​មេធាវី​អន្តរជាតិ​ ថា​លោក​ ហ៊ុន​ សែន​ និង​មន្រ្តី​របប​នេះ​ ប្រឈម​ជាប់ចោទ​ពី​បទឧក្រិដ្ឋ​ប្រឆាំង​មនុស្សជាតិ​ បើ​បង្ក្រាប​ជនស៊ីវិល​ អមដំណើរ​មន្រ្តី​ប្រឆាំង​

លោក មួង ណារ៉េត
2019-11-03
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព
មេធាវីអង់គ្លេស លោក រីឆាត រ៉យជើស៍ (Richard Rogers) នៃក្រុមហ៊ុនមេធាវី គ្លបល ឌីលីជេនស៍ (Global Diligence) ផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ដល់វិទ្យុអាស៊ីសេរី នាបន្ទប់ផ្សាយរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន សហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីថ្ងៃទី ១៨ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០១៥។
មេធាវីអង់គ្លេស លោក រីឆាត រ៉យជើស៍ (Richard Rogers) នៃក្រុមហ៊ុនមេធាវី គ្លបល ឌីលីជេនស៍ (Global Diligence) ផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ដល់វិទ្យុអាស៊ីសេរី នាបន្ទប់ផ្សាយរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន សហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីថ្ងៃទី ១៨ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០១៥។
RFA

មេធាវី​អន្តរជាតិ​ ថា​លោក​ ហ៊ុន​ សែន​ និង​ មន្រ្តី​របប​នេះ​ នឹង​ជាប់ចោទ​ពី​បទឧក្រិដ្ឋ​ប្រឆាំង​មនុស្សជាតិ​ ដែល​អាច​ផ្តន្ទា​ទោស​បាន​ នៅ​ចំពោះ​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​ (ICC​) បើ​ហ៊ាន​បង្ក្រាប​ជនស៊ីវិល​ ដែល​អមដំណើរ​មន្រ្តី​ប្រឆាំង​ ធ្វើដំណើរ​មាតុភូមិ​និវត្តន៍​ទៅ​កម្ពុជា​ ដោយ​អហិង្សា​។

សូម​លោកអ្នក​នាង​ ស្តាប់​បទសម្ភាសន៍​របស់​លោក​ មួង​ ណា​រ៉េ​ត ជាមួយ​លោក​ រី​ឆាត​ រ៉​យជើស៍​ (Richard​ Rogers​) ដែល​ជា​មេធាវី​អន្តរជាតិ​ និង​ ជា​ជនជាតិ​អង់គ្លេស​ ជុំវិញ​រឿង​នេះ​ដូច្នេះ​តទៅ​៖

មួង​ ណា​រ៉េ​ត៖ អាជ្ញាធរ​របប​លោក​ ហ៊ុន​ សែន​ កំពុង​បង្ហាញ​សាច់ដុំ​ ដោយ​បញ្ជូន​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ចម្រុះ​ ទៅ​តំបន់​ព្រំដែន​ ដើម្បី​បង្ក្រាប​ក្រុម​អ្នក​អមដំណើរ​មន្រ្តី​បក្ស​ប្រឆាំង​ វិល​ចូល​ស្រុកខ្មែរ​វិញ​។ ទាំង​លោក​ ហ៊ុន​ សែន​ និង​ មន្រ្តី​យោធា​សុទ្ធតែ​ គម្រាម​កម្ទេច​ ឬ សម្លាប់​ជនស៊ីវិល​ទាំងនោះ​។ តើ​ការ​សម្លាប់​ជនស៊ីវិល​ ដែល​គ្មាន​អាវុធ​ក្នុង​ដៃ​ និង​ តវ៉ា​ដោយសន្តិវិធី​ ជា​ការប្រព្រឹត្ត​ផ្ទុយ​នឹង​ច្បាប់​ជាតិ​ និង​ អន្តរជាតិ​ដែរ​ឬទេ​?

ឆាត​ រ៉​យជើស៍​៖ ​ពិត​ណាស់​! ការ​បង្ក្រាប​បែបនេះ​ មិន​ត្រឹមតែ​ខុសច្បាប់​ជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​ប៉ុណ្ណោះទេ​ វា​ជា​ចំណាត់ការ​មិន​សម​ទំនង​ទាល់តែសោះ​ ព្រោះ​មន្រ្តី​បក្ស​ប្រឆាំង​ ដែល​ប្រកាស​វិល​ចូល​ស្រុក​វិញ​នោះ​ សុទ្ធតែ​ជា​តំណាង​រាស្រ្ត​ជាប់ឆ្នោត​របស់​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ ដែល​ជា​ជនស៊ីវិល​ និង​គ្មាន​អាវុធ​ក្នុង​ដៃ​។ ម្យ៉ាងទៀត​ ពួកគាត់​បាន​ប្រកាស​ហើយ​ថា​ ការ​ធ្វើ​មាតុភូមិ​និវត្តន៍​នេះ​ គឺ​ដើម្បី​បុព្វហេតុ​ស្តារ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឡើងវិញ​។ ជាង​នេះ​ទៅទៀត​ ពួកគាត់​មិនដែល​ប្រកាស​ថា​ នឹង​ធ្វើដំណើរ​ទៅ​កម្ពុជា​ ដោយ​ស្ពាយ​ ឬកាន់​កាំភ្លើង​នោះ​ឡើយ​។ ទង្វើ​របស់​ពួកគាត់​ មិនមែន​ជា​អំពើឈ្លានពាន​របស់​ទ័ព​បរទេស​ ដែល​លុកលុយ​ចូល​ដីខ្មែរ​នោះ​ដែរ​។

មួង​ ណា​រ៉េ​ត៖ ​ចុះបើ​ចំណាត់ការ​របស់​របប​លោក​ ហ៊ុន​ សែន​ ខុសច្បាប់​ ហេតុអ្វីបានជា​របប​នេះ​ នៅតែ​បង្ហាញ​ចេតនា​ឧក្រិដ្ឋ​នេះ​?

រីឆាត​ រ៉​យជើស៍​៖ ​អ្វី​ដែល​របប​សព្វថ្ងៃ​កំពុង​ធ្វើ​នេះ​ គឺ​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញច្បាស់​ អំពី​ការភ័យខ្លាច​របស់​លោក​ ហ៊ុន​ សែន​ និង​ ភាព​ខ្វះ​ភាព​ទុកចិត្ត​លើ​ប្រជាប្រិយ​ភាព​ខ្លួនឯង​។ បើ​លោក​ ហ៊ុន​ សែន​ ទុកចិត្ត​ថា​របប​នេះ​ មាន​ប្រជាប្រិយ​ភាព​ និង​មានការ​គាំទ្រ​ពី​ពលរដ្ឋខ្មែរ​ទូទៅ​ ម៉្លេះ​សម​ពួកគាត់​ មិន​ត្រូវ​រារាំង​តំណាង​រាស្រ្ត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ ក្នុង​ការ​វិលត្រឡប់​ទៅ​ស្រុកខ្មែរ​វិញ​នោះ​ទេ​។ ហើយ​បើ​ទុកចិត្ត​លើ​ប្រជាប្រិយ​ភាព​ខ្លួនឯង​ ម៉្លេះ​សម​គណបក្ស​កាន់អំណាច​ អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មានការ​បោះឆ្នោត​មួយ​ដោយសេរី​ ត្រឹមត្រូវ​ និង​ យុត្តិធម៌​ ដែល​ប្រកួតប្រជែង​ ដែល​បាន​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទូទៅ​។ តែ​នេះ​ បង្ហាញថា​ គណបក្ស​កាន់អំណាច​ កំពុងតែ​អស់សង្ឃឹម​ ក្នុង​ការ​បន្ត​ក្រាញ​អំណាច​ ទើប​ធ្វើអ្វី​គ្រប់យ៉ាង​ ដើម្បី​រារាំង​មន្រ្តី​បក្ស​ប្រឆាំង​ មិន​ឲ្យ​ចូល​ស្រុក​វិញ​បាន​។

មួង​ ណា​រ៉េ​ត៖ តើមាន​ករណី​ពិសេស​ណាមួយ​ទេ​ ដែល​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ អាច​សម្លាប់​ជនស៊ីវិល​ស្លូតត្រង់​បាន​?

រីឆាត​ រ៉​យជើស៍​៖ អាច​មាន​ដែរ​! ប៉ុន្តែ​ ទាល់តែ​កាលៈទេសៈ​នោះ​ វា​ជា​កាលៈទេសៈ​ផុយ​ស្រួយ​បំផុត​ប៉ុណ្ណោះ​ ដែល​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ អាច​បង្ក្រាប​ជនស៊ីវិល​ ដែល​គ្មាន​អាវុធ​ក្នុង​ដៃ​បាន​។ ទោះជា​ក្នុង​កាលៈ​ទេស​ផុយ​ស្រួយ​បំផុត​នេះ​ក៏ដោយ​ ក៏​ការប្រើ​កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ​បែបនេះ​ គឺជា​រឿង​កម្រ​បំផុត​ ហើយ​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ ទាល់តែ​ច្បាប់​អនុញ្ញាត​ និង​ ត្រូវតែ​ថ្លឹងថ្លែង​ ឲ្យ​សមស្រប​បំផុត​រវាង​ការប្រើ​កម្លាំង​ និង​ ហា​នី​ភ័យ​ដែល​អាច​កើតមាន​។ ប៉ុន្តែ​ ករណី​បែបនេះ​ គឺជា​ករណី​កម្រ​ខ្លាំង​ណាស់​ ដែល​ខ្ញុំ​មិនដែល​ធ្លាប់​ឮផង​។ រឹតតែ​មិនដែល​ទៀត​នោះ​ គឺ​មិនដែល​មាន​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ឯណា​ ទៅ​បង្ក្រាប​ជនស៊ីវិល​ ដែល​ជា​តំណាង​រាស្រ្ត​ជាប់ឆ្នោត​ គ្មាន​អាវុធ​ ហើយដែល​គ្រាន់តែ​មានបំណង​វិលត្រឡប់​ទៅ​មាតុភូមិ​កំណើត​របស់​ខ្លួន​នោះ​។ ខ្ញុំ​ពិតជា​មិនដែល​ឮ ថា​ប្រទេស​ណា​ គេ​ប្រើ​វិធានការ​ចម្លែក​ខុសគេ​ដូច្នេះ​នោះ​ទេ​។

មួង​ ណា​រ៉េ​ត៖ចុះ​មាន​ករណី​ខ្លះ​ មេដឹកនាំ​ផ្តាច់​ការ​ បញ្ជា​ឲ្យ​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​ បាញ់សម្លាប់​បាតុករ​ ដែល​ជា​ជនស៊ីវិល​ដែរ​។ តើ​រឿង​នោះ​ យ៉ាងម៉េច​ទៅវិញ​?

ឆាត​ រ៉​យជើស៍​៖ ​ករណី​បាញ់សម្លាប់​ពលរដ្ឋ​ស្លូតត្រង់​ ពី​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​នេះ​ គឺ​មានតែ​ប្រទេស​កុម្មុ​នី​ស្ត​ផ្តាច់​ការ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ប៉ុន្តែ​ មិន​ទទួលជោគជ័យ​ទេ​។ ខ្ញុំ​លើក​ឧទាហរណ៍​មួយ​ ដូច​ករណី​នៅ​ប្រទេស​អឺរ៉ុប​ខាងកើត​ ដែល​ជា​ប្រទេស​កុម្មុ​នី​ស្ត​ គឺ​ក្រោយ​ឆ្នាំ​ ១៩៨៩​ ក្រោយ​ការ​ដួល​រំលំ​ជញ្ជាំង​ទីក្រុង​ប៊ែរឡាំង​ មាន​ប្រទេស​ខ្លះ​ក្រោម​ការ​បញ្ជា​របស់​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​រ៉ូម៉ានី​ នៅពេល​នោះ​ បញ្ជា​ឲ្យ​កងទ័ព​បាញ់ប្រហារ​លើ​ហ្វូង​បាតុករ​ជា​ជនស៊ីវិល​ ដោយ​បាញ់​គ្រាប់​ពិត​។ ប៉ុន្តែ​ ការ​បញ្ជា​នោះ​ ជា​កាំបិត​ចិត​ដង​ឯង​ ដោយ​កងទ័ព​មិន​ធ្វើតាម​ ព្រោះ​ពួកគេ​មិន​អាច​លើកដៃ​សម្លាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ស្លូតត្រង់​របស់​ខ្លួនឯង​បាន​។

មួង​ ណា​រ៉េ​ត៖  ចុះ​ករណី​នៃ​ដំណើរ​មាតុភូមិ​និ​វិត្ត​ន៍​របស់​លោក​ សម​ រង្ស៊ី​ និង​ មន្រ្តី​បក្ស​ប្រឆាំង​វិញ​ តើ​ការប្រើ​កម្លាំង​ពីសំណាក់​របប​ក្រុងភ្នំពេញ​ ដើម្បី​បង្ក្រាប​ និង​ទប់ទល់​នឹង​កម្លាំង​ពលរដ្ឋ​ដែល​អមដំណើរ​ពួកគាត់​ តើ​ជា​រឿង​សមស្រប​ ទៅតាម​គោលការណ៍​ នៃ​សមាមាត្រ​នៃ​កម្លាំងទ័ព​ និង​ហា​នី​ភ័យ​ដែល​អាច​កើតមាន​ដែរ​ឬទេ​?

