បទសម្ភាសន៍​ជាមួយ​អ្នកស្រី រ៉ូណា ស្មីត ពី​ដំណើរ​​បិទ​បញ្ចប់​​បេសកកម្ម​លើក​ទី​៧​នៅ​កម្ពុជា

ដោយ មួង ណារ៉េត
2019-05-09
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព
អ្នករាយការណ៍​ពិសេស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិមនុស្ស​ប្រចាំ​កម្ពុជា អ្នកស្រី រ៉ូណា ស្មីត (Rhona Smith) (ឆ្វេង) ក្នុង​សន្និសីទ​បិទ​បញ្ចប់​បេសកកម្ម​លើក​ទី​៧ នៅ​កម្ពុជា នៅ​ថ្ងៃ​ទី៩ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៩។
អ្នករាយការណ៍​ពិសេស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិមនុស្ស​ប្រចាំ​កម្ពុជា អ្នកស្រី រ៉ូណា ស្មីត (Rhona Smith) (ឆ្វេង) ក្នុង​សន្និសីទ​បិទ​បញ្ចប់​បេសកកម្ម​លើក​ទី​៧ នៅ​កម្ពុជា នៅ​ថ្ងៃ​ទី៩ ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០១៩។
Photo courtesy of Special Rapporteur Cambodia

អ្នករាយការណ៍​ពិសេស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិមនុស្ស​ប្រចាំ​កម្ពុជា អ្នកស្រី រ៉ូណា ស្មីត (Rhona Smith) នៅ​តែ​​​ទាមទារ​​ឱ្យ​ដោះលែង​​លោក កឹម សុខា ជាបន្ទាន់ ព្រោះ​ការ​ឃុំខ្លួន​នេះ ហួស​នីតិវិធី​យូរហើយ។ អ្នកស្រី​នៅ​តែ​​សង្កេត​ឃើញ​​​ថា កម្ពុជា​​នៅ​តែ​​ខ្វះ​​លំហ​​សេរីភាព និង​ប្រជាធិបតេយ្យ ដែល​អ្នកស្រី​អំពាវនាវ​ឱ្យ​របប​លោក ហ៊ុន សែន ប្ដេជ្ញា​ចិត្ត​ស្ដារ​ស្ថានភាព​នេះ​ឡើងវិញ។

សូម​ស្ដាប់​បទសម្ភាសន៍​របស់​លោក មួង ណារ៉េត ជាមួយ​អ្នកស្រី រ៉ូណា ស្មីត ជុំវិញ​រឿង​នេះ ដូច​តទៅ៖

មួង ណារ៉េត៖ ជាថ្មី​ម្ដង​ទៀត តើ​អ្នកស្រី​យល់​យ៉ាង​ដូចម្ដេច អំពី​ការណ៍​ដែល​តុលាការ​នៃ​របប​លោក ហ៊ុន សែន មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​អ្នកស្រី ជួប​សួរសុខទុក្ខ​ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​លោក កឹម សុខា ម្ដង​ហើយ​ម្ដង​ទៀត​ដូច្នេះ?

រ៉ូណា ស្មីត៖ ខ្ញុំ​នៅតែ​សោកស្ដាយ ដែល​អាជ្ញាធរ​នៅតែ​មិន​អនុញ្ញាត ឱ្យ​ខ្ញុំ​អាច​ទៅ​ចូល​សួរសុខទុក្ខ​លោក កឹម សុខា បាន​។ សូម្បីតែ​ចៅក្រម​ស៊ើបសួរ​ក្នុង​ករណី​នេះ ក៏​មិន​អាច​ជួប​ខ្ញុំ​បាន។

មួង ណារ៉េត៖ បើ​សិន​គេ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​អ្នកស្រី​ជួប​លោក កឹម សុខា តើ​លោកស្រី​មានបំណង​ជួប​ប្រធាន​គណបក្សប្រឆាំង​រូប​នេះ ដើម្បី​អ្វី?

រ៉ូណា ស្មីត៖ ក្នុងនាម​ជា​អ្នក​ជំនាញ​ឯករាជ្យ ដែល​ក្រុមប្រឹក្សា​សិទ្ធិមនុស្ស​អង្គការសហប្រជាជាតិ​តែងតាំង ខ្ញុំ​ត្រូវតែ​មាន​សិទ្ធិ​ជួប​អ្នក​ជាប់ឃុំ​ទាំងអស់ នៅ​កម្ពុជា មិន​ថា​តែ​លោក កឹម សុខា នោះ​ទេ។

មួង ណារ៉េត៖ តើ​លោកស្រី​យល់ថា អាជ្ញាធរ​នៃ​របប​លោក ហ៊ុន សែន គួរតែ​ដោះលែង​លោក កឹម សុខា ឱ្យ​បាន​ឆាប់​ដែរ​ឬទេ​?

រ៉ូណា ស្មីត៖ ខ្ញុំ​នៅតែ​ប្រកាន់​ជំហរ​ដដែល ថា​លោក កឹម សុខា កំពុង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ការ​ឃុំឃាំង ហើយ​ខ្ញុំ​នៅតែ​ទទូច​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល និង ជាពិសេស​ចៅក្រម​ស៊ើបសួរ ដោះលែង​លោក កឹម សុខា ឱ្យ​បាន​ឆាប់​។ គិត​មកដល់ពេលនេះ លោក កឹម សុខា ជាប់ឃុំ​ជាង ១៨ ខែ​ទៅ​ហើយ ដូច្នេះ​ការស៊ើបអង្កេត​គួរ​តែ​បាន​បញ្ចប់​យូរហើយ​ដែរ ដែល​សមតែ​នឹង​មាន​ការ​ជំនុំជម្រះ​ក្តី​មួយ​។ បើ​គ្មាន​រក​ឃើញ​ភស្តុតាង​ថ្មី​ណាមួយ ក្នុង​ការ​ដាក់​បន្ទុក​លើ លោក កឹម សុខា នៅ​ពេល​នេះ គួរតែ​ទម្លាក់​ចោល​រាល់​បទ​ចោទ​ប្រឆាំង​លើ​រូប​គាត់។

មួង ណារ៉េត៖ ក្នុងអំឡុង​ពេល នៃ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោកស្រី​នេះ តុលាការ​របប​លោក ហ៊ុន សែន នៅ​ខេត្ត​បាត់ដំបង ចេញ​ដីកា​កោះហៅ​មន្ត្រី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​នៅ​មូលដ្ឋាន​ចំនួន ២៦ នាក់ ដោយសារតែ​សកម្មភាព​ក្នុង​ជីវភាព​នយោបាយ​របស់​ពួកគាត់​។ តើ​នេះ​អាច​ជា​ការបំពាន​សិទ្ធិមនុស្ស​ធ្ងន់ធ្ងរ និង​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ​លើ​មន្ត្រី​បក្ស​ប្រឆាំង​ដែរ​ឬ​ទេ?

រ៉ូណា ស្មីត៖ ខ្ញុំ​យល់ថា ចំណាត់​ការ​បែបនេះ ជា​សញ្ញាណ​អាក្រក់​បញ្ជាក់ អំពី​ភាព​ខ្វះ​សេរីភាព និង លំហ​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា​។ ខ្ញុំ​ក៏​នៅ​តែ​មាន​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ច្រើន ក្នុង​បញ្ហា​នេះ​ដែរ។ ខ្ញុំ​ពិតជា​ចង់​ឃើញ ឱ្យ​មាន​ទំព័រ​ថ្មី ស្ដីពី​ការ​បើកចំហ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ផ្នែក​នយោបាយ​ឡើងវិញ​នៅ​កម្ពុជា​។ ហើយ​ខ្ញុំ​ក៏​ចង់​ឃើញ​ឱ្យ​កម្ពុជា​មាន​វប្បធម៌​សន្ទនា និង ការ​ចេះ​គោរព និង ឱ្យ​​តម្លៃ​​គ្នា​​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។

មួង ណារ៉េត៖ ក្រោយ​របប​លោក ហ៊ុន សែន រម្លាយ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ កាលពី​ចុង​ឆ្នាំ​២០១៧ តំណែង​ជាប់ឆ្នោត​ក្រុម​ប្រឹក្សាឃុំ​-​សង្កាត់​របស់​បក្ស​នេះ​ទាំង ៥០០៧ តំណែង ត្រូវ​បក្ស​កាន់អំណាច​យក​ទៅ​ចែក​គ្នា​អស់​គ្មាន​សល់​។ តើ​អ្នកស្រី​មាន​សង្កេតឃើញ ការ​វិវត្ត​ជា​វិជ្ជមាន​ណាមួយ គួរ​ឱ្យ​កត់សម្គាល់​ដែរ​ឬទេ ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​លើក​នេះ?

រ៉ូណា ស្មីត៖ ខ្ញុំ​នៅតែ​មិន​ឃើញ​មានការ​ប្រែប្រួល​ណាមួយ ជុំវិញ​លំហ​សេរីភាព និង ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​កម្ពុជា​នៅឡើយ​ទេ តាំងពី​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​លើក​មុន​របស់ខ្ញុំ រហូតមកដល់​ពេលនេះ​។​

មួង ណារ៉េត៖ នៅ​ក្នុង​របាយការណ៍​សិទ្ធិមនុស្ស​របស់​អ្នកស្រី កាលពី​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១៨ អ្នកស្រី​បាន​លើក​ជា​អនុសាសន៍​ជាច្រើន ពាក់ព័ន្ធ​ជាពិសេស​ទៅ​នឹង​បញ្ហា​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​បំផ្លាញ​ប្រជាធិបតេយ្យ​។ ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​លើក​នេះ អ្នកស្រី​សង្កេត​ឃើញ​ថា រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន សែន បាន​ធ្វើ​តាម​ដែរ​ទេ?

រ៉ូណា ស្មីត៖ ខ្ញុំ​បាន​ជួប​មន្ត្រី​ជាន់ខ្ពស់ ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល​ជាច្រើន​។ ពួកគាត់​បាន​ចំណាយ​ពេល​ជូនដំណឹង​ខ្ញុំ អំពី​បច្ចុប្បន្នភាព នៃ​ចំណាត់​ការ​រដ្ឋាភិបាល ដែល​បាន​ធ្វើ​កន្លងមក ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ផ្នែក​នៃ​ការទទួលខុសត្រូវ​របស់​រដ្ឋាភិបាល និង​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅ​នឹង​ការ​ឆ្លើយ​តប​ចំពោះ​អនុសាសន៍​របស់ខ្ញុំ​។​

មួង ណារ៉េត៖ តើ​អ្នកស្រី​ទទួល​យក​បាន នូវ​អ្វី​ដែល​មន្ត្រី​ទាំងនោះ ជម្រាប​ជូន​អ្នកស្រី​ដែរ​ឬទេ?

រ៉ូណា ស្មីត៖ ខ្ញុំ​យល់ថា មាន​ចំណុច​ខ្លះ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា ក៏​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង​ខ្លះ​ដែរ បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​ស្ថានភាព​កាលពី​ក្នុងអំឡុងពេល​ទស្សនកិច្ច​របស់ខ្ញុំ​លើក​មុន និង​លើក​នេះ​។ ខ្ញុំ​ស្វាគមន៍ ចំណុច​វិជ្ជមាន​មួយ​ចំនួន​នោះ រួមមាន​យល់ដឹង និង​ទទួលស្គាល់​សារសំខាន់​នៃ​តួនាទី និង​ការចូលរួម​របស់​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល និង​ការ​ព្យាយាម​យកចិត្តទុកដាក់​លើ​វិស័យ​យុត្តិធម៌​សង្គម និង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​អំពើពុករលួយ និង​ការស៊ីសំណូក​ជាដើម។

មួង ណារ៉េត៖ ជុំវិញ​លំហ​សេរីភាព និង​ប្រជាធិបតេយ្យ​នេះ សហភាព​អឺរ៉ុប ចាត់ទុកថា​កម្ពុជា​មាន​បញ្ហា​នេះ​ខ្លាំង រហូតដល់​ប្រទេស​ទាំងនេះ ចាប់ផ្ដើម​នីតិវិធី​ព្យួរ​ការ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​ពី​កម្ពុជា។ តើ​អ្នកស្រី​បារម្ភ​ឬទេ ថា​ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន អាច​ចៀស​មិន​ផុត​ការសម្រេច​ព្យួរ​ការ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​ពី​សហភាព​អឺរ៉ុប?

រ៉ូណា ស្មីត៖ ជំហរ​ជុំវិញ​ការ​កែប្រែ​លើ​លក្ខខណ្ឌ នៃ​ការ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ​ផ្នែក​ពាណិជ្ជកម្ម​នេះ គឺ​មាន​តែ​ខាង​សហភាព​អឺរ៉ុប​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​ជា​អ្នក​ផ្ដល់​ចម្លើយ​ជូន​បាន។

មួង ណារ៉េត៖ នៅ​ក្នុង​របាយការណ៍​សិទ្ធិមនុស្ស​ចុងក្រោយ អ្នកស្រី​បាន​សង្កត់ធ្ងន់​ថា សុខ​សន្តិភាព និង​ភាព​ចម្រុងចម្រើន អាច​មាន​ចិរភាព​ទៅ​បាន គឺ​អាស្រ័យ​លើ​ការ​ស្ដារ​សិទ្ធិមនុស្ស និង ប្រជាធិបតេយ្យ​ឡើងវិញ។ តើ​អ្នកស្រី​នៅ​ប្រកាន់​ជំហរ​ថា ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​សន្តិភាព និង​ការ​អភិវឌ្ឍ​យូរអង្វែង គឺ​ត្រូវតែ​មាន​សិទ្ធិមនុស្ស និង​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឬ?

រ៉ូណា ស្មីត៖ ចា៎​! ខ្ញុំ​នៅតែ​យល់​ដូច្នេះ​។ ខ្ញុំ​នៅតែ​យល់ថា យុត្តិធម៌​សង្គម និង​សន្តិភាព ត្រូវ​ដើរ​ទន្ទឹមគ្នា​។ ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​សុខ​សន្តិភាព​ពិតប្រាកដ គឺ​ទាល់តែ​មនុស្ស​គ្រប់រូប មាន​សិទ្ធិ​សេរីភាព និង ការ​យក​ចិត្តទុកដាក់​ស្មើគ្នា ដោយ​មិន​ត្រូវ​ផាត់​ក្រុម​ណា​ចោល​នោះ​ឡើយ។

មួង ណារ៉េត៖ តើ​អ្វី​ដែល​អ្នកស្រី ចង់​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា កែ​ប្រែជា​អាទិភាព ក្នុង​ពេល​នេះ​?

រ៉ូណា ស្មីត៖ សំណួរ​នេះ​ពិបាក​នឹង​ឆ្លើយ​ណាស់​! ខ្ញុំ​យល់ថា មាន​ចំណុច​ច្រើន​ណាស់ ដែល​រដ្ឋាភិបាល ត្រូវ​យកចិត្តទុកដាក់​ស្ដារ​ឡើងវិញ ជាពិសេស​ផ្នែក​សិទ្ធិមនុស្ស​។ ចំណុច​ទាំងអស់​នេះ ខ្ញុំ​បាន​លើកឡើង ពេល​ជួបពិភាក្សា​ជាមួយ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​រួច​ទៅ​ហើយ និង​បាន​ស្នើ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​យកចិត្តទុកដាក់​ខ្លាំង​ក្នុង​រឿង​នេះ​។ ខ្ញុំ​បាន​ស្នើ​ថា ចំណុច​ស្ដីពី​ការ​លើកស្ទួយ​សិទ្ធិមនុស្ស និង ប្រជាធិបតេយ្យ​នេះ មាននៅ​ក្នុង​ទិសដៅ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចិរភាព សម្រាប់​កម្ពុជា​។ ខ្ញុំ​យល់ថា មានតែ​ការ​តាំង​ចិត្ត​របស់​រដ្ឋាភិបាល ក្នុង​ការ​លើកស្ទួយ​ផ្នែក​ទាំងនេះ ឱ្យ​បាន​ល្អ​ប៉ុណ្ណោះ ទើប​អាច​សម្រេច​ជោគជ័យ តាម​អ្វី​ដែល​ជា​ការ​ប្ដេជ្ញា​ក្នុង​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​នោះ។

មួង ណារ៉េត៖ សូម​អរគុណ​អ្នកស្រី​សាស្ត្រាចារ្យ រ៉ូណា ស្មីត ដែល​បាន​បាន​ផ្ដល់​ឱកាស ឱ្យ​ខ្ញុំបាទ​សម្ភាស​នៅ​ពេល​នេះ​។​

រ៉ូណា ស្មីត៖ សូម​អរគុណ!

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (0)
Share
គេហទំព័រ​ទាំងមូល