តើ​មេដឹកនាំ​គួរ​ត្រៀម​ខ្លួន​យ៉ាង​ណា​ពេល​អស់​អំណាច?

ដោយ ទីន ហ្សាការីយ៉ា
2013-07-16
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព
សកលវិទ្យាធិការ​សាកលវិទ្យាល័យ​ខេមរៈ និង​ជា​អ្នក​ជំនាញ​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ  លោក​សាស្ត្រាចារ្យ​បណ្ឌិត សុខ ទូច (ឆ្វេង) និង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ការ​អភិវឌ្ឍ​សង្គម លោក កែម ឡី ក្នុង​កម្មវិធី​កិច្ច​ពិភាក្សា​ពិសេស​របស់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី កាល​ពី​យប់​ថ្ងៃ​១៥ កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៣។
សកលវិទ្យាធិការ​សាកលវិទ្យាល័យ​ខេមរៈ និង​ជា​អ្នក​ជំនាញ​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ​បណ្ឌិត សុខ ទូច (ឆ្វេង) និង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ការ​អភិវឌ្ឍ​សង្គម លោក កែម ឡី ក្នុង​កម្មវិធី​កិច្ច​ពិភាក្សា​ពិសេស​របស់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី កាល​ពី​យប់​ថ្ងៃ​១៥ កក្កដា ឆ្នាំ​២០១៣។
RFA/Mom Sophon

ប្រទេស​កម្ពុជា មិន​ទាន់​មាន​ច្បាប់​ដើម្បី​ការពារ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​ក្រោយ​ពេល​ខ្លួន​ធ្លាក់​ពី​អំណាច​នៅ​ឡើយ​ទេ។ អ្នក​វិភាគ​បាន​លើក​ឡើង​ថា មូលហេតុ​ដែល​កម្ពុជា មិន​ទាន់​មាន​ច្បាប់​ការពារ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​ក្រោយ​ពេល​អស់​អំណាច​នេះ​ហើយ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ដឹកនាំ​ប្រទេស​បច្ចុប្បន្ន​ក្រាញ​នឹង​តំណែង​របស់​ខ្លួន ដោយសារ​ខ្លាច​ពេល​ខ្លួន​ធ្លាក់​ពី​អំណាច​ទៅ ខ្លាច​អ្នក​ដឹក​នាំ​ថ្មី ឬ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ថ្មី សើរើ​នូវ​កំហុស​របស់​ខ្លួន។ ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត ការ​បង្កើត​ច្បាប់​ការពារ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​ក្រោយ​ធ្លាក់​ពី​តួនាទី​ដើម្បី​ការពារ​សុវត្ថិភាព​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នេះ ដើម្បី​ធានា​ឲ្យ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ធ្លាប់​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​នោះ មាន​ប្រាក់បៀវត្សរ៍​អាច​រស់​នៅ​ក្នុង​សង្គម​បាន​សមរម្យ ទោះ​បី​ជា​គ្មាន​តួនាទី​ក្ដី។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ប្រទេស​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​អ្នក​នយោបាយ​ប្រើប្រាស់​ជា​ឧបករណ៍​បម្រើ​គោលនយោបាយ​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​ការសម្រេច​ទៅ​លើ​កិច្ចការ​អ្វី​មួយ ដែល​មហាជន​មើល​ឃើញ​ថា ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ពុំ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​នៅ​ឡើយ។

ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​បាន​លើក​ឡើង​ថា ថ្វី​ត្បិត​តែ​កម្ពុជា មាន​ច្បាប់​ជា​ច្រើន​រាប់​រយ​ច្បាប់ ដែល​សភា​បាន​អនុម័ត​ដាក់​ឲ្យ​ប្រើប្រាស់​នោះ​ក្ដី ក៏​ប៉ុន្តែ កម្ពុជា​នៅ​តែ​ខ្វះ​ច្បាប់​នៅ​ឡើយ គឺ​ច្បាប់​សម្រាប់​គាំពារ ឬ​ច្បាប់​ការពារ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​ក្រោយ​ពេល​ធ្លាក់​ពី​អំណាច ឬ​ច្បាប់​ដើម្បី​ការពារ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៅ​ពេល​ខ្លួន​លាលែង​ពី​តួនាទី​នោះ។

ការ​លើក​ឡើង​ដូច្នេះ នៅ​ខណៈ​ដែល​កម្ពុជា កំពុង​រៀបចំ​ដំណើរ​ការ​បោះឆ្នោត​នីតិកាល​ទី​៥ ដែល​ជា​ពេល​វេលា​មួយ​សម្រាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជ្រើសរើស​មេ​ដឹក​នាំ​ថ្មី ដើម្បី​បន្ត​វេន​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ក្រោយ​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៨ កក្កដា ខាង​មុខ។

អ្នក​វិភាគ​ឯករាជ្យ​និង​ជា​អ្នក​សិក្សាស្រាវជ្រាវ​ផ្នែក​អភិវឌ្ឍន៍​សង្គម លោក កែម ឡី មាន​ប្រសាសន៍​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ពិភាក្សា​ពិសេស​របស់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី កាល​ពី​រាត្រី​ថ្ងៃ​ទី​១៥ កក្កដា ក្រោម​ប្រធាន​បទ​ថា តើ​ ពេល​លែង​កាន់​អំណាច ឬ​ពេល​អស់​អំណាច អ្នក​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​គួរ​មាន​ផែន​ការ​បែប​ណា​ដើម្បី​អនុញ្ញាត​អោយ​ពួកគាត់​អាច​រស់​នៅ​បាន​ដោយ​ថ្លៃថ្នូរ ​ជា​វីរបុរស​ជាតិ ដោយ​សុវត្ថិភាព មិន​ភ័យ​ព្រួយ​ពី​ការ​សងសឹក ឬ​ពី​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​ពី​សំណាក់​អ្នក​ឡើង​កាន់​អំណាច​ថ្មី​នោះ?

លោក កែម ឡី បាន​បញ្ជាក់​ថា មេ​ដឹក​នាំ​ប្រទេស ប្រសិន​បើ​ដឹង​ខ្លួន​ឯង​ថា បាន​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្រោម​ការ​ការ​ដឹក​នាំ​របស់​ខ្លួន​នោះ មេដឹកនាំ​នោះ នឹង​មិន​ងាយ​ចុះ​ពី​តំណែង​នោះ​ទេ។ ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្ដី លោក កែម ឡី អះអាង​ថា ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន​នេះ កម្ពុជា​មិន​ទាន់​ហួស​ពេល​នោះ​ទេ​ក្នុង​ការ​បង្កើត​ច្បាប់​សម្រាប់​គាំពារ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​ពេល​ចុះ​ពី​តំណែង​នោះ។

ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​បញ្ហា​នេះ អ្នក​វិភាគ​ឯករាជ្យ លោក​បណ្ឌិត សុខ ទូច មាន​ប្រសាសន៍​ថា មេដឹកនាំ​​បច្ចុប្បន្ន ភាគ​ច្រើន​ប្រើ​ប្រាស់​ច្បាប់​ជា​ឧបករណ៍​តម្រូវ​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន កម្ពុជា​មិន​ទាន់​ប្រើ​ប្រាស់​ច្បាប់​ដើម្បី​អនុវត្ត​ឲ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​នោះ​ឡើយ។ លោក​បណ្ឌិត សុខ ទូច សង្កត់​ធ្ងន់​ថា ប្រសិនបើ​កម្ពុជា អនុវត្ត​ច្បាប់​ជា​ធំ ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្ដី អ្នក​នយោបាយ​ក្ដី​ដែល​រស់​នៅ​ក្រោម​ច្បាប់​នោះ មិន​មាន​បញ្ហា​អ្វី​ទេ តែ​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​នៅ​មាន​កម្រិត​នៅ​ឡើយ​នេះ នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នកដឹកនាំ​ថ្មី​នោះ អាច​នឹង​សងសឹក​ទៅ​អ្នក​ដឹក​នាំ​ចាស់​ក្រោយ​ពេល​ធ្លាក់​ពី​តួនាទី​នោះ។

ការ​លើក​ឡើង​របស់​ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​ដូច្នេះ ដោយសារ​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​បន្សល់​ដាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មិន​ល្អ​ជា​ច្រើន​ដល់​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ ពិសេស​នៅ​ក្នុង​សម័យ​អតីតកាល កា​ផ្លាស់ប្ដូរ​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​ពី​របប​មួយ​ទៅ​របប​មួយ មិន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សន្តិវិធី​នោះ​ទេ គឺ​ដោយ​ការ​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ទម្លាក់​ជាដើម។

