សកម្មជន​បក្ស​ប្រឆាំង​ដែល​កំពុង​ជាប់​ឃុំ​ស្នើ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឱ្យ​ដោះ​ស្រាយ​វិបត្តិ​នយោបាយ

ដោយ យ៉ង ចាន់តារា
2022.09.06
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
សកម្មជន​បក្ស​ប្រឆាំង​ដែល​កំពុង​ជាប់​ឃុំ​ស្នើ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឱ្យ​ដោះ​ស្រាយ​វិបត្តិ​នយោបាយ (ឆ្វេង) លោក គង់ ម៉ាស់ មន្ត្រី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ ខេត្ត​ស្វាយរៀង កំពុង​ជាប់​ឃុំ​ក្នុង​ពន្ធ​នាគារ និង (ស្ដាំ) គឺ​​លោកស្រី កុល សាត ប្រពន្ធ​លោក គង់ ម៉ាស់។
រូប៖ ហ្វេសប៊ុក

សកម្មជន​បក្ស​ប្រឆាំង ដែល​កំពុង​ពន្ធនាគារ​ព្រៃ​ស​ស្នើ​ដល់​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែល​ជា​បេក្ខជន​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​នា​ពេល​អនាគត ជួយ​ដោះ​ស្រាយ​វិបត្តិ​នយោបាយ ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដោយ​ស្មើភាព។

មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​អះអាង​ថា នឹង​មិន​មាន​ការ​ចរចា​ផ្នែក​នយោបាយ​ជាមួយ​បក្ស​ប្រឆាំង​ឡើយ ហើយ​អវត្តមាន​សកម្មជន​ទាំង​នោះ​មិន​ប៉ះពាល់​ដល់​ដំណើរ​ការ​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ខាង​មុខ​នេះ​ទេ។ ប៉ុន្តែ​មន្ត្រី​សិទ្ធិមនុស្ស​ជំរុញ​ឱ្យ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​ចូល​តុ​ចរចា​ជាមួយ​បក្ស​ប្រឆាំង ហើយ​ដោះ​លែង​ជន​ជាប់​ឃុំ​នយោបាយ​ឱ្យ​មាន​សេរីភាព ដើម្បី​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និង​យុត្តិធម៌។

សកម្មជន​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ដែល​កំពុង​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ព្រៃ​ស រួម​មាន លោក គង់ ម៉ាស់ លោក អៀ ចាន់ណា លោក វឿង សំណាង លោក ទុំ ប៊ុនថន និង​លោក ហ៊ូវ អូខុង បាន​ផ្ញើ​លិខិត​មួយ​ច្បាប់​ចេញ​ពន្ធនាគារ​ព្រៃ​ស​ជូន​កូន​ប្រុស​ច្បង​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន គឺ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត តាម​រយៈ​មន្ត្រី​អគ្គនាយកដ្ឋាន​ពន្ធនាគារ​កាល​ពី​ចុង​ខែសីហា។ លិខិត​នោះ​លើក​ឡើង​ថា ប្រសិនបើ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែល​ជា​បេក្ខជន​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​មក​ពី​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​មិន​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​នយោបាយ​នោះ​ឱ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ និង​មិន​ដោះ​លែង​អ្នក​ទោស​នយោបាយ​ទាំង​អស់​ឱ្យ​មាន​សេរីភាព​ជួបជុំ​ក្រុម​គ្រួសារ​វិញ​ទេ នោះ​បង្ហាញ​ថា ការ​បោះ​ឆ្នោត​ខាង​មុខ​នេះ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​មិន​ស្មើភាព។ លិខិត​ដដែល​បន្ត​ថា បើ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែល​ជា​យុវជន​បន្ត​វេន​របស់​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​ឈ្នះ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទទួល​តំណែង​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី​ខាង​មុខ​នេះ​វិញ នោះ​ជា​ការ​ឈ្នះ​មិន​ថ្លៃថ្នូរ​នោះ​ទេ ហើយ​កម្ពុជា​នឹង​ទទួល​រង​ទណ្ឌកម្ម​ពី​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ថែម​ទៀត។

ប្រពន្ធ​មន្ត្រី​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​លោក គង់ ម៉ាស់ គឺ​លោកស្រី កុល សាត ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ី​សេរី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី៦ ខែកញ្ញា​ថា លិខិត​នោះ​ជា​លិខិត​ពិត​ប្រាកដ ដែល​ប្តី​របស់​លោកស្រី និង​សកម្មជន​ផ្សេង​ទៀត​ផ្ញើ​ចេញ​ពី​ពន្ធនាគារ។ លោកស្រី​នៅតែ​ចាត់​ទុក​ការ​ចាប់​ឃុំ​ខ្លួន​ប្តី​លោកស្រី​កន្លង​ទៅ គឺ​ជា​រឿង​នយោបាយ ពីព្រោះ​គាត់​ជា​មនុស្ស​ស្អាតស្អំ និង​ធ្វើ​ការងារ​ជួយ​សង្គម​កន្លង​មក ដើម្បី​បុព្វហេតុ​ជាតិ។ លោកស្រី​រំពឹង​ថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹង​ជួយ​អន្តរាគមន៍ ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​ដោះ​លែង​ប្ដី​លោកស្រី និង​សកម្មជន​នយោបាយ​ដទៃ​ទៀត​ឱ្យ​មាន​សេរីភាព ដើម្បី​បាន​ចូលរួម​ធ្វើ​នយោបាយ​ឡើង​វិញ៖ «ខាង​នយោបាយ​ត្រូវ​រូវគ្នា ខ្ញុំ​គិត​ថា គាត់ (ប្តី) នឹង​រួច​ខ្លួន គេ​ដោះ​លែង​វិញ តែ​បើ​សិន​ស្ថានភាព​នយោបាយ​នៅ​តែ​ជាប់​គាំង​អ៊ីចឹង​ទៅ​ថ្ងៃ​មុខ​ទៀត សម្រាប់​ពួក​ខ្ញុំ​ជា​ក្រុម​គ្រួសារ​លែង​ជឿជាក់​លើ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ស្រុក​ខ្មែរ ពីព្រោះ​យក​គាត់​ទៅ​ឃុំ​ខ្លួន​ជាង ២០ខែ ដោយ​មិន​បាន​កាត់​ក្តី អ៊ីចឹង​ដោយសារ​នយោបាយ បើ​នយោបាយ​ត្រូវ​គ្នា ខ្ញុំ​គិត​ថា គាត់​នឹង​មាន​សេរីភាព​មក​វិញ»

ស្រប​ពេល​វិបត្តិ​នយោបាយ​មិន​ទាន់​រក​ច្រក​ចេញ ហើយ​រដ្ឋាភិបាល​បន្ត​ចោទ​ប្រកាន់ និង​ចាប់​ខ្លួន​សកម្មជន​បក្ស​ប្រឆាំង​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​នោះ ក្រុម​អ្នក​ទោស​នយោបាយ តែងតែ​ផ្ញើ​សំបុត្រ​តាម​សាច់ញាតិ​របស់​ពួក​គេ​ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន គោរព​សិទ្ធិមនុស្ស ប្រជាធិបតេយ្យ និង​ត្រូវ​ដោះ​ស្រាយ​វិបត្តិ​នយោបាយ​ជា​ហូរហែ។

វិទ្យុ​អាស៊ី​សេរី​មិន​អាច​ទាក់ទង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដើម្បី​សុំ​ការ​បញ្ជាក់​ជុំវិញ​សំណើ​របស់​សកម្មជន​គណបក្ស​ប្រឆាំង​បាន​នៅ​ឡើយ​ទេ នៅ​ថ្ងៃ​ទី៦ ខែកញ្ញា។

ជុំវិញ​រឿង​នេះ អ្នក​នាំ​ពាក្យ​អគ្គនាយកដ្ឋាន​ពន្ធនាគារ​នៃ​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​លោក នុត សវនា ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ី​សេរី​ថា លោក​មិន​ទាន់​ដឹង​អំពី​លិខិត​របស់​សកម្មជន​បក្ស​ប្រឆាំង​ទាំង​នេះ​ឡើយ​ទេ ប៉ុន្តែ​លោក​ថា ប្រសិនបើ​ទទួល​បាន​លិខិត​នោះ អាជ្ញាធរ​ពន្ធនាគារ​នឹង​យក​មក​ពិនិត្យ​មើល​ខ្លឹមសារ​ជាមុន​សិន មុន​នឹង​បញ្ជូន​ទៅ​ថ្នាក់​លើ​បន្ត​ទៀត។ 

