉ lệ cao.

NguyenTrongNho150.jpg
Giáo sư Tiến Sĩ Nguyễn Trọng Nho, Chánh án Toà thượng thẩm quận Cam, bang California. Hình do ông cung cấp.

Nhã Trân có cuộc trao đổi với Giáo sư Tiến Sĩ Nguyễn Trọng Nho để biết ý kiến của ông về sự kiện này và về tính chất của luật pháp Việt Nam hiện nay. Mời quí vị theo dõi cuộc phỏng vấn.

Giáo sư Nguyễn Trọng Nho hiện dạy môn Luật nhân quyền quốc tế tại Western State University of Law, và môn Hoạt động trong phiên toà, ở Whittier University of Law. Bên cạnh đó, ông còn là Chánh án Toà thượng thẩm quận Cam, bang California. Được hỏi ý kiến về lý do trong nhiều năm qua Việt Nam thiếu luật sư, Giáo sư Nguyễn Trọng Nho cho rằng.

Giáo sư Nguyễn Trọng Nho: Tôi xin lấy thí dụ về nước Mỹ. Số người đi học luật ở nước này khá nhiều, vì Mỹ là một nước được dựa trên nền tảng của pháp lý, tức là bất cứ hành động nào, của nhân viên công quyền hay của chính phủ, hoặc những hành động tương quan cá nhân về phương diện riêng tư… đều dựa trên luật pháp.

Toàn bộ xã hội ở đây đều dùng luật pháp để giải quyết những tranh chấp. Xã hội nào cũng có những tranh chấp. Vì vậy cho nên, một xã hội phải dựa trên một nền tảng pháp lý rõ rệt, vì nếu pháp luật một nước mà không rõ rệt và vững chắc thì không biết thế nào để mà giải quyết các tranh chấp.

Người học luật không biết thế nào sẽ sử dụng loại pháp luật nào để hành nghề. Công quyền cũng chưa chắc biết luật pháp như thế nào để tuân theo. Người dân thì không biết phải theo những luật lệ nào để mà tuân theo hoặc sử dụng để bảo vệ quyền lợi của mình. Cho nên, nếu Việt Nam không có người đi học luật thì có lẽ là vì Việt Nam không có tinh thần trọng pháp như các xã hội khác.

Nhã Trân: Thưa, Việt Nam bây giờ có áp dụng một số chính sách mới, so với khoảng 30 năm trước đây, như bắt đầu cho luật sư hành nghề biện hộ, tranh tụng trở lại. Theo Giáo sư đây là một điều đáng hoan nghênh?

Toàn bộ xã hội ở đây đều dùng luật pháp để giải quyết những tranh chấp. Xã hội nào cũng có những tranh chấp. Vì vậy cho nên, một xã hội phải dựa trên một nền tảng pháp lý rõ rệt, vì nếu pháp luật một nước mà không rõ rệt và vững chắc thì không biết thế nào để mà giải quyết các tranh chấp.

Giáo sư Nguyễn Trọng Nho: Nếu chính phủ Việt Nam cho phép luật sư được hành nghề theo đúng thực với trách nhiệm đối với thân chủ của họ thì đó là một điều rất tốt.

Nhã Trân: Thế nhưng, trong khi số luật sư ở Việt Nam không đủ để phục vụ cho người dân thì trong các năm gần đây rất nhiều sinh viên Luật ra trừơng lại không tìm được việc làm. Giáo sư có ý kiến gì về hiện tượng nghịch lý này?

Giáo sư Nguyễn Trọng Nho: Đó là vì bên này ngành luật mở rộng chân trời cho người ta. Ngừơi học xong có thể làm bất cứ việc gì họ muốn, còn ở Việt Nam thì làm cái chi, cái khổ cho người ta là như thế.

Nhã Trân: Các sinh viên học luật ở Mỹ sau khi tốt nghiệp có kiếm được việc dễ dàng hay không?

Giáo sư Nguyễn Trọng Nho: Ở đây điều này không phải là khó. Ngành luật ở đây không bắt buộc người ta chỉ làm luật sư, mà người học luật có thể đi làm những công việc trong lãnh vực ngoại giao, hoặc làm cho các công, tư sở, văn phòng luật sư hay những cơ quan luật pháp công cộng. Nếu họ không muốn thì có thể mở văn phòng cho mình. Đặc biệt các sinh viên Việt Nam, theo tôi thấy thì tìm được việc làm không phải là khó đối với họ.

Nhã Trân: Việc mở văn phòng hành nghề luật về tranh tụng, biện hộ ở Mỹ có khó không thưa Giáo sư?

Giáo sư Nguyễn Trọng Nho: Mở văn phòng hành nghề không có gì là khó. Khi đã đỗ bằng luật sư thì việc này không có gì bó buộc. Còn ra tòa để biện luận thì cần những khả năng như tranh cãi, khả năng ăn nói. Có nhiều người làm luật sư nhưng họ không ra toà để cãi.

Nhã Trân: Thưa, lâu nay có dư luận cho rằng luật pháp của Việt Nam, được áp dụng từ hơn 30 năm nay, có nhiều bất cập. Ý kiến của Giáo sư thì thế nào ?

Bây giờ nói đến Việt Nam người ta cho rằng luật của Việt Nam thay đổi rất nhanh chóng và không rõ ràng: phường áp dụng theo luật của phường, lên xã thì áp dụng theo luật của xã, rồi Ủy ban Nhân dân áp dụng luật của họ, chính phủ trung ương thì theo luật của trung ương. Liệu cách đó có cái uniformity, tức là từ trên xuống dưới hay không.

Giáo sư Nguyễn Trọng Nho: Luật ở Việt Nam lâu nay thiếu các yếu tố chính là uniformity, clarity và stability. Theo tôi 3 điều này rất là quan trọng. Nếu không có các điều đó thì luật pháp thật sự không còn là luật pháp nữa.

Bây giờ nói đến Việt Nam người ta cho rằng luật của Việt Nam thay đổi rất nhanh chóng và không rõ ràng: phường áp dụng theo luật của phường, lên xã thì áp dụng theo luật của xã, rồi Ủy ban Nhân dân áp dụng luật của họ, chính phủ trung ương thì theo luật của trung ương. Liệu cách đó có cái uniformity, tức là từ trên xuống dưới hay không.

Vì vậy điều này sẽ là tạo rất nhiều cản trở cho ngành luật ở Việt Nam. Hiện nay bên Việt Nam họ có soạn thảo qui chế hành nghề luật sư, và họ có tham khảo với luật sư đoàn của Hoa Kỳ ở đây.

Điều đó rất đáng khuyến khíchNêu Việt Nam không áp dụng 100% thì cũng nên theo qui chế căn bản, vì nếu Việt Nam áp dụng theo phương pháp và qui chế của luật ở Mỹ, và hội đủ 3 yếu tố minh bạch, thống nhất và ổn định thì điều ấy rất tốt.

Nếu không thì thật là một điều đáng tiếc, vì luật pháp của một xã hội mà không ổn định, thống nhất thì xã hội ấy không thể nào phát triển được, không thể nào ổn định được. Luật pháp là cái xương của xã hội. Một xã hội mà không có luật pháp thì không thể nào phát triển được, và không còn là một xã hội tốt nữa.

Nhã Trân: Xin cảm ơn Giáo sư Nguyễn Trọng Nho về cuộc phỏng vấn này.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang