ខួប​៤៥ នៃ​ថ្ងៃ​ឡើង​កាន់​អំណាច​របស់​ខ្មែរ​ក្រហម

ដោយ ជី វិតា
2020-04-17
Share
ទាហាន​ខ្មែរ​ក្រហម​ចូល​ក្រុង​ថ្ងៃ​១៧​មេសា ៨៥៥ ទាហាន​ខ្មែរ​ក្រហម​ចូល​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៧ ខែ​មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥។ រូបថត​ឯកសារ​ពី​សារមន្ទីរ​គុក​ទួលស្លែង
រូបថត​ឯកសារ​ពី​សារមន្ទីរ​គុក​ទួលស្លែង

កាល​ពី​ជិត​កន្លះ​សតវត្ស​មុន គឺ​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​១៧ មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥ កងទ័ព​ព្រៃ​ខ្មែរក្រហម​ដណ្ដើម​បាន​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ពី​របប​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដឹកនាំ​ដោយសេនា​ប្រមុខ លន់ នល់។

ភ្លាមៗ​នោះ ខ្មែរក្រហម​បាន​ចាប់ផ្ដើម​ធ្វើ​សកម្មភាព​អមនុស្សធម៌​មួយ​ចំនួន ដែល​ពិភពលោក​ថ្កោលទោស រួមមាន​ការ​បណ្ដេញ​មនុស្ស​ទាំងអស់ គឺ​ប្រមាណ​២​លាន​នាក់​ចេញពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ និង​ចាប់​អតីត​ទាហាន​លន់ នល់ យក​ទៅ​ប្រហារជីវិត​។ ជិត​៤​ឆ្នាំ​ក្រោម​របប​ខ្មែរក្រហម​នោះ ប្រជាជន​កម្ពុជា​ជិត​ពីរ​លាន​នាក់​បាន​បាត់បង់​ជីវិត​។ អ្នកស្រាវជ្រាវ​របប​ខ្មែរក្រហម ថា វា​ជា​រឿង​សំខាន់ ដែល​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ត្រូវ​ចងចាំ​រឿងរ៉ាវ​ដែល​បាន​កើតឡើង​នៅ​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម​ដើម្បី កម្ពុជា​ចៀស​ផុត​ជាន់​ដានជើង​ចាស់។

ក្នុង​ខួប​៤៥ នៃ​ថ្ងៃ​ឡើង​កាន់​អំណាច​របស់​ខ្មែរក្រហម​នេះ លោក ជី វិតា មាន​សេចក្តី​រាយការណ៍​អំពី​រឿង​នេះ៖

ថ្ងៃ​ទី​១៧ ខែ​មេសា កាលពី​៤៥​ឆ្នាំមុន ត្រូវ​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ចងចាំ​ថា ជា​ថ្ងៃ​ចាប់ផ្ដើម​នៃ​ភាព​សោកសៅ​នៃ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​របស់​ខ្លួន។

នៅ​យប់​ថ្ងៃ​ទី១៦ មេសា គឺ​មួយ​ថ្ងៃមុន​ក្ដោប​ក្រុង​ភ្នំពេញ​បាន​ទាំងស្រុង ដែល​កងទ័ព​ឧទ្ទាម​ខ្មែរក្រហម​ដែល​ហ៊ុមព័ទ្ធ​ទីក្រុង​ជុំជិត​ហើយ​នោះ បាន​បាញ់​ផ្លោង​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ធំ​ទៅ​លើ​បន្ទាយ​ទាហាន លន់ នល់ ដូចជា​បន្ទាយ​អូរ​បែកក្អម​ជាដើម។

អ្នក​រស់នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ប្រមាណ​២​លាន​នាក់ ដែល​ក្នុង​នោះ​មាន​ជនភៀសសឹក​ពី​តាម​បណ្ដា​ខេត្ត​ផង មិន​អាច​បំភ្លេច​បាន​នូវ​ស្នូរ​ផ្ទុះ​អាវុធ​កងរំពង និង​ពន្លឺ​គ្រាប់កាំភ្លើង​ឆ្វៀលឆ្វាត់​នៅ​យប់​ថ្ងៃ​​ទី​១៦ មេសា នោះ​ឡើយ​។ ពួកគេ​ដេក​ភ័យ​ព្រួយ​បន់​ឱ្យ​តែ​មេឃ​ភ្លឺ​ឆាប់ៗ។

លោកស្រី លី ទូច ដែល​មាន​ប្តី​ជា​ទាហាន លន់ នល់ នៅ​មូលដ្ឋានទ័ព​អូរបែកក្អម នៅចាំ​ថា ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​បាញ់​អាវុធ​ធុន​ធ្ងន់​យ៉ាង​សន្ធាប់​នៅ​យប់​នោះ៖ «ផ្លោង​ចូល​បន្ទាយ​អូរបែកក្អម ប៉ុន្តែ​អត់មាន​ត្រូវ​អីទេ! មនុស្សម្នា​ចេញ​តាំង​យប់​ថ្ងៃ​ទី១៦ មេសា មក​ម្ល៉េះ។ គឺ​ដឹក​កូន​ប្រពន្ធ​ចេញ​អស់​ពី​បន្ទាយ ទៅ​រស់​នៅ​មុខ​ចេនឡា​ទាំងអស់​គ្នា និង​គ្មាន​អ្នក​ដេក​ទេ គឺ​ផ្លោង​ជាប់»

នៅ​យប់​ថ្ងៃ​ទី​១៦ មេសា ឆ្នាំ​១៩៧៥​នោះ ក្រៅ​តែ​ពី​ដេក​ភ័យ​ផង​អរ​ផង ថា​សង្គ្រាម​អាច​នឹង​ចប់​នៅ​ថ្ងៃស្អែក​នោះ គ្មាន​អ្នកណាម្នាក់​នឹក​ដល់​ថា ខ្មែរក្រហម​នឹង​បណ្ដេញ​ពួកគេ​ចេញពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ឡើយ។

នៅ​ព្រឹក​ព្រលឹម​ថ្ងៃ​ទី១៧ មេសា កងទ័ព​ខ្មែរក្រហម​ប្រដាប់​ដោយ​អាវុធ ភាគច្រើន​មាន​សំលៀកបំពាក់​ពណ៌​ខ្មៅ ពាក់មួក​កន្តឹប ក្រមា​បង់ក បាន​ដើរចូល​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ពី​គ្រប់ទិសទី។ ប្រជាជន​ក្រុងភ្នំពេញ​ជាច្រើន រួម​ទាំង​ទាហាន លន់ នល់ ផង​បាន​ឈរ​អម​សងខាង​ផ្លូវ​ញញឹម​ស្វាគមន៍​កងទ័ព​ខ្មែរក្រហម និង​អ្នកខ្លះ​បាន​ស្រែក​ថា ជយោ​សង្គ្រាម​ចប់​ហើយ​។ ប៉ុន្តែ​បន្តិចក្រោយមក​អ្វីៗ​បាន​ប្រែប្រួល​ទាំងស្រុង​។ កងទ័ព​ខ្មែរក្រហម​ដែល​ភាគច្រើន​មាន​វ័យក្មេង និង​មាន​ទឹក​មុខមាំ​បាន​ចាប់ផ្ដើម​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​នៅ​ក្នុង​និង​ជុំវិញ​ទីក្រុង​ចេញ​ដោយ​ចុង​កាណុង។

អ្នក​រស់រាន​ជីវិត​ពី​របប​ខ្មែរក្រហម លោកស្រី លី ទូច មាន​ប្រសាសន៍​ថា ពេល​នោះ​មាន​ភាព ច្របូកច្របល់​ខ្លាំង​ណាស់​។ តាម​ដង​ផ្លូវ​និ​មួយៗ ក្រោម​អាកាសធាតុ​ក្នុង​ខែ​ចែត្រ​ក្តៅ​រលាក​ស្បែក​នោះ មនុស្សម្នា​រាប់​ម៉ឺន​នាក់​ធ្វើដំណើរ​ដោយ​ថ្មើរជើង​ចេញពី​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​យ៉ាង​ចង្អៀត​ណែន។ ប្តី​របស់​លោកស្រី​បាន​បោះ​អាវុធ​ចោល និង​ផ្លាស់​សំលៀកបំពាក់​ជា​ជន​ស៊ីវិល​។ ចំណែក​អ្នកខ្លះ​ខំ​ស្ពាយ​រែក​លុយ​តាម​ខ្លួន តែ​ទីបំផុត​មិន​អាច​ចាយ​បាន៖ «គេ​ឱ្យ​យើង​ចេញ​ពី​ក្រុង​ភ្នំពេញ ១៥​គីឡូម៉ែត្រ​រយៈពេល ៣​ថ្ងៃ ចាំ​ចូល​មក​វិញ! គេ​ប្រាប់​អ៊ីចឹង គេ​ឱ្យ​យើង​ចេញ​ដើម្បី​បោស​សម្អាត រៀបចំ​ក្រុង​សាថ្មី។ គាត់(ប្ដី) នឹក​ឃើញ​ម៉េច​បោះ​កាំភ្លើង​ចោល គាត់​លែង​ស្ពាយ ខ្លាច​ថា យើង​ស្ពាយ​គេ (ប៉ុល ពត) ចាប់​បាត់។ ថ្ងៃ​១៧ មេសា គេ​លែង​ចាយ​លុយ​ភ្លាម គ្រាន់​តែ​ពួកគេ(ប៉ុល ពត) រំដោះ​ចូល​មក​ហ្នឹង គេ​អត់​ចាយ​(លុយ)​ទេ ហើយ​លុយ​ច្រើន​មាន​ចោល​តាម​ផ្លូវ»

មេដឹកនាំ​ខ្មែរក្រហម​មាន​មោទនភាព​ខ្លាំង​ណាស់​ដែល​ដណ្ដើម​បាន​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ក្រោយពី​សង្គ្រាម​បង្ហូរ​ឈាម​ខ្មែរ​គ្នាឯង​អស់​រយៈពេល​៥​ឆ្នាំ​មក​។ ពួកគេ​ក៏បាន​និពន្ធ​បទ​ចម្រៀង​ដ៏​ព្រឺព្រួច​មួយ​ចំនួន​តំណាង​ការ​តស៊ូ​ដ៏​លំបាក តែ​អាច​យកឈ្នះ​របប លន់ នល់ ដែល​មាន​មហាអំណាច​អាមេរិក​នៅ​ពី​ក្រោយខ្នង។

ខ្មែរក្រហម​ដឹកនាំ​ដោយ​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​កម្ពុជា ដែល​មាន ប៉ុល ពត ឬ សាឡុត ស ជា​ប្រធាន​បាន​ហៅ​របប​នយោបាយ​ថ្មី ថា កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​។ របប​នេះ​ចាប់ផ្ដើម​ដឹកនាំ​ប្រទេស​បែប​ផ្ដាច់ការ ហើយ​អ្វីៗ​ដែល​តំណាង​ឱ្យ​របប​សង្គមចាស់​ត្រូវ​ហាមឃាត់​ជាដាច់ខាត​។ សិទ្ធិ​នយោបាយ និង​សិទិ្ធ​សេរីភាព​ទាំងឡាយ​របស់​ពលរដ្ឋ​ត្រូវ​បាន​បំបិទ​ទាំងស្រុង ដូចជា ការ​គោរព​ប្រតិបត្តិ​សាសនា បំបិទ​សាលារៀន មិន​មាន​អ្នក​សារព័ត៌មាន គ្មាន​តុលាការ ជាដើម​។ រីឯ​កិច្ចការ​បរទេស​វិញ ខ្មែរក្រហម​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​តែ​ប្រទេស​កុម្មុយនិស្ត ដែល​មាន​ចិន​ជា​អ្នកជា​គាំទ្រ​ដ៏​ចម្បង។

ខ្មែរក្រហម​ក៏បាន​អនុវត្ត​នយោបាយ ទឹក​ឡើង​ត្រី​ស៊ី​ស្រមោច ទឹក​ខើច​ស្រមោច​ស៊ី​ត្រី ដោយ​បាន​សម្លាប់​ទាហាន និង​មន្ត្រីរាជការ ព្រមទាំង​បញ្ញវន្ត​ជន​នៃ​របប​មុនៗ ដើម្បី​បន្សុទ្ធ​របប​ថ្មី​ដែល​ពួកគេ​ថា ចេញ​ពី​វណ្ណៈ​កសិករ។ ខ្មែរក្រហម​បាន​ជំរុញ​វិស័យ​កសិកម្ម​ជាធំ​ក្នុង​ការដឹកនាំ​ប្រទេស ដោយ​បង្ខំ​ពលរដ្ឋ​ទូទាំង​ប្រទេស​ឱ្យ​រស់នៅ​បែកខ្ញែក​ព្រាត់ប្រាស​ពី​ក្រុម​គ្រួសារ ទៅ​រស់នៅ​ទី​តាម​ជនបទ​ទៅ​ធ្វើ​ស្រែ​ចម្ការ ដោយ​គ្មាន​គិតគូរ​ពី​មនោសញ្ចេតនា និង​សុខុមាលភាព​របស់​ពួកគេ​។ អ្នកប្រឆាំង ឬ​អ្នក​ដែល​ជាប់​សង្ស័យ​ថា មាន​និន្នាការ​ផ្សេង​ពី​អង្គការ​បដិវត្តន៍ ឬ​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​កម្ពុជា ត្រូវ​ចាត់ទុកជា​ខ្មាំង​ដែល​ត្រូវ​កម្ទេច ឬ​សម្លាប់ចោល​ដោយ​គ្មាន​ការ​វិនិច្ឆ័យ។

សារមន្ទីរ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ទួល​ស្លែង​បច្ចុប្បន្ន ធ្លាប់​ជា​មណ្ឌល​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​យ៉ាង​ឃោរឃៅ​នៅ​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រម មានឈ្មោះ​កាត់​ថា មន្ទីរ​ស​២១​។ ជនរងគ្រោះ​ជិត ២​ម៉ឺន​នាក់ ភាគច្រើន​ជា​យោធា និង​កម្មាភិបាល​ខ្មែរក្រហម ហើយ​មាន​ជនបរទេស​ផង ត្រូវ​បាន​ចាប់​យក​មក​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​សួរចម្លើយ​ដើម្បី​រក​ខ្សែរយៈ​ក្បត់​បន្ថែម ហើយ​យក​ទៅ​សម្លាប់​នៅ​វាល​ពិឃាដ​បឹង​ជើងឯក។

ជា​លទ្ធផល ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់​ខ្មែរក្រហម មនុស្ស​ជិត​លាន​នាក់​បាន​បាត់បង់​ជីវិត​ដោយសារ​ការ​សម្លាប់ ពលកម្ម​បាក់​កម្លាំង ការ​អត់​អាហារ និង​ការ​គ្មាន​ថ្នាំ​ព្យាបាល​ជំងឺ​។ របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ឬ​របប​ខ្មែរក្រហម​ត្រូវ​បាន​ផ្ដួល​រំលំ​ដោយ​កងទ័ព​វៀតណាម ដណ្ដើម​កាន់កាប់​ក្រុងភ្នំពេញ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី៧ មករា ឆ្នាំ​១៩៧៩។

បើ​ទោះ​ជា​ជិត​កន្លះ​សតវត្ស​បាន​កន្លង​ផុត​ទៅ​ក្ដី អ្នកស្រាវជ្រាវ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរក្រហម ឱ្យ​ដឹង​ថា កម្ពុជា​មិន​ត្រូវ​បំភ្លេច​ចោល​នូវ​រឿងរ៉ាវ​ទាំងឡាយ​ដែល​បាន​កើតឡើង​នៅ​ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម​នោះ​ទេ​។ នាយក​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា លោក ឆាំង យុ មាន​ប្រសាសន៍​ថា សម្រាប់​អ្នក​ដែល​បាន​ឆ្លងកាត់​របប​ខ្មែរក្រហម ថេរៈ​វេលា ៤៥​ឆ្នាំមុន​នោះ ហាក់​ដូច​ជា​ថ្ងៃ​ម្សិលមិញ​ប៉ុណ្ណោះ«ពី​ព្រោះ​វា​បង្រៀន​យើង​ពី​ភាព​មនុស្ស​ធម៌ ចេះ​ជួយ​គ្នា​ពេល​យើង​ជួប​ទុក្ខ​លំបាក វា​បង្រៀន​ឱ្យ​យើង​មិន​ធ្វើ​អំពើ​មិន​គួរ​គប្បី។ ខ្ញុំ​គិត​ថា សុទ្ធ​តែ​ជា​រឿង​សំខាន់! អ៊ីចឹង​ខ្ញុំ​គិត​ថា ទោះបី ៤៥​ឆ្នាំ អ្នក​រស់រាន​មាន​ជីវិត​ពី​របប​ខ្មែរ​ក្រហម រឿង​នេះ​ដូច​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​អ៊ីចឹង»

បទពិសោធន៍​បង្ហាញ​ថា អ្នក​រស់រាន​ជីវិត​ពី​របប​ខ្មែរក្រហម​ជាច្រើន​នាក់​មានការ​ឈឺចាប់​ផ្លូវចិត្ត​នៅ​ពេល​រម្លឹក​ដល់​រឿងរ៉ាវ​របស់​ពួកគេ​នៅ​ក្នុង​របប​គ្មាន​មនុស្សធម៌​នោះ​។

ប៉ុន្តែ​លោក ឆាំង យុ ដែល​បាន​ឆ្លងកាត់​របប​នេះ​ដែរ​នោះ​ថា ក្រៅ​តែពី​រឿងរ៉ាវ​ឈឺចាប់ ក៏​នៅ​មាន​រឿងរ៉ាវ​សាមញ្ញៗ​ជាច្រើន​ទៀត​ដែល​ម្នាក់ៗ​អាច​ចែករំលែក​ទៅ​អ្នក​ដទៃ​បាន៖ «មិន​ចាំ​បាច់​ទាល់​តែ​និយាយ​ពី​រឿង​អាស្រូវ មិន​ចាំ​បាច់​ទាល់​តែ​និយាយ​​រឿង​ទណ្ឌកម្ម មិន​ហៅ​ថា រឿង​ខ្មែរ​ក្រហម​ដែរ។ រឿង​ខ្មែរ​ក្រហម​មាន​ច្រើន​យ៉ាង រឿង​ដាំ​ថ្នាំ​ជក់ រឿង​អាពាហ៍ពិពាហ៍ រឿង​កំណើត​ទារក ហើយ​មាន​ពេល​ខ្លះ​រឿង​ក្នុង​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម​ក៏​មាន​រឿង​ខ្លះ​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​សប្បាយ​ចិត្ត ពេល​ដែល​យើង​បាន​ជួប​មិត្តភ័ក្ដិ​ដែល​បាន​ជួយ​ជីវិត​យើង​នៅ​ក្នុង​គ្រា​លំបាក​ណាមួយ​ដែរ។ រឿង​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ ដែល​ក្មេងៗ​ឥឡូវ​អាច​យល់​បាន ឧទាហរណ៍​នៅ​សម័យ​នោះ សូម្បី​ថ្នាំ​ដុស​ធ្មេញ ច្រាស​ដុស​ធ្មេញ យើង​ពុំ​ដែល​មាន​ផង​រយៈពេល ៤ឆ្នាំ សូម្បី​ស្បែក​ជើង​១គូ ពាក់ ៤-៥ឆ្នាំ ក៏​យើង​មិន​ដែល​មាន​ផង។ រឿង​សាមញ្ញ​ទាំងអស់​នេះ យើង​ស្ដាប់​ទៅ​ដូច​ថា មិន​មែន​រឿង​ខ្មែរ​ក្រហម ប៉ុន្តែ វា​ជា​រឿង​ពិត​ដែល​ក្មេង​សម័យ​ឥឡូវ​អាច​យល់​បាន​ពី​ការ​លំបាក​វេទនា​ពី​លក្ខខណ្ឌ​ជីវិត​នា​សម័យ​នោះ។ ប៉ុន្តែ អ្វី​ដែល​លំបាក​គឺ​យើង​ថា ហេតុអ្វី​បាន​ជា​មាន​រឿង​នោះ​កើត​ឡើង អ៊ឺចឹង​ហើយ​ខ្ញុំ​គិត​ថា បន្ត​ប្រាប់​រឿង​រ៉ាវ​កើត​ឡើង​នេះ​ដល់​ក្មេង...»

នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា លោក ឆាំង យុ ផ្ដល់​បទសម្ភាសន៍​ដល់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៤ មីនា ឆ្នាំ​២០១៥ នា​រាជធានី​ភ្នំពេញ។
នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា លោក ឆាំង យុ ផ្ដល់​បទសម្ភាសន៍​ដល់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៤ មីនា ឆ្នាំ​២០១៥ នា​រាជធានី​ភ្នំពេញ។
RFA/Uon Chhin

មេដឹកនាំ​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ខ្មែរក្រហម មាន ប៉ុល ពត នួន ជា អៀង សារី ខៀវ សំផន និង តា ម៉ុក ជាដើម ដែល​បាន​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ឆ្ពោះ​ទៅ​មហា​វិនាសកម្ម​នោះ ជា​មនុស្ស​ដែល​មាន​ការសង្ស័យ​ច្រើន ភ័យខ្លាច​បាត់បង់​អំណាច។ ការភ័យខ្លាច​បាត់បង់​អំណាច​របស់​ពួកគេ​នោះ បាន​បង្ក​ឱ្យ​ពួកគេ​មាន​ជំងឺ​សង្ស័យ​ច្រើន ដែល​នាំ​ទៅ​ដល់​ការ​សម្លាប់​រង្គាល ដែល​ជនរងគ្រោះ​មាន​ទាំង​មន្ត្រី និង​យោធា​ខ្មែរក្រហម​ខ្លួនឯង​ផង។

អតីត​យោធា​ខ្មែរក្រហម​នៃ​វរសេនា​ធំ​លេខ​៦១ ប្រចាំ​នៅ​ស្ទឹងហាវ ខេត្ត​ព្រះសីហនុ លោក អ៊ុំ សារី អះអាង​ប្រាប់​អាស៊ីសេរី​ថា ក្នុងនាម​ជា​កងទ័ព​នៅ​ពេល​នោះ​លោក​មិន​បាន​ឃើញ​ផ្ទាល់​ភ្នែក នូវ​ការ​សម្លាប់​មនុស្ស​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​លោក​ធ្លាប់​ធ្វើជា​អ្នក​សួរចម្លើយ​អ្នកទោស ដែល​ជា​សម​មិត្ត​ខ្មែរក្រហម​ដូចគ្នា៖ «ក្នុង​កង​ពិសេស​វរៈសេនា​ធំ​នឹង ខ្ញុំ​គ្រាន់​តែ​នៅ​ស្ដាប់ ហើយ​ខ្ញុំ​ក៏​ជា​អ្នក​សួរ​ចម្លើយ​គេ ប៉ុន្តែ​ជួប​មិត្ត​គ្នា​ឯង​ទាំង​អស់! មាន​សកម្មភាព គេ​បាន​ចោទ​ដាក់​គ្នា ហើយ​ខ្ញុំ​នៅ​កង​ពិសេស​វរៈសេនា​ធំ​អ៊ីចឹង មាន​ដៃ​ជើង​របាយការណ៍​ថា មិត្ត​នេះ​មាន​សកម្មភាព​អ៊ីចេះ មក​កង​អង្គភាព​ខ្ញុំ (វរៈសេនា​ធំ) គឺ​ជា​កន្លែង​សួរ​ចម្លើយ​របស់​អ្នក​មាន​សកម្មភាព ដែល​មាន​សមាសភាព ឬ​ហៅ​ថា ខ្មាំង។ ឃើញ​គេ​ធ្វើ​បាប ដូច​ជា​ការ​អ៊ុត​កៅស៊ូ សួរ​ចម្លើយ​តាម​ឆក់​ខ្សែ​ភ្លើង តាម​កូរ៉ូណូ (ទូរស័ព្ទ) ដោត​ជិត​គ្នា ដាក់​ទៅ​ឆក់។ អ៊ី​ចឹង​គ្នា​មិន​ឆ្លើយ ដាក់​ឆក់ ហើយ​ឆ្លើយ​ព្រាវៗ​!​ទៅ ព្រោះ​គ្នា​មិន​ដឹង​ធ្វើ​ម៉េច បើ​គេ​ឆក់ ថប់​ដង្ហើម​ហើយ ចេះ​តែ​ឆ្លើយ​ទៅ! បើ​មិន​ឆ្លើយ ខ្ញុំ​គ្មាន​របាយការណ៍​ឱ្យ​មេៗ​មិន​ទុក​ចិត្ត​ខ្ញុំ មេ​ដក​ខ្ញុំ​ចេញ​ទៅ»

បច្ចុប្បន្ន​រស់នៅ​ក្នុង​ស្រុក​សំឡូត ខេត្ត​បាត់ដំបង លោក អ៊ុំ សារី សំដែង​ការ​សោកស្ដាយ បន្ទាប់ពី​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ចលនា​ខ្មែរក្រហម​រយៈពេល​ប្រមាណ ២៦ឆ្នាំ។

ទាក់ទង​នឹង​សារសំខាន់​នៃ​ការអប់រំ និង​ការ​រម្លឹក​រឿងរ៉ាវ​ក្នុង​សម័យ​ខ្មែរក្រហម​វិញ លោក អ៊ុំ សារី ឱ្យ​ដឹង​ថា លោក​តែងតែ​និយាយ​ប្រាប់​រឿងរ៉ាវ និង​បទពិសោធន៍​របស់​លោក ក្នុង​របប​ខ្មែរក្រហម​ទៅ​កូនៗ​របស់​លោក៖ «ដើម្បី​ឱ្យ​កូន​ចងចាំ ដើម្បី​កុំ​ឱ្យ​ភ្លេច​ខ្លួន ទៅ​តាម​គេ ដោយ​សារ​ធ្វើ​ឱ្យ​ខ្លួនឯង​របួស​ស្នាម ធ្វើ​ឱ្យ​​ខ្លួន​ឯង​ដែល​សង្គម​ជាតិ​ស្អប់​ខ្ពើម។ ខ្ញុំ​សោកស្ដាយ​តាំង​ពី​រំដោះ​ខ្លួន​ហើយ និង​សោកស្ដាយ​មិន​គួរ​ធ្វើ​អ៊ីចឹង ដែល​ត្រូវ​ចាញ់​បោក​គេ។ ពី​ក្មេង ពេល​គេ​នាំ​អី​ធ្វើ​អី ធ្វើ​នឹង​ហើយ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​ដូច​គេ​ទេ! គេ​ប្រាប់​ឱ្យ​បាញ់​សម្លាប់​ទៅ តែ​ខ្ញុំ​មិន​ហ៊ាន​ទេ។ កាល​ចូល​តស៊ូ​នឹង មាន​កងទ័ព​រណសិរ្ស​​រំដោះជាតិ​​មក​ឃោសនា។ គេ​បំផុស​តាំង​ពី​លោកសង្ឃ​​ឱ្យ​លា​ចាក​សិក្ខាបទ (សិក្ខ) ដើម្បី​ចូល​ចលនា​តស៊ូ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧១-៧២។ កងទ័ព​រណសិរ្ស​ត្រូវ​ការ​រំដោះ​ជាតិ​ពី​ចក្រពត្តិ​អាមេរិក មក​ឈ្លាន​ពាន​ទឹក​ដី​ខ្មែរ កងទ័ព​លន់ នល់ ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ទម្លាក់​សម្ដេច (សីហនុ) ហើយ។ សម្ដេច (សីហនុ) ជា​គោលដៅ​ជា​គោលដៅ​នៃ​ការ​បំផុស​ចលនា​រណសិរ្ស​នឹង តែ​តាម​ពិត​ខ្មែរ​ក្រហម​ក៏​មិន​ស្រឡាញ់​សម្ដេច​ដែរ»

អ្នកស្រាវជ្រាវ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរក្រហម លោក ឆាំង យុ ថ្លែង​ថា រឿង​ខ្មែរក្រហម គឺ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ​សាសន៍​ខ្មែរ ដែល​មិន​អាច​បំភ្លេច​ចោល​បាន​បើ​ទោះ​ជា​មាន​ភាព​អាម៉ាស់​នៅ​ពេល​រម្លឹក​ដល់​រឿងរ៉ាវ​ទាំងនោះ​ក៏​ដោយ​ចុះ៖ «ប៉ុន្តែ​បើ​យើង​សិក្សា និង​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​ជា​គ្រូ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​ដឹង​កាន់​តែ​ច្រើន ហើយ​យើង​អាច​មាន​តួនាទី​សំខាន់​ទប់ស្កាត់​អំពើ​ទាំងអស់​នេះ អំពើ​ហិង្សា​ផ្សេងៗ ដែល​យើង​ជួប​ប្រទះ​ដែរ។ មិន​បាច់​អាន​សៀវភៅ ១០-៣០​ក្បាល​ទេ សៀវភៅ​មួយ​ដែល​យើង​ធ្វើ​ជាមួយ​ក្រសួង​អប់រំ ៧៨-៧៩​ទំព័រ ខ្ញុំ​គិត​ថា វា​គ្រប់គ្រាន់​សម្រាប់​មូលដ្ឋាន​របស់​សិស្ស​ជា​ទូទៅ ហើយ​សិស្ស​អាច​ប្រើ​មូលដ្ឋាន​ទាំងអស់​នេះ សួរ​ឪពុកម្ដាយ សួរ​អ្នក​ជិត​ខាង ឬ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​នៅ​ពេល​បន្ត​ទៅ​សកលវិទ្យាល័យ អនុបណ្ឌិត ឬ​បណ្ឌិត។ ឧទាហរណ៍​ដូច​ជា​តុលាការ​កាត់​ទោស​ខ្មែរ​ក្រហម វា​មាន​សាក្សី​ឡើង​និយាយ​រៀបរាប់​រឿងរ៉ាវ​របស់​ខ្លួន និយាយ​ពី​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​លើ​កំហុស​ឆ្គង​នៃ​របប​ខ្មែរ​ក្រហម ធ្វើ​ឱ្យ​ក្មេង​ជាន់​ក្រោយ​បាន​ស្ដាប់ និង​ចងចាំ​ទុក។ យើង​មិន​ត្រូវ​រំពឹង​ថា យើង​ដឹង​ហើយ យល់​ហើយ ដោយ​សារ​រឿង​នេះ វា​ស្មុគស្មាញ​ខ្លាំង​ណាស់! វា​កើត​ឡើង​តាំង​ពី​យូរ​ណាស់​មក​ហើយៗ​ផល​ប៉ះពាល់​ទូទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា​របស់​យើង។ មិន​ត្រឹម​រង​គ្រោះ​ផ្ទាល់​ទេ អ្នក​ជា​ឪពុកម្ដាយ​របស់​ក្មេង​យុវជន ជាង​១០​លាន​នាក់ សុទ្ធ​តែ​ជា​អ្នក​រស់រាន​មាន​ជីវិត​ពី​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម​ទាំង​ស្រុង​ នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង​បាទ!»

គិត​មក​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០១៨ ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​រស់រាន​ជីវិត​សល់​ពី​សម័យ​ខ្មែរក្រហម​មាន​ចំនួន​៥​លាន​នាក់ នេះ​បើ​យោង​តាម​ស្ថិតិ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​ក្រសួង​ផែនការ​។ ពួកគាត់​មាន​វ័យ ៤៥​ឆ្នាំ ឡើង​ទៅ ហើយ​កំពុង​ប្រឈម​វ័យ​ចាស់​ជរា និង​ជំងឺ​ព្យាធិ។

សាលា​ក្តី​កូនកាត់​ខ្មែរក្រហម គាំទ្រ​ដោយ​អង្គការសហប្រជាជាតិ បាន​កាត់ទោស​មេដឹកនាំ​ខ្មែរក្រហម​បី​រូប​ដាក់គុក​អស់​មួយ​ជីវិត ក្នុង​នោះ មាន គាំង ហ្គេចអ៊ាវ ហៅ​ឌុច ប្រធាន​មន្ទីរ​ស​២១ ឬ​គុក​ទួល​ស្លែង ខៀវ សំផន ប្រធាន​គណ​ប្រធាន​រដ្ឋ និង នួន ជា ប្រធានរដ្ឋសភា​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ ឬ​របប​ខ្មែរក្រហម​។ បច្ចុប្បន្ន ព្រះរាជអាជ្ញា​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​នៃ​សាលា​ក្តី​ខ្មែរក្រហម​កំពុង​តតាំង​គ្នា អំពី​រឿង​នាំ​យក​អតីត​មេដឹកនាំ​ខ្មែរក្រហម​បី​នាក់​បន្ថែម​ទៀត​មក​ជំនុំជម្រះ​។ បុគ្គល​ទាំង​បី​នោះ លោក មាស មុត លោក អោ អាន និង​លោក យឹម ទិត្យ។ ព្រះរាជអាជ្ញា​បរទេស​គាំទ្រ​ឱ្យ​នាំ​ខ្លួន​ពួកគេ​មក​ជំនុំជម្រះ​ព្រោះ​មាន​ភស្តុតាង​នៃ​បទឧក្រិដ្ឋ​គ្រប់គ្រាន់ ខណៈ​ព្រះរាជអាជ្ញា​ខ្មែរ​មិន​យល់ព្រម​។ ការ​មិន​យល់ព្រម​របស់​ព្រះរាជអាជ្ញា​ខ្មែរ​នេះ ស្របគ្នា​ទៅ​នឹង​ការ​ចង់​បាន​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (0)

មើល​មតិ​ទាំង​អស់.

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។

គេហទំព័រ​ទាំងមូល