សម័យ​សង្គម​រាស្ត្រនិយម​របស់​សម្ដេច​ព្រះ នរោត្តម សីហនុ កាល​ពី​ទសវត្ស​៦០ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​ព្រះអនុជ​ជីដូន​មួយ​របស់​ព្រះអង្គ គឺ​ទ្រង់ ស៊ីសុវត្ថិ សិរិមតៈ រួម​ជាមួយ​នឹង​លោក​សេនាប្រមុខ លន់ នល់ ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ទម្លាក់​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៨ មីនា ឆ្នាំ​១៩៧០។ ក្រោយ​នោះ ព្រះអង្គ​ក៏​ត្រូវ​ឃ្លាត​ឆ្ងាយ​ពី​មាតុ​ប្រទេស​ទៅ​ជ្រក​កោន​នៅ​ប្រទេស​ផ្សេងៗ ហើយ​បន្ទាប់​មក​ក៏​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ទោស​ខ្មែរ​ក្រហម​រស់​នៅ​ព្រាត់ប្រាស​​បែក​បាក់​បុត្រា បុត្រី និង​សាច់សាលោហិត ព្រម​ទាំង​ទទួល​របប​អាហារ​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ដែល​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម​កំណត់​ឲ្យ​មិន​ស័ក្ដិសម​ជា​អតីត​ព្រះមហាក្សត្រ និង​ជា​មេដឹកនាំ​មួយ​រូប​ដែល​ដណ្ដើម​ឯករាជ្យ​ពេញ​លេញ​ជូន​ប្រជាជាតិ​ព្រះអង្គ​នោះ​ទេ។

លោក​សេនាប្រមុខ លន់ នល់ ខ្លួន​ឯង ក៏​ត្រូវ​រត់​ផាសក្រញាំ​ចោល​ស្រុក ពេល​ដែល​ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម​ដណ្ដើម​ភ្នំពេញ បាន។ អតីត​មេដឹកនាំ​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ​មួយ​នេះ ទី​បំផុត​ក៏​ស្លាប់​នៅ​បរទេស ដោយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ស្ទើរ​តែ​ទាំង​អស់​មិន​បាន​ដឹង​​ថា ស្លាប់​នៅ​ទី​ណា ដោយសារ​អ្វី​ផង​ទេ?

ពួក​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ដែល​ដណ្ដើម​អំណាច​បន្ត​ពី​សេនា​ប្រមុខ លន់ នល់ ក៏​ត្រូវ​វៀតណាម និង​ក្រុម​លោក ហេង សំរិន វាយ​ខ្ចាត់ខ្ចាយ​រត់​បះ​ជើង ហើយ​ទី​បំផុត​ក៏​ស្លាប់​កណ្ដាល​ព្រៃ ហើយ​សព​ត្រូវ​គេ​ដុត​នឹង​សំបក​កង់ឡាន​ដ៏​គួរ​អោយ​អាណោចអាធ័ម។ មេដឹកនាំ ខ្មែរក្រហម​ដែល​មិន​ទាន់​ស្លាប់ ក៏​ត្រូវ​ចាប់​ខ្លួន​យក​មក​កាត់​ទោស មួយ​ថ្ងៃៗ​នៅ​ក្នុង​រង្វង់​ក្រចក​សេះ​នៃ​សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម​ជាដើម។

រហូត​មក​ដល់​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន កាន់​អំណាច​ជិត ៣០​ឆ្នាំ​ហើយ ហើយ​លោក​ប្រកាស​ថា នឹង​កាន់​អំណាច​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​បន្ត​ទៀត។ លោក​ក៏​ត្រូវ​គេ​ចាត់​ទុក​ថា ជា​បុរស​ខ្លាំង ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​ឈ្លាសវៃ មាន​យុទ្ធសាស្ត្រ​ខ្ពស់​ជាដើម។ យ៉ាង​នេះ​ក្ដី គេ​មិន​ទាន់​ដឹង​នៅ​ឡើយ​ទេ​ថា តើ​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន អាច​ជាប់​ឆ្នោត​ទៀត​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ ឬ​យ៉ាង​ណា​នៅ​ឡើយ​ទេ?

អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ លោក​បណ្ឌិត សុខ ទូច បាន​ពន្យល់​ថា អ្នក​នយោបាយ​គ្មាន​អមតៈ​នោះ​ទេ ពោល​គឺ​គ្មាន​មេដឹកនាំ​ណា​ដឹក​នាំ​ប្រទេស​អស់​មួយ​ជីវិត​នោះ​ឡើយ។ បញ្ហា​នេះ​ហើយ រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​គិតគូរ​ក្នុង​ការ​បង្កើត​ច្បាប់ ដើម្បី​ការពារ​សុវត្ថិភាព​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ដែល​ធ្លាក់​ពី​អំណាច និង​ដើម្បី​ការពារ​ស្ថិរភាព​សង្គម។

អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​អភិវឌ្ឍន៍​សង្គម លោក កែម ឡី បាន​ផ្ដល់​អនុសាសន៍​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ការ​ដឹក​នាំ​របស់​ខ្លួន​កាន់​តែ​មាន​កំហុស​នោះ គឺ​មុន​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ធ្វើ​សេចក្ដី​សម្រេច​ចិត្ត​ទៅ​លើ​រឿង​អ្វី​មួយ ត្រូវ​មាន​ភាគី​បួន​ចូល​រួម​ប្រជុំ។ ទី​១ អ្នក​នយោបាយ ទី​២ អ្នក​បច្ចេកទេស ទី​៣ អ្នក​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ និង​ទី​៤ តំណាង​ប្រជាពលរដ្ឋ។

ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​បាន​លើក​ឡើង​ថា រដ្ឋាភិបាល​ដឹកនាំ​ប្រទេស​កន្លង​មក ពិសេស​ការ​អនុម័ត​ច្បាប់​មិន​បាន​ធ្វើ​ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ ឬ​ធ្វើ​ប្រជាមតិ​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​ច្បាស់លាស់​ទេ រួម​មាន​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ សភា​បាន​អនុម័ត​ច្បាប់​ប្រឆាំង​នឹង​អ្នក​និយាយ​ថា កម្ពុជា​គ្មាន​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​ត្រូវ​មាន​ទោស ច្បាប់​ឯកពន្ធនភាព​ជាដើម។ អ្នក​វិភាគ​បញ្ជាក់​ថា បង្កើត​ច្បាប់​ដោយ​ធ្វើ​ប្រជាមតិ​ជា​មុន​នោះ ធ្វើ​ឲ្យ​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​នោះ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ពីព្រោះ​ច្បាប់​នោះ មាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ។

លើស​ពី​នេះ​ទៀត ដើម្បី​ការពារ​កុំ​ឲ្យ​មាន​ហានិភ័យ​កើត​មាន​ចំពោះ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ដឹកនាំ​ប្រទេស​កន្លង​មក​នោះ រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​ធ្វើ​ប្រជាមតិ​ក្នុង​ការ​បង្កើត​ច្បាប់​ការពារ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែល​ជា​ច្បាប់​មួយ​ចាំបាច់ កម្ពុជា​ត្រូវ​តែ​មាន។ ការ​ធ្វើ​ច្បាប់​នេះ កុំ​ឲ្យ​ដាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អាក្រក់​វិល​ត្រឡប់​មក​សង្គម​កម្ពុជា ជា​ថ្មី​ម្ដង​ទៀត ដោយ​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​ដែល​មាន​ឋានន្តរសក្ដិ​ខ្ពង់ខ្ពស់ មាន​ការ​គោរព ទី​បំផុត​ត្រូវ​ចាប់​ខ្លួន ហើយ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​អ្នក​ទោស​ទៀត​ជាដើម៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (22)
Share

អ្នក​អាន​អនាមិក

Very good idea

Jul 17, 2013 06:39 AM

សម្បត្តិ

ពី តាខ្មៅ

បណ្ឌិត​ សុខ​ ទូច​ ពិតជាអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរប្រាកដមែន​ ។​ អស្ចារ្យណាស់!ខ្ញុំពេញចិត្តនឹងប្រសាសន៍របស់លោកក្រៃលែង​ ។

Jul 17, 2013 06:24 AM

អ្នក​អាន​អនាមិក

if you make law protect crimnal guy like hun sen and his ayorng why you do not protect kheave samphorn and pol pot too? may be are you youne? sen -samrin -sim was a cool murderer during pol pot regime,

Jul 17, 2013 06:22 AM

Independent

សូមអ្នកប្រឆាំងទាំងឡាយ សូមកុំប្រឆាំងផ្កាប់មុខ។

ហើយក៏សូមឱ្យអ្នកគាំទ្រទាំងឡាយ កុំគាំទ្រដាច់បង្ហៀរ

សូមធ្វើ ការពិចារណាឱ្យបានម៉ត់ចត់មុននឹងអធិប្បាយអ្វីមួយ។

បំណងល្អពីកូនខ្មែរ រស់នៅក្រៅស្រុក។

Jul 17, 2013 04:41 AM

Kong

ពី Srok baraing

In this world no have any law for protect sommeone had commite a crime against humanity as hun sen and his bandit group commited in cambodia nearly 30 years.

Jul 17, 2013 03:25 AM

មើល​មតិ​ទាំង​អស់.

គេហទំព័រ​ទាំងមូល