ចំណែក​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​លោក សុខ ឥសាន វិញ លោក​អះអាង​ថា គណបក្ស​របស់​លោក​មិន​មាន​ការ​ចរចា​ផ្នែក​នយោបាយ​ណាមួយ​តប​តាម​សំណើ​អ្នក​ជាប់​ឃុំ​ទាំង​នោះ​ឡើយ។ លោក​បន្ត​ថា គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ក៏​មិន​ខ្វល់​ពី​ការ​រិះគន់​ជុំវិញ​អវត្តមាន​របស់​ក្រុម​ប្រឆាំង​ចូលរួម​ក្នុង​ដំណើរ​បោះ​ឆ្នោត​ខាង​មុខ​នេះ​ដែរ៖ «បើ​អត់​ពួក​គាត់​ក៏​ដោយ ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​តែ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដដែល ហើយ​ការ​ឈ្នះ ឬ​ចាញ់​លើ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​តែ​មាន ដូច្នេះ​មិន​មែន​មាន​តែ​គាត់​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​មាន​ន័យ ឬ​មាន​កិត្តិយស​អ្វី​ទេ អ៊ីចឹង​អត់​ពួក​គាត់​ដំណើរ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដំណើរ​ទៅ​មុខ គឺ​ថ្ងៃ​ទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ នៅ​តែ​ដំណើរ​ដដែល»

ទោះ​យ៉ាង​ណា​ក្ដី កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែសីហា អ្នក​រាយការណ៍​ពិសេស​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា លោក វិទិត មុនតាប៊ន (Vitit Muntarbhorn) ថ្លែង​ក្រោយ​ពេល បិទ​បញ្ចប់​ដំណើរ​បេសកកម្ម​របស់​លោក ដោយ​ផ្ដោត​សំខាន់​លើ​ការ​ស្នើ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ពន្លឿន​ការ​កែទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ ដើម្បី​ការពារ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ពលរដ្ឋ និង​ត្រូវ​ដោះលែង​សកម្មជន​គណបក្ស​នយោបាយ ដែល​កំពុង​ជាប់​ឃុំ​ឱ្យ​មាន​សេរីភាព​វិញ។ ជាមួយ​គ្នា​នេះ លោក​អំពាវនាវ​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា បើក​លំហ​សេរីភាព​សង្គម​ស៊ីវិល និង​នយោបាយ ក្នុង​នោះ​ក៏​រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​ការ​លុបចោល និង​ការ​កែទម្រង់​ច្បាប់​នានា ដែល​រឹតត្បិត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ពលរដ្ឋ​ផង​ដែរ។

ជុំវិញ​រឿង​នេះ ប្រធាន​សមាគម​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​អាដហុក​លោក នី សុខា មើល​ឃើញ​ថា សំណើ​របស់​សកម្មជន​នយោបាយ ដែល​កំពុង​ជាប់​ឃុំ​សុំ​ឱ្យ​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បង្ហាញ​ស្នាដៃ​ពិត​ប្រាក ដើម្បី​ផ្សះផ្សា​ជាតិ បង្រួបបង្រួម​ជាតិ​រវាង​គណបក្ស​កាន់​អំណាច និង​គណបក្ស​ប្រឆាំង គឺ​សមស្រប ដែល​កម្ពុជា​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើសតាំង​តំណាង​រាស្ត្រ​ខាង​មុខ​នេះ។ លោក​យល់​ថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាច​ពិបាក​ក្នុង​ការ​ដោះ​ស្រាយ​រឿង​នេះ ប៉ុន្តែ​អ្នក​នយោបាយ​ជំនាន់​មុន​ត្រូវ​ត្រួសត្រាយ​ផ្លូវ ដោយ​ចូល​តុ​ចរចា​បញ្ចប់​វិបត្តិ​នយោបាយ ដើម្បី​ផ្ដល់​គំរូ​ដល់​យុវជន​ជំនាន់​ក្រោយ៖ «ខ្ញុំ​គិត​ថា ពេល​នេះ គឺ​ជា​ពេល​សមស្រប​ដែរ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរតែ​បង្ហាញ​នូវ​ស្នាដៃ​របស់​លោក ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​ឆន្ទៈ​មោះមុត​ក្នុង​រឿង​នយោបាយ ដើម្បី​ឈាន​ទៅ​រក​ការ​ប្រកួតប្រជែង​មួយ ដោយ​បើក​ចំហ ត្រូវតែ​ហ៊ាន​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​មួយ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​មាន​ការ​ប្រកួតប្រជែង​គ្នា តម្លាភាព បើក​ចំហ ហើយ​ហ៊ាន​ទទួល​យក​លទ្ធផល ដែល​កើត​ចេញ​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​មួយ ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ពី​ភាព​យុត្តិធម៌ និង​ត្រឹមត្រូវ»

មកទល់ពេល​នេះ មាន​សកម្មជន​គណបក្ស​ប្រឆាំង និង​អ្នក​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​ជាង ៦០នាក់ទៀត កំពុង​ជាប់​ឃុំ​ក្នុង​ពន្ធនាគារ​ដោយសារ​តែ​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​របស់​ខ្លួន។ ពួក​គាត់​ភាគ​ច្រើន ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​ចាប់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់កាលពីដើមឆ្នាំ២០២០។ តុលាការ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពួក​គេ​ដូចៗ គ្នា គឺ​ពី​បទ​រួម​គំនិត​ក្បត់ ញុះញង់​ឲ្យ​យោធិន​មិន​ស្ដាប់​បង្គាប់ ញុះញង់​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​បទ​ឧក្រិដ្ឋ​ជា​អាទិ៍ និង​ញុះញង់​ឱ្យ​មាន​ភាព​វឹកវរ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​សន្តិសុខ​សង្គម ជាដើម។ ថ្មីៗ នេះ តុលាការ​បាន​ផ្ដន្ទាទោស​ពួក​គេ​ជា​បន្តបន្ទាប់​ឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ចន្លោះ​ពី ៥ឆ្នាំ ទៅ ៧ឆ្នាំ។ ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ជាប់​ឃុំ​ទាំង​នោះ មាន​សកម្មជន​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​តុលាការ​ក្រុង​ភ្នំពេញ​ឃុំ​ខ្លួន​បណ្ដោះអាសន្ន​ហួស​ការ​កំណត់​នៃ​ច្បាប់ ដោយ​ពួក​គេ​ត្រូវ​រង់ចាំ​សវនាការ​ជំនុំជម្រះ​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ទី១៥ ខែកញ្ញា​ខាង​មុខ​នេះ។

ក្រុម​អង្គការ​ជាតិ-អន្តរជាតិ​ជា​ច្រើន​ស្ថាប័ន រួម​ទាំង​ទីភ្នាក់ងារ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ និង​ក្រុម​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ធំៗ ថ្កោលទោស​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ ចំពោះ​រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន ដោយ​ចាត់​ទុក​ថា ការ​ចាប់​ខ្លួន​ទាំង​នេះ គឺ​ជា​រឿង​នយោបាយ និង​គ្មាន​មូលដ្ឋាន​ច្បាប់។ ពួក​គេ​បន្ត​ទាមទារ​រដ្ឋាភិបាល​ឱ្យ​ដោះ​លែង​អ្នក​ជាប់​ឃុំ​ទាំង​នោះ ឱ្យ​មាន​សេរីភាព​ឡើង​វិញ ដោយ​ឥត​លក្ខខណ្ឌ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

រឿង​ដែល​គេ​អាន​​ច្រើន​បំផុត
RFA
ប្ដី​ស្ត្រី​រងគ្រោះ​ដោយ​គ្រូ​ពេទ្យវះកាត់​ដាច់​ពោះវៀន​សម្រេច​ប្ដឹង​មន្ទីរ​សំរាក​ព្យាបាល​បង្ក​បញ្ហា​នោះ
បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។