រីឆាត​ រ៉​យជើស៍​៖ ពិត​ណាស់​! ចំណាត់ការ​នេះ​ គឺ​មិន​សមស្រប​ទាល់តែសោះ​។ មិន​ត្រឹមតែ​មិន​សមស្រប​ទេ​ គឺ​ការប្រើ​កម្លាំង​នេះ​ វា​ជ្រុល​ហួសហេតុ​ទៅទៀត​។ ការប្រើ​កម្លាំង​ជ្រុល​ហួសហេតុ​បែបនេះ​ ជា​រឿង​ខុសច្បាប់​។ ការ​សម្លាប់​ជន​ស្លូតត្រង់​ និង​ជនស៊ីវិល​ ដែល​ធ្វើដំណើរ​វិល​ទៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​ គឺ​ក៏​ខុសច្បាប់​ដែរ​ និង​ ជា​បទឧក្រិដ្ឋ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ថែមទៀត​ផង​។ រដ្ឋាភិបាល​លោក​ ហ៊ុន​ សែន​ ត្រូវ​ចាំ​ថា​ សារ​គម្រាម​កំហែង​កម្ទេច​ ឬសម្លាប់​ជនស៊ីវិល​ស្លូតត្រង់​នេះ​ គឺជា​អង្គហេតុ​នៃ​ធាតុផ្សំ​បទល្មើស​ ដែល​ជា​ភ័ស្តុតាង​ទៅ​ថ្ងៃក្រោយ​នៃ​ចេតនា​ឧក្រិដ្ឋ​ ដើម្បី​ផ្តន្ទា​ទោស​លោក​ ហ៊ុន​ សែន​ និង​ មន្រ្តី​របប​នេះ​ កាលណា​ជនស៊ីវិល​ណា​ម្នាក់​ ត្រូវ​គេ​សម្លាប់​ដោយសារ​ ការប្រើ​កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ​ជ្រុល​ហួសហេតុ​ លើ​ជនស៊ីវិល​គ្មាន​អាវុធ​ក្នុង​ដៃ​នេះ​។

មួង​ ណា​រ៉េ​ត៖ តើ​បទឧក្រិដ្ឋ​នោះ​ ក្នុង​ការប្រើ​កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ​ជ្រុល​ហួសហេតុ​ លើ​ជនស៊ីវិល​ដែល​គ្មាន​អាវុធ​ក្នុង​ដៃ​នេះ​ ជា​បទឧក្រិដ្ឋ​ធ្ងន់ធ្ងរ​កម្រិត​ណា​?

រីឆាត​ រ៉​យជើស៍​៖ ភាព​ធ្ងន់ធ្ងរ​នៃ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​នេះ​ គឺ​មាន​ចែង​ទាំង​ក្នុង​ច្បាប់​ជាតិ​របស់​កម្ពុជា​ និង​ច្បាប់អន្តរជាតិ​។ យើង​ដឹង​ហើយ​ថា​ អ្នក​ដែល​ប្រព្រឹត្តិ​បទឧក្រិដ្ឋ​ គឺ​សុទ្ធតែ​ត្រួតត្រា​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ដែរ​ ដូច្នេះ​យើង​មិន​សង្ឃឹមថា​ ជនរងគ្រោះ​អាច​ទទួល​បាន​យុត្តិធម៌​ តាម​ប្រព័ន្ធ​តុលាការជាតិ​ទេ​។ ក្នុង​ន័យ​នេះ​ គឺ​មានតែ​ច្បាប់អន្តរជាតិ​ប៉ុណ្ណោះ​ ដែល​មានប្រសិទ្ធភាព​ ក្នុង​ការ​ផ្តន្ទា​ទោស​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ទាំងនោះ​។ បើ​កងកម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​នៃ​របប​លោក​ ហ៊ុន​ សែន​ ហ៊ាន​បាញ់​បង្ក្រាប​ជនស៊ីវិល​ ដែល​អមដំណើរ​មន្រ្តី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​មែន​ បទឧក្រិដ្ឋ​នេះ​ នឹង​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណាត់ថ្នាក់​នៃ​ធាតុផ្សំ​នៃ​បទល្មើស​រួម​ នៃ​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ប្រឆាំង​មនុស្សជាតិ​។ ពេលនោះ​ យើង​នឹង​ដា​ក់​បណ្តឹង​បន្ថែម​មួយទៀត​ ទៅ​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ​ (ICC​) ដើម្បី​ផ្តន្ទា​ទោស​មន្រ្តី​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ទាំងអស់​នោះ​។ មិន​តែប៉ុណ្ណោះ​ ករណីនេះ​ នឹង​រឹតតែ​បន្ថែម​ភ័ស្តុតាង​ដាក់បន្ទុក​ សម្រាប់​ជួយ​ដល់​សំណុំរឿង​ ដែល​យើង​បាន​ដាក់​ប្តឹង​មន្រ្តី​របប​នេះ​ខ្លះ​រួច​ទៅ​ហើយ​។

មួង​ ណា​រ៉េ​ត៖ សូម​អរគុណ​លោក​ Richard​ Rogers​ ដែល​ផ្តល់​ឱកាស​ឲ្យ​ខ្ញុំ​បាន​សម្ភាស​នៅពេល​នេះ​។

រីឆាត​ រ៉​យជើស៍​៖ ​ បាទ​! សូម​អរគុណ​

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (0)
Share
គេហទំព័រ​ទាំងមូល