Uyghurlardiki namratliq we muhit késelge uwa salmaqta

Uyghurlardiki namratliq we turmush muhitining nachar bolushi, ularning késelge qarshi turush iqtidarining töwenlep, késellik wirusining asanla tarqilishigha asas hazirlighan bölishi mumkin.
Muxbirimiz gülchéhre
2011-10-25
Share
xoten-balilar-kochida-305.jpg Xotenning melum kochisida oynawatqan balilar. 2006-Yili 13-öktebir.
AFP
Uyghur élidiki xitay sehiye tarmaqlirining 9-ayda élan qilghan yuqumluq késellikler ehwaligha asaslan'ghanda 9-ayda Uyghur élide jem'iy 6 adem yulun sür madda yallughi wirusi bilen yuqumlan'ghan. Hazir yuqumlan'ghuchilarning sani 17 neperge yetti. Bularning 9 nepiri qorumigha yetkenler 8 nepiri balilar bolup, ularning biri qaza qilghan 16 nepiri dawalanmaqta iken.

Deslep bu xil wirus bilen yuqumlan'ghuchilar xoten wilayitide bayqalghan idi. Mutexessislerning tekshürüp tetqiq qilish netijisidin qarighanda bimarlarda bayqalghan wirus tipi yulun sür madda yallughi i tipliq yawa wirus bolup, pakistandin kelgen iken. Xitay sehiye tarmaqlirining bu heqte élan qilghan uchurlirigha asaslan'ghanda, xoten'ge bayqalghan bu xil yulun sür madda yallughi yawa wirusi bilen yuqumlan'ghanlar, béyjingda 27 yildin buyan Uyghur élidimu17 yil bolghan tunji qétim bayqilishi iken.

Xotende késel bayqalghandin kéyin Uyghur éli da'iriliri késellik yuqush xewpi éghir rayonlarni merkez qilip 40 yashtin töwen kishilerge omumyüzlük waksina emleshke kirishti. Uyghur aptonom rayondiki munasiwetlik da'irilerning élan qilishigha qarighanda yenimu mustehkem immunt tosuqi shekillendürüsh üchün töt qétimdin artuq waksina emleshke toghra kélidighan bolup hazir ikkinchi nöwetlik waksina emlesh tamamlinip üch milyon 900minggha yéqin baligha waksina emlen'gen. 3-Nöwetlik waksina emlesh 11-ayda bashlinidiken.

Yulun sür madda yallughi wirusi bilen yuqumlan'ghanlar hazir xotendin bashqa qeshqerdimu bayqalghan bolup, xoten we qeshqerdiki bashlan'ghuch mekteplerge téléfon qilghinimizda ular balilargha we chonglarghimu waksina emlen'genlikini bildürdi.

Xoten we qeshqerlerde bayqalghan bu wirus yoshurun tarqilish küchi bir qeder yuqiri bolghan ötkür yuqumluq késellik wirusi bolup adette 100din 1000 ghiche bolghan yuqumlan'ghuchi ichide biride palech bolush ehwali körülidiken. Mutexessisler gerche yulun sür madda yallughi asasliq körülidighan kishiler topi besh yashtin töwen balilar bolsimu emma immunt küchi yoq yaki ajiz qorumigha yetkenlerdimu körülidiken.

Xoten wilayitining lop nahiyisi yuqumluq késelliklerning aldini élish idariside waksina emleshke yardemlishiwatqan bir xitay sehiye xadimi ziyaritimizni qobul qilip, xotende da'irilerning bu wirusning aldini élishta jiddiy tedbir qollinip ikki qétimliq waksina emleshni tamamlighanliqini bildürdi.

Lyawningdin Uyghur élige nishanliq yardemge kelgen bu xitay xadimi xotende xizmet qilish jeryanida hés qilghanlirini bildürüp, gerche dölet köp meblegh sélip her tereptin nishanliq yardemni kücheytiwatqan bolsimu, emma xelqning turmushi we tebi'iy yashash muhitining nacharliqimu xelqning saghlamliqigha tesir körsitiwatqan bolghachqa, ularning öz bedinidiki imunit küchining yulun sür madda yalluqigha oxshash mushu xildiki yuqumluq késelliklerge ajizliq qilip qéliwatqan bolushimu mumkin, dep qaraydighanliqini bildürdi.

U bolupmu xotenning chet yaqa we taghliq rayonliridiki ammining ichimlik su mesilisiningmu tamamen hel bolmighanliqini misal élip hazir gerche ular turuba süyi ichiwatqan bolsimu süpet we bixeterlik ölchimige yetmeydu dep körsetti.

Uning qarishiche, "Xoten yaki mushuninggha oxshash Uyghur élidiki namrat rayonlardiki kishilerning saghlamliqini ashurush üchün awwal ularning turmushini yaxshilash kérek. Buning üchün bu jaylargha köprek meblegh sélip, iqtisadini yükseldürüsh kérek we namrat xelqni buningdin menpe'etlendürüsh kérek".